Me rastin e ngritjes së shtatores në Gjilan, të Idriz Seferit – kreshniku i Karadakut

Gjilan – Në shenjë nderimi, respekti dhe kujtimi të përjetshëm ndaj heroit të kombit – Idriz Seferit, me rastin e ngritjes së shtatores së tij në Gjilan, më datën 27 Nëntor 2017. Në këtë tufë këngësh lirike dhe rapsodike, është përfshirë tërë përkushtimi im krijues ndaj figurës së heroit, atdhetarit, luftëtarit dhe kreshnikut të Karadakut – Idriz Seferit ! LAVDI VEPËRËS SË IDRIZ SEFERIT DHE QOFTË I PA HARRUAR PËR JETË E MOTE ! Demir Krasniqi !

Me rastin e ngritjes së shtatores në Gjilan, më 27 Nëntor 2017 :

Idriz Seferi – kreshniku i Karadakut
( 14. 03. 1847 – 25. 03. 1927 )

Kënga e Idriz Seferit
Teksti, muzika dhe interpretimi : Demir Krasniqi

Kur n’ Ballkan shkeli Turqia –
Krejt Kosova n’ zi u mbulua !
N’ hall të madh ra shqiptaria –
Me zor donë me i turqizua !

Shumë nënat na i lanë pa djalë –
Jeniçerë n’ djep duke na i shkrua !
Për me i qua me pashallarë –
Kundër prindërve me luftua !

Idriz Seferi – një trim shqiptar ,
Sulltanit , fjalë i ka qua :
“Ngreh Sulltan këta pashallarë –
Se nuk mundemi ma me i durua !”

Idriz Seferi , një komandar –
Mblodh shumë trima vullnetarë !
N’ Karadak e kanë lidhë besën :
“Kosovën – turqve mos t’ ua shesim !”

I mori shokët e duel në mal –
Me armiqtë n’ luftë ballë për ballë !
Deri n’ vdekje pa pushua –
Veçse vatrat mos me u robërua !

Por, kur vdiq Idriz Seferi –
N’ Karadak s’ na mbet kësi njeri !
Për trimëri – zemër kreshnike ,
Burrë i mençur i odës fisnike !

Ti s’ ke vdekur për shumë epoka –
Veprat tua i ndjeu gjithë bota !
Për ty , qajnë sot krejt Kosova –
Për këtë këngën , unë, ta këndova !

Tugjec, më 07.03. 1971 .

Luftërat e Idriz Seferit

I.

N’ odat tona, ndër të parë –
Flitet shumë për luftëtarë ,
Që luftuen për vatan ,
Heroikisht , jetën e dhanë .
Për këta trima legjendarë ,
Kangë të reja mbijnë si farë ,
Këto figura që i shndrisin ,
Veprat e tyne i qëndisin
N’ piedestal nderin ua ngritin !

Edhe pse unë jam i ri ,
Mbasi jam pasardhës i tij ,
Bir i lindun në Malësi ,
Sado pak due me e kujtue ,
Me këtë kangë që jam tue knue !
Do t’ këndoj për trim skifterin –
Luftëtarin Idriz Seferin ,
Patriotin trim shqiptar ,
Burrë besnik , zemër mitare ,
Ka lanë vepra legjendare !

Ishte i vogël si fëmijë –
Kur i vdiq babai i tij !
Në familje mbet bonjak ,
Ishte i njoftun n’ Karadak !
Ishte i njoftun për burrni ,
Për mikpritje dhe trimni ,
Që i nxiste brezin e ri –
T’ ngritën n’ kambë nga terri i zi !

