Jahi Jahiu: Arkitekt i skenës moderne gjilanase

Gjilan – Në historinë e teatrit shqiptar në Kosovë, pak janë emrat që nuk lidhen vetëm me shfaqje, por me vetë frymën e skenës. Një prej tyre është pa dyshim Jahi Jahiu, dramaturg, teatrolog, regjisor dhe krijues i palodhur, që për dekada me radhë e ktheu teatrin nga një hapësirë interpretimi në një institucion mendimi, satire dhe rezistence kulturore.

Njeriu që e ndërtoi skenën si ndërgjegje kulturore ose kur teatri bëhet fat dhe mision

Në historinë e teatrit shqiptar në Kosovë, pak janë emrat që nuk lidhen vetëm me shfaqje, por me vetë frymën e skenës. Një prej tyre është pa dyshim Jahi Jahiu, dramaturg, teatrolog, regjisor dhe krijues i palodhur, që për dekada me radhë e ktheu teatrin nga një hapësirë interpretimi në një institucion mendimi, satire dhe rezistence kulturore.

I lindur më 1953 në fshatin Sllubicë të Gjilanit, Jahiu e ndërtoi rrugëtimin e tij artistik mbi dije solide akademike dhe guxim krijues. Shkollimin fillor dhe të mesëm e përfundoi në Gjilan, ndërsa studimet universitare për Dramaturgji i kreu në Fakultetin e Arteve të Universitetit të Beogradit, duke u bërë një nga pesë dramaturgët e parë shqiptarë në Kosovë, një fakt që flet për peshën historike të figurës së tij.

Arkitekt i skenës moderne gjilanase

Vitet ’80 dhe ’90 përbëjnë epokën më dinamike të veprimtarisë së Jahi Jahiu, veçanërisht në Teatrin Profesional të Gjilanit, ku ai jo vetëm që punoi, por e transformoi teatrin. Në një kohë kur skena gjilanase ishte në një stad gjysmëprofesionist, ardhja e Jahit shënoi kthesë: u hodhën themelet e një teatri modern, të guximshëm dhe estetikisht të artikuluar.

Si dramaturg dhe regjisor, ai solli në skenë vepra me peshë kombëtare dhe botërore, duke e vendosur Gjilanin në hartën serioze të teatrit shqiptar. Inskenimet e tij nuk ishin thjesht shfaqje, ishin akte kulturore me mesazh, mendim dhe identitet.

Nga “Beqir Musliu” te Kërlezha: një dramaturg me horizont të gjerë

Krijimtaria e Jahit përfshin një gamë të gjerë tekstesh origjinale dhe adaptimesh. Ai la gjurmë të veçanta me dramat e Beqir Musliut, si “Familja e shenjtë” dhe “Rropollari”, ku satira, humori i hollë dhe ironia sociale u shndërruan në armë të fuqishme artistike.

Në të njëjtën kohë, Jahiu pati guximin të sillte në skenë autorë botërorë si Mirosllav Kërlezha (“Në agoni”) dhe Ivo Brešan (“Hamleti në Livriçkën e Poshtme”), duke i përshtatur në kontekstin lokal pa ua humbur universalitetin. Kjo qasje e bëri teatrin e Gjilanit një hapësirë dialogu mes kulturave dhe rrymave moderne teatrore.

Televizioni, satira dhe publiku i gjerë

Përveç skenës teatrore, Jahi Jahiu ishte aktiv edhe në Radio Televizionin e Prishtinës, ku punoi në programet kulturore dhe dramatike. Kontribut i veçantë mbetet tele-seriali “Autobusi” (1988), një projekt që e afroi dramaturgjinë satirike me publikun e gjerë dhe e dëshmoi aftësinë e tij për të komunikuar me masa, pa bërë kompromis me cilësinë artistike.

Lidership kulturor dhe ndërtim institucionesh

Jahiu nuk ishte vetëm krijues, por edhe ndërtues institucionesh kulturore. Ai shërbeu si drejtor i Teatrit Profesional të Gjilanit në një mandat pesëvjeçar, duke hapur dyert për autorë të rinj, aktorë të rinj dhe ide të reja skenike. Gjithashtu, ishte anëtar i Këshillit Drejtues të Qendrës Kinematografike të Kosovës, duke dhënë kontribut edhe në zhvillimin e filmit dhe politikave kulturore.

Çmime që flasin për vlerën

Puna e tij është vlerësuar me çmime të rëndësishme, ndër to:

Dy çmime në Festivalin e Komedisë Shqiptare në Preshevë për shfaqjen “O s’kam një shok” – shfaqja më e mirë dhe regjia më e mirë;

Çmimi për komedin “Trangullat”, në Festivalin e Dramës Shqipe “Talia e Flakës”, Gjilan (2015).

Këto çmime nuk janë thjesht trofe, por dëshmi e ndikimit të tij të thellë në dramaturgjinë shqipe.

Një jetë në shërbim të skenës

Sot, Jahi Jahiu jeton dhe vepron në Gjilan, duke mbetur një referencë e gjallë e teatrit shqiptar, një emër që lidhet me profesionalizëm, guxim krijues dhe dashuri të pakompromis për artin.

Ai është dëshmi se teatri nuk është luks, por nevojë shoqërore, dhe se dramaturgu i vërtetë nuk i shërben vetëm skenës, por ndërgjegjes kolektive.

Jahi Jahiu nuk e ka kaluar kohën, ai e ka formësuar atë./rajonipress/