Emin Azemi: Shkolla që u rrëzua, por nuk u shua – kujtesa e Stançiqit që vazhdon të jetojë

Gjilan – Ka vende që nuk i braktisim kurrë, edhe kur jeta na çon larg tyre. Ato mbeten të ngulitura në kujtesë si gurët e parë të një shtëpie, si rrënjë që nuk këputen nga koha dhe si zëra të largët që vazhdojnë të na flasin për atë se kush ishim dhe prej nga erdhëm. Një prej këtyre vendeve për Emin Azemin, krijuesin, gazetarin dhe profesorin që ka lindur në Stançiq të Karadakut të Gjilanit dhe që sot jeton e vepron në Kumanovë dhe Shkup, është pikërisht vendlindja e tij.

Edhe pse rrugët e jetës e kanë çuar larg Stançiqit, Azemi nuk e ka harruar kurrë vendin ku hodhi hapat e parë dhe ku janë themelet e paraardhësve të tij. Përkundrazi, kujtesa për vendlindjen duket se është bërë pjesë e pandashme e krijimtarisë dhe e identitetit të tij.

Në një postim të fundit, ai ka rikthyer në vëmendjen e publikut shkollën fillore të fshatit Stançiq, një institucion arsimor që funksionoi nga fundi i viteve ’40 deri në vitet ’80 të shekullit të kaluar.

Një fotografi e vjetër, që në pamje të parë mund të duket thjesht si një dëshmi e së kaluarës, për Azemin është shumë më tepër. Është një fragment i historisë së një vendi, i një brezi dhe i një kohe kur shkolla ishte një prej shtyllave më të rëndësishme të jetës së komunitetit.

“Shkolla fillore e fshatit Stançiq (Karadaku i Gjilanit) e cila funksionoi nga fundi i viteve 40 deri në vitet 80-të, të shekullit të kaluar. Kjo fotografi është dëshmitare e ditëve të fundit të kësaj shkolle, para se të rrënohej…”, shkruan Emin Azemi.

Por ajo që e bën historinë e kësaj shkolle veçanërisht të rëndësishme është trashëgimia njerëzore që la pas.

Nga bankat e saj, sipas Azemit, dolën shumë kuadro që më vonë shërbyen në vende të ndryshme të Kosovës. Mësuesit e parë erdhën nga Dukagjini, Presheva, Gjilani dhe rajoni i Karadakut, duke e shndërruar shkollën në një vatër të dijes dhe formimit të brezave.

Për shumë fëmijë të asaj kohe, ajo ndërtesë nuk ishte vetëm një shkollë. Ishte vendi ku u mësuan shkronjat e para, ku u hapën librat e parë, ku u lindën ëndrra dhe ku u hodhën hapat e parë drejt një të ardhmeje më të arsimuar.

Sot, objekti nuk ekziston më. Muret janë zhdukur, bankat janë shpërndarë dhe zërat e nxënësve janë heshtur prej dekadash. Por kujtesa nuk është rrënuar bashkë me ndërtesën.

Dhe pikërisht këtu qëndron mesazhi më i fuqishëm i Azemit.

“Sot kjo shkollë nuk ekziston më, por një ditë në vend të saj mund të ngrihet një objekt i ngjashëm…. Ku i dihet?!”

Është një pyetje e shkurtër, por që bart brenda saj një ëndërr të madhe. Sepse vendet që kanë dhënë dije nuk duhet të mbeten vetëm fotografi në arkivat e kujtesës. Ato mund të rikthehen si monumente të arsimit, të historisë dhe të identitetit të një komuniteti.

Në këtë frymë, Emin Azemi u është drejtuar edhe të gjithë atyre që kanë kaluar në bankat e kësaj shkolle, duke i ftuar të ndajnë kujtimet dhe fotografitë e tyre.

“Të gjithë ata që kanë kaluar nëpër bankat e kësaj shkolle, le të lënë komentet e tyre… mundësisht edhe ndonjë fotografi…. Ndoshta një ditë do të shkruhet edhe ndonjë monografi për këtë shkollë.”

Kjo thirrje është më shumë se një kërkesë për fotografi. Është një përpjekje për të mbledhur copëzat e një kujtese kolektive para se ato të treten përgjithmonë në harresë.

Dhe ndoshta pikërisht këtu qëndron edhe madhështia e njerëzve që, pavarësisht se ku i çon jeta, nuk i harrojnë themelet e tyre.

Emin Azemi sot jeton dhe vepron në Kumanovë e Shkup, por Stançiqi vazhdon të jetë pjesë e pandashme e tij. Sepse vendlindja nuk është vetëm një pikë në hartë. Është fillimi i rrëfimit personal, kujtesa e familjes, gjuha e fëmijërisë dhe vendi ku rrënjët takojnë tokën për herë të parë.

Shkolla e Stançiqit mund të jetë rrënuar fizikisht, por historia e saj ende jeton te njerëzit që kaluan nëpër dyert e saj.

Dhe ndoshta, një ditë, mbi themelet e asaj kujtese mund të ngrihet sërish diçka e re.

Sepse ndërtesat mund të rrënohen, por një shkollë që ka mbjellë dije në breza nuk mund të zhduket kurrë./rajonipress/