Shpeshherë t’ rijëve u kishte folë –
Si kanë mbet shqiptarët pa shkollë !
Si kanë mbet analfabet –
Ndër kambë t’ hueja 500 vjet !…
Idriz Seferi gjithnji vëzhgonte ,
Gjithmonë rastin e shfrytëzonte ,
Nëpër oda gjithnji shkonte –
Sa ma shumë që të mësonte !…

Shpejt Idrizi , ra ndër sy –
Për shkathtësi e dituni !
S’ mundej trimi me durue –
Kamba e huej me na sundue ,
Me na shkelë, me na tradhtue ,
Gjuhën shqipe me na e ndalue ,
Plis të bardhë n’ kokë mos me vnue ,
Me na shkelë e turqizue ,
N’ Anadoll me na internue !…

Shumë katunde n’ këtë Malësi –
I turqizuen me përdhuni !
Nga torturat që na i banë ,
Në Kosovë e në çdo anë ,
Shqipet tona shpejt u zgjuen –
Nisen luftat dhe i sulmuen !

I tanë trualli kosovarë –
Ka dhanë trima e luftëtarë !
Burra pushke dhe besnikë –
Që luftuen si kreshnikë !
Që shkruen emna n’ histori ,
Që lanë shembuj për trimni ,
Flijuen jetën për liri ,
I frymëzuen brezat e ri !
S’i harrojmë, jo, kurrë këta trima –
Bajram Curri , Hasan Prishtina ,
Isa Begu, Azem Galica ,
Idriz Seferi e Shotë Galica !…

II.

Kur Lëvizja jonë Kombëtare ,
E shqiptarëve në Prizren ,
Mbolli farë përparimtare
Në Kosovë e në çdo vend ,
Gjithë ku rrënojshin shqiptaria –
Duel kushtrimi :”Rrënoftë Liria !”
Idriz Seferi , n’ kamë ish que –
Shpejt kësaj Lidhje, iu ka bashkue !
Por, xhonturqit e kanë hetue –
Kanë qitë rrethin , e kanë burgue !
N’ burg të Nishit e kanë que –
101 vjet e kanë dënue !…

III.

Shemsi Pasha , nji pashë budallë –
I kish mbledhë katërmijë ushtarë ,
N’ Karadak , kishte mësy me dalë ,
Për me i lanë nanat pa djalë !…
Idriz Seferi, lajmin e kish marrë –
Ushtrisë para iu ka dalë ,
Ia ka nisë po iu mbanë fjalë :
“A po doni me luftue ,
Apo t’ gjallë nuk muj me iu lëshue –
N’ Karadak , kambën me e vnue ?!”
Shemsi Pasha , po i banë aman :
“Mos Idriz, qashtu mos banë !
S’e kam mendjen me luftue ,
Veç me besë n’ daç me na lëshue ,
N’ Ferizaj , jemi tue shkue ,
Fjalën Sulltanit – n’ vend me ia que !”

Këqyr këta turqit çka kanë punue –
Shqiptarët dojshin me i turqizue !
Kush nuk donte fenë me e ndërrue –
N’ Anadoll i kanë mërgue !
Me tortura e sjellje t’ egër ,
N’ shumë katunde e n’ Stubëll t’ Epër ,
I turqizojshin ditë e natë –
Shumë katunde – treqind e shtatë !
N’ soba t’ ftohta i kanë ngujue –
Ujë të ftohtë n’ vesh tue iu lëshue !
Tu i qitë n’ borë e tu i mërdhi –
Der’ sa trupin ua kanë ngri !…
Shpirti i shkretë, ku me qëndrue –
Augustin Stublla , jetë ka ndërrue !
Ai dha jetën në zi e n’ terr ,
Bashkë me shumë shqiptarë të tjerë !
Nga torturat – jetë kanë ndërrue ,
Fenë , as kombin nuk e kanë ndërrue !
Por, ata dëshmorë kanë mbetë –
S’ kanë mohue kombin e vet !

