Një vepër e rëndësishme për studimin e elementeve bazë të gazetarisë

Gjilan – Autori Kurtesh Devaja, publicist e shkrimtar, duke studiuar në Universitetin e Shkupit, ai pak më vonë i është rrekur profesionit te gazetarisë, ku në vitet 1970/73 punoi si gazetar i rregullt në gazetën “Flaka e vëllazërimit”, në Shkup. Dhe, pas kësaj kohe, ky autori nuk është ndalur së punuari në këtë profesion të denjtë të jetës, të cilin e ka dashur dhe e ka ushtruar me shpirt e me profesionalizëm. Shih për këtë, përvoja e gjatë e tij si gazetar ia bëri të mundur që në këtë fushë të kësaj dije të botojë një vepër, e cila është e rrallë e këtij lloji të jetës së informimit.

S’ka me fuqinë e fjalës! Fjala është e ëmbël, po është edhe e rëndë. Një fjalë e mirë, i shëron shumë frymorë – njerëz. Por, një fjalë e rëndë, e ndryshon “gjendjen” e njeriut. E bën me dhimbje, madje edhe të vuajë keq. Njeriu duhet të ruhet prej fjalës së keqe, sepse, ajo bëhet shkas i pasojave tek njerëzit. Fjala është ari, kur qëllohet dhe kur ajo zë vend. Këtu është fuqia e saj madhështore!

Prandaj, njeriu, fjalën e ka shndërruar në “kodin” e të shkruarit. Pra, ajo bëhet lajm, raport, reportazh apo formë tjetër e zhanrit të gazetarisë. Kjo “formë” e shndërrimit të fjalës në lajm ditor, merr dhenë. Bëhet informacion për botën, njerëzit. Pushton çdo gjë në jetë.

Edhe Schegel, një dijetar i jetës publike, në një vend, ka shtuar: “Forca e vërtetë e lëvizjes në këtë mbretëri të padukshme të mendimit e në këtë bashkim intelektual që rrjedh nga të gjitha shekujt e që edhe zgjerohet nga një komb në tjetrin, është fuqia e fjalës”. Këtu është kulmorja e fjalës.

Andaj, para do dite, Kurtesh Devaja, gazetar, publicist dhe shkrimtar, tash me banim në Prishtinë, ka botuar veprën të zhanrit publicistik me titull: “Elementet bazë të gazetarisë”. Një vepër shumë e rëndësishme për nevojat e mësimit të elementeve ta para të gazetarisë. Siç dihet, kjo fushë e dijes informative, është mjaft e hershme.

Autori K. Devaja, publicist e shkrimtar, duke studiuar në Universitetin e Shkupit, ai pak më vonë i është rrekur profesionit te gazetarisë, ku në vitet 1970/73 punoi si gazetar i rregullt në gazetën “Flaka e vëllazërimt”, në Shkup. Dhe, pas kësaj kohe, ky autori nuk është ndalur së punuari në këtë profesion të denjtë të jetës, të cilin e ka dashur dhe e ka ushtruar me shpirt e me profesionalizëm. Shih për këtë, përvoja e gjatë e tij si gazetar ia bëri të mundur që në këtë fushë të kësaj dije të botojë një vepër, e cila është e rrallë e këtij lloji të jetës së informimit.

Në parathënien e kësaj vepre, autori, pos tjerash, ka shtuar se, “Gazetaria është njëra ndër veprimtaritë e vjetra të njerëzimit, qëllimi i së cilës është formimi i opinionit publik, përkatësisht njoha e bashkësisë shoqërore me të dhënat dhe ngjarjet në një gjuhë të përbashkët”(f.9). Prandaj, kjo fushë e dijes lindi si nevojë e domosdoshme e njeriut, i cili shërben që të komunikojë në mes vete, për faktin se, vetëm në këtë mënyrë, njerëzit janë më përafër njëri –tjetrit me realitetin e jetës.

Kjo është forma e relaksimit të njeriut nëpërmes informimit për jetën, artin, kulturën, sportin, ekonominë, zhvillimet kibernetike më të reja etj., etj., formë kjo shumë joshëse, pr edhe shumë e ndërlikuar e krijimtarisë e kësaj fushe të dijes. Në të njëjtën kohë, gazetaria është edhe një përgjegjësi e autorit të ushtruar, i cili, në çdo moment e vend duhet ta respektojë kodin etik të kësaj fushe të dijes.

Vepra në fjalë e Kurtesh Devajës, publicist dhe shkrimtar, ngërthen në vete disa kaptina që flet për elementet bazë të gazetarisë sonë.

Në pjesën e parë të kësaj vepre publicistike, autori ka filluar me temën: Aspekte historike
të gazetarisë, mandej vijon me tema tjetra, si: Parahistoria e shtypit”, Zhvillimi historik i organizetarisë e veprimtarisë gazetare, Fazat themelore të zhvillimit të shtypit në botë, Parimet e gazetarisë, Vlerat e përgjithshme editorialel, Parimet e veçanta, Stili gazetaresk, Gazetaria propagandistike, Publicistika, Shprehjet elementare të gazetarisë, Roli dhe detyra e gazetarit, Format e shprehjes gazetareske, Format e monologut gazetaresk, Lajmi, Raporti, Vështrimi – kronika e ilustruar, Analiza, Shënimi, Vështrimi, Kritika, Artikulli, Eseja, Fejtoni, Bashkëbisedimi (interaktiv), Intervista me panelistë, Biseda – dialogu, Polemika, Përgënjeshtrimi, Anketa, Reportazhi, Skica, Përgaditja e shënimit, Llojet e përpunimit të punimeve gazetareske, Redaktura – editimi, Lektura, Korrektura, Gazetaria dhe opinioni publik, Informatika, Opinioni publik, Komunikimi, Emisionet kontaktuese, Autocenzura etj.

Ne pjesën e dytë, autori i veprës në fjalë, K. Devaja, veprën e ka ndarë në këto nëntituj, si janë: Organizimi i gazetave – mediave të shkruara, Përgatitja e teksteve, Mediat elektronike, Të shkruarit në radio, Puna e gazetarëve, Korrespondenti, Zhanre në radio, Kronika, Intervista, Deklarata, , Gazetaria e angazhuar, Zhvillimi historik i televizionit, Moderimi – drejtimi, Moderatori, Gazetaria në epokën e internetit, Gazetaria partiake, Gazetaria ushtarake, Shtypi i modernizimit, Gazetaria hulumtuese etj.

Në pjesën e tretë dhe të fundit të kësaj vepre, autori ka trajtuar normat etike të gazetarisë. Këtu, sipas tij, janë normat e gazetarisë bashkëkohore, si: Kodeksi etik, Ligji mbi informimin, Rregullimi ligjor i gazetarisë, E drejta e autorit, Censura, Shoqatat e gazetarëve etj.

Pra, vepra e Kurtesh Devajës, autori, ngërthen në vete një “bagazh” dijesh lidhur me elementet bazë të gazetarisë së sotme. Prandaj, autori i 10 veprave të ndryshme publicistike e shkencore, Kurtesh Devaja, edhe kësaj here po tregon se është njohës i mirë i kësaj fushe të dijes, i cili, këtë “zeje” të jetës informative e ka ushtruar e po e ushtron edhe sot me një profesionalizëm të veçantë prej studiuesi e eksperti të zellshëm të jetës së gazetarisë. Vepra ka 330 faqe tekst./tefik selimi/rajonipress/