Raif Halimi, njeriu që me pranga në duar shkroi histori dhe fjalor

Gjilan – Raif Halim – Cërnica nuk ishte thjesht një emër. Ai ishte një simbol i qëndresës shqiptare, një vlerë e rrallë atdhetarie, një shpirt i pakompromis në kohë të errëta. I lindur në fshatin Cërnicë të Gjilanit më 1926, si bir i patriotit të madh Ramiz Cërnica, ai trashëgoi guximin, vizionin dhe krenarinë kombëtare që do ta shndërrojnë më vonë në një jetë të shkrirë për Shqipërinë dhe dijen.

Raif Halimi (1926-1999) ishte një ndër figurat më të qëndrueshme të rezistencës shqiptare në Kosovë, atdhetar, veprimtar politik dhe kontribuues i shquar në fushën letrare e leksikografike. I lindur në Cernicë të Gjilanit në një familje me traditë patriotike, ai u formësua herët në frymën e qëndresës kombëtare.

Raif Halimi – Cërnica nuk ishte thjesht një emër i shënuar në faqet e historisë; ai ishte një ndërgjegje e gjallë e kohës së tij, një zë që nuk u përkul dhe një shpirt që nuk pranoi heshtjen. Në një epokë të rënduar nga padrejtësitë dhe errësira politike, ai u ngrit si simbol i qëndresës shqiptare, duke bartur mbi supe jo vetëm trashëgiminë e një familjeje patriotike, por edhe barrën e një ideali që nuk njihte kompromis.

Si bir i patriotit Ramiz Cërnica, ai u rrit në një vatër ku dashuria për atdheun nuk mësohej, ajo jetohej. Që herët, Raif Halimi u formësua si një personalitet i palëkundur, duke ndërthurur guximin me dijen, fjalën me veprimin, dhe mendimin me sakrificën. Ai nuk ishte vetëm dëshmitar i kohës së tij, por një nga ata që e sfiduan atë, duke lënë gjurmë të pashlyeshme në historinë e rezistencës shqiptare në Kosovë.

Raif Halimi mbetet një ndër figurat më të qëndrueshme të kësaj rezistence, atdhetar i përkushtuar, veprimtar politik dhe kontribuues i çmuar në fushën letrare dhe leksikografike. Në një realitet ku fjala shpesh censurohej dhe mendimi ndëshkohej, ai zgjodhi të qëndrojë, të flasë dhe të krijojë, duke e kthyer jetën e tij në një akt të gjatë besnikërie ndaj kombit dhe dijes.

Si i ri u përfshi në zhvillimet e Luftës së Dytë Botërore dhe u rreshtua në anën e forcave shqiptare, duke u bërë bashkëluftëtar i Shaban Polluzhës. Pas luftës, për shkak të veprimtarisë së tij atdhetare dhe kundërshtimit të regjimit jugosllav, u dënua me vdekje, dënim që iu zëvendësua me 20 vjet burg të rëndë. Ai vuajti rreth 18 vite burgim (1945–1962), mbi tetë prej tyre në izolim në Mitrovicën e Sremit.

Edhe në kushte të rënda burgu, Halimi nuk reshti së vepruari. Aty hartoi fshehurazi fjalorin e parë të plotë shqip–serbokroatisht, një vepër madhore me rreth 75 mijë fjalë, të cilën pushteti synoi ta përvetësonte pa ia njohur autorësinë. Paralelisht, ai organizoi veprimtari ilegale dhe ishte ndër themeluesit e strukturave të para të Lëvizjes Nacionale Demokratike Shqiptare brenda burgut.

Pas lirimit, u përball me ndalim të të drejtave qytetare dhe persekutim të vazhdueshëm, por mbeti aktiv në jetën intelektuale dhe kombëtare. Në vitet ’90, u shqua si organizator i hershëm i strukturave të rezistencës, duke kontribuar në krijimin e celulave të para të UÇK-së dhe duke shërbyer si këshilltar moral në prag të luftës.

Raif Halimi ndërroi jetë më 1 maj 1999, në kulmin e luftës në Kosovë, duke lënë pas një trashëgimi të fuqishme qëndrese, sakrifice dhe përkushtimi ndaj çështjes kombëtare. Ai mbetet një figurë emblemë e lidhjes ndërmjet veprimit politik, qëndresës dhe krijimtarisë intelektuale në shërbim të lirisë.