Hajde, hajde Idriz Seferi –
Na u farue gjithë ky njeri !
Mblodh Idrizi , shokët e vet –
T’ armatosun rreth me rreth !
Në Bilaç te Guri i Zi –
Vjen Çaushi me shumë zapti !
Vjen Çaushi – Hysen Fera ,
Ia kish mësy, ai , kah Presheva !
Kur po i del Idrizi para :
“Ndal Çaush , se t’ hupi fara !
Se po t’ digjen bark e gushë –
Shumë martinat për ty, janë mbushë !
Kthehu prapë e shko në shpi –
Se po t’ bajë pluhun e hi !”

IV.

Kur Lëvizja jonë Kombëtare ,
Në Prizren ishte tubue ,
T’ drejtat tona me i kërkue ,
Nikoliqi – n’ kamë ish que ,
N’ Beligrad paska lajmërue :
“Ushtri t’ madhe me m’ dhanë mue ,
T’ armatosun me i shtrëngue ,
Oficerët tu i drejtue ,
Se në luftë po du’ me shkue –
Krejt Kosovën me e zaptue !”
Çeta e Tretë , ia paska mësy –
N’ Maqedoni për me hy ,
Simbas urdhnave t’ borgjezisë
Dhe krentarëve të Serbisë !
Nikoliqin e kishin shti –
Krejt komitave me iu pri !
S’ kish pasë shumë – tridhetë e dy ,
N’ kishë t’ Pasjanit , kishin hy ,
Kishin ndejtë tri ditë n’ fshehtësi ,
Tue pi venë, tue pi raki –
Krejt komitat iu kishin pi !
Poterë t’ madhe kishin que –
Ia kanë nisë t’ madhe me knue !
Shpejt shqiptarët i kanë hetue –
Fërk e fërk në kamë janë que ,
Mirë me arme janë shtrëngue ,
Drejt te kisha paskan shkue ,
Kanë kallë luftën me luftue !
Katër Korrik , Nandëqind e Shtatë –
Krejt Pasjani u shtrue në gjak ,
Shkoi haberi në Karadak !
Idriz Seferi , iu paska pri :
“Bini trima, o, ju vllazni !
Sot për ne , paska ardhë dita –
T’i farojmë këta komita !
Se këta keq tek janë mashtrue –
Dheun e huej me e zaptue !”
Shpejt n’ Çebicë paskan hy –
Tue qitë zjarr martina e tij !
Po shkon gjaku vadë si ujë –
Po i lakmoni, ju, tokës s’ huej ?!
Krisi martina e flakë qiti –
Kapedanit , o, keq ia ngjiti !
Kapedanit , o, Nikoliqi –
Plot me plumba iu mbush gjyksi !
Krejt komitat thyen po ikin –
S’ gjejshin kund as birë të minit !
Birë të minit , o, vet me pshtue –
Nikoliqin e kanë harrue !
Sa tradhtarë komitat ishin qillue ,
Serbomdhajtë i kishin mësue :
“Ju, si n’ dashi me e fitue
Krejt Kosovën , hiq pa luftue –
Krejt n’ duqane kini me shkue ,
Nga ‘i plis t’ bardhë, ju, me e pague !
Plisa t’ bardhë qitni mbi krye ,
Tirq të bardhë e gajtan t’ zi ,
Me fermena , shoka lahori ,
Se atje asht shqiptari ,
Besim t’ madh kanë me vllazni !…
Kur t’ iu shohin me plisa t’ bardhë –
Kujtojnë se ju jeni shqiptarë !
Krejtve n’ shpija kanë me iu shti –
Kini me i pre me gra, me thmi !”
Por, ky plan ish kanë me lara –
Se shqiptarët nuk janë budalla !
Tanë ky plan iu ka shkue dam ,
Si nji fjalë që e kanë pas thanë :
“Ujku , kimen shpesh e ndërron,
Por , zanatin nuk e harron !”
Me këtë plan , kjo borgjezi –
Kish mendue me ba kërdi !
Por, nji gja kishin harrue ,
Shokëve t’ vet me ua kallxue –
T’ kenë kujdes , mos me harrue ,
Se kur t’ bahet plan tradhtia ,
S’ pihet vena, as rakia ,
Se s’ asht darsëm me çallgia ,
Por, je nisë për me luftue ,
Edhe vetën e ke mashtrue –
Toka t’ hueja me zaptue !
V.

Po knoj ngjarje historike ,
Nji figurë patriotike ,
Nji malësor – zemër kreshniku ,
Që luftoi me forcë çeliku ,
Që luftoi me shumë trimni ,
Që s’ duroi terrin e zi !
“Ngoni shokë, ngoni vllazni –
S’ po durohet kjo Turki !
Ka ardhë koha me i dalë në pritë –
Për me pa vendi ynë dritë !
A po vini , o vllazni –
Ja do t’ vdesim pleq e t’ ri !
Ja vatanin ta çlirojmë –
T’ drejtat tona t’i fitojmë !”
T’ gjithë shqiptarët n’ kamë janë que –
I madh e i vogël janë besatue !
I madh e i vogël janë ba razi –
Me e dhanë jetën për LIRI !
“Veç , Idriz , ti me na pri –
Se na vdesim krejt me ty !”

Ky Sulltani , n’ kamë na u que –
Dërgut Pashën e ka urdhënue :
“Ushtrinë turke me e tfillue –
N’ Fushë t’ Kosovës për me e que !”
I kish nda në dy kolona –
Vetshin hallkin :”Kah asht Kosova ?!
Zo’ , kah asht , s’ po dimë me shkue –
Shqiptarinë dojmë me i zaptue !
Ose kemi me i farue –
Ose kemi me i turqizue !”

Ndal kadale , more Dërgut Pasha –
Ti, hala s’ ke hy n’ telasha !
Se këtu i thonë Karadak –
Vend ku t’ dhizet trupi me gjak !
S’ ke pa burra si luan –
Që dhanë jetën për vatan !

Muaji Prill, Nandëqind e Dhetë –
Datë e madhe e vërtetë ,
Për shumë trima vullnetarë ,
Me Idrizin – komandar !

“Bini vëllazën, bini trima –
T’ i farojna këta katila !”
Kaçanikut ia kanë mësy –
Krisën pushkët vërri me vërri !
Kur po vjen nji tren i zi –
I ngarkuem plot me ushtri !
Me xhonturqi ia kanë mësy –
N’ shqiptari me ba kërdi !

Shqiptarët , para i kanë dalë –
N’ atë vend trenin e kanë ndalë !
Sa shpejt lufta ka fillue –
Krejt ushtria janë shkarkue !
Shumë prej tyne janë pushkatue –
Shkojke gjaku sikur përrue !
Nisi lufta n’ flakë tuj u sosë –
Krejt ushtrinë e kanë çarmatosë !
Tana lidhjet ua kanë shkurtue –
Nam i madh ishte marue !
Krejt atë Grykë e kanë zaptue –
Krejt ushtrinë nisën me e farue !
Kaçaniku u shtrue me gjak –
E mloj tymi tej n’ Karadak !
N’ krejt Kosovën u dha haberi –
Luftë po banë Idriz Seferi ,
Dërgut Pashës , iu farue asqeri !

Idriz Seferi , trim i sprovuem ,
Bash te Guri i Biruem ,
Pusi t’ mirë kishte zaptue –
As nji t’ gjallë nuk donë me e lëshue !
Krejt xhonturqve iu hyni frika –
Prej Stambollit, po kërkojnë ndihma !
Tel , Sulltanit i kanë dërgue –
Fuqi t’ madhe ne, me na que ,
N’ e paq mendjen ma na shpëtue ,
Se shqiptarët na kanë rrethue ,
Edhe trenin na e kanë bllokue !
Tana lidhjet na i kanë marrë ,
Jemi nxanë krejt robë të gjallë !
E kanë sosë me na farue ,
Krahë me pasë me fluturue –
Prej shqiptarëve nuk mujmë me pshtue !
Idriz Seferi tu i komandue –
Krejt shqiptarët mbas i kanë shkue !

Fort Sulltani , koka idhnue –
Fuqi t’ madhe ka shtrëngue !
Prej Stambolli – në Selanik ,
Ia kanë mësy për n’ Kaçanik !
Shumë njisi e batalione ,
Oficerë e divizione …
Prej Evropës e Azisë s’ Vogël –
Ia kanë mësy për Fushë t’ Kosovës !
Plan të mirë kishin gatue –
Kosovarët me i rekrutue !
Por, shumë keq ishin mashtrue –
Plani huq krejt iu ka shkue !
Nji ushtri – tridhetë batalione ,
Ia kanë mësy për luftë çdo zone ,
T’ armatosun deri n’ dhamë –
Në Kosovë dojnë me ba namë !
Pak shqiptarë vullnetarë –
Krejt ushtrisë i kanë ba ballë !
Plot tri ditë tue luftue –
T’ fortë si shkambi tue qëndrue !
Nga çdo anë mbërrini ushtria –
Tuj djegë bjeshkë, tuj djegë shtëpia !
Djegshin pleq , gra edhe thmi –
Tue punue zi e ma zi !
Këta xhonturqit me tinëzi –
Shpejtë iu duelën n’ befasi !
Ju kanë dalë përmbas shpinës –
Kur shqiptarët s’e kishin ndihmën !…

VI.

Fill mbas Luftës Ballkanike ,
Që u shue me gjak –
Kjo ushtria e Bullgarisë ,
Doli n’ Karadak !
Shqiptarët dojshin t’i mashtrojnë –
Dhe Kosovën t’ a nënshtrojnë !
Ma t’ mirët burra po i tubojnë –
Kryetarë Komune , po i vnojnë !
Tu iu dhanë armë , tu iu dhanë dukat –
Me i mashtrue shqiptarët e ngratë ,
Për me i shti tjerët nër dajak ,
Me ua kallë dhe shpijat flakë !
Edhe armët me i tubue ,
Krejt shqiptarët me i rekrutue !

Kryetar Komune n’ Zhegër –
Ishte vet Idriz Seferi !
Por, kurrë t’ huejve s’ iu shkoi për qefi –
Me i shitë vëllaznit – me i ndreqë vend veti !
Këqyr bullgarët se çka po thonë –
Kryetari në Komunën tonë ,
N’ vend se neve të na ndihmojnë ,
Krejt malësorët t’i rekrutojmë –
Ai, n’ këtë punë po na pengon !
Kur bullgarët e kanë hetue –
Qitën plan me e pushkatue !
Dymdhetë ushtarë ia kanë que –
Me e nxanë n’ zyre tue punue !
Se në zyre , iu kanë ngërmue :
“Çou Idriz , ti me u shtrëngue –
N’ Ferizaj duhet me shkue
Punë zyrtare me punue !”
Këqyr Idrizi , çka po u flet :
“I kam mbushë 69 vjet ,
S’ ma merr mendja n’ kamë me ecë ,
Veç nji kali , ju, me ma gjetë !”
Hyxhym po banë nji ushtar –
Pushkën vjerrun ia ka marrë !
Krisma e armëve po vringëllon –
Luftë e rreptë aty po fillon !
Idriz Seferi , si skifter –
Nji kobure sa shpejt po e nxjerr !
Kjo koburja sa po kërcet –
Krejt prej zyrës , fishekë po i qet !
E n’ oborr kur paskan dalë –
I kanë ndezë disa rafalë !
T’ shtime t’ mëdha zyrës i kanë dhanë –
Por kurrgja hiq s’ mund po i bajnë !
Idriz Seferi , doli shpejt –
Për Sefer , asht nisë përpjetë !
Sikur t’ kishte krahë të lehtë –
Për me i pshtue robët e vet !

Tugjec, më 07 Mars 1971

Demir Krasniqi