Veprimtaria e tij nuk mund të përshkruhet me fjalë të thjeshta: ishte veteran i demokracisë, luftëtar i dijes dhe kulturës. Ai shkroi historinë dhe gjuhën shqipe jo në zyrë, jo në lehtësi, por me pranga në duar, në izolim dhe vetmi, duke sfiduar diktaturën dhe shpërfilljen e pushtetit.

Libri i tij “Historia jonë kombëtare” dhe fjalori shqip-serbokroatisht janë dëshmi të një intelekti që nuk dorëzohet, edhe kur rrethanat të shtypin

Raif Halimi nuk u dorëzua. Kur u burgos për veprimtarinë patriotike, ai nuk e pranoi heshtjen. 18 vitet e mbajtura në burgjet e Mitrovicës së Sremit nuk e thyenin vetëm trupin, por e forconin shpirtin. Në ato vite të vështira, ai krijoi bërthamën e parë të Organizatës Nacionale-Demokratike Shqiptare dhe hartoi veprën e tij historike, e cila më vonë i u grabit nga pushteti.

Ai nuk u mjaftua me historinë; Raif Halimi me durim të rrallë hartoi edhe Fjalorin e parë shqip-serbokroatisht, një mrekulli intelektuale me rreth 75 mijë fjalë, i realizuar pa kushte minimale, duke bartur fjalët në thasë, duke i ruajtur për ditën kur liria dhe dijet do të mund të triumfonin. Ky fjalor, që duhet të ishte dritare e kulturës shqiptare, mbeti për dekada nën pluhurin e indiferencës së pushtetit dhe intrigave të kohës.

Edhe pasi doli nga burgu në vitin 1962, ai u përball me pengesa të pafundme. Librat e tij nuk botoheshin; përkushtimi i tij shpesh keqinterpretohej, ndërsa Fjalori përdorej nga të tjerët për interesa të pushtetit. Shtëpia e tij u dogj më 1999, gjatë masakrës serbe, por Fjalori i tij shpëtoi, simbol i qëndresës dhe i dashurisë për gjuhën dhe historinë e popullit shqiptar.

Raif Halimi – Cërnica nuk ishte thjesht një njeri me dije. Ai ishte një legjendë e gjallë që jetoi mes vuajtjes dhe veprës së madhe. Ai vdiq më 1 maj 1999, por trashëgimia e tij nuk vdes. Historia dhe fjalori i tij janë thirrje për të mos harruar, për të çmuar dijen dhe guximin, dhe për të njohur sakrificën e atyre që luftuan me penë dhe jo vetëm me armë.

Ai është një kujtesë e gjallë se edhe në prangat e diktaturës, njeriu mund të mbajë të pakufizuar shpirtin dhe të lërë pas një trashëgimi që do të flasë më shumë se çdokush mund të imagjinojë.

Në këtë kuptim, poezia e tij mbetet një rrëfim i sinqertë për jetën dhe për njeriun, një dëshmi se fjala poetike vazhdon të jetë një nga format më të bukura të komunikimit shpirtëror.

Raif Halimi (1926–1999) – atdhetar, veprimtar politik dhe intelektual i shquar nga Cernica e Gjilanit, i formuar në një familje me traditë kombëtare.

Formimi dhe rinia

U arsimua në rrethana të vështira, nën ndalim të gjuhës shqipe. Refuzoi kompromiset ideologjike që cenonin identitetin kombëtar, duke dëshmuar që herët karakter të fortë atdhetar.

Veprimtaria gjatë Luftës së Dytë Botërore

U angazhua në radhët shqiptare dhe u bë bashkëluftëtar i Shaban Polluzhës. Kundërshtoi konfliktet vëllavrasëse dhe kontribuoi në shmangien e përplasjeve mes shqiptarëve.

Përndjekja dhe burgosja

Në vitin 1945 u dënua me vdekje nga regjimi jugosllav, dënim që iu zëvendësua me 20 vjet burg. Vuajti rreth 18 vite, mbi 8 në izolim, duke u cilësuar si kundërshtar i rrezikshëm i regjimit.
Veprimtaria në burg
Organizoi rezistencë brenda burgut dhe ishte ndër themeluesit e strukturave të Lëvizjes Nacionale Demokratike Shqiptare. Ruajti moralin dhe solidaritetin mes të burgosurve politikë.

Kontributi letrar dhe shkencor

Hartoi fshehurazi fjalorin e parë të plotë shqip–serbokroatisht me rreth 75 mijë fjalë, një vepër madhore e përfunduar në kushte të jashtëzakonshme.

Jeta pas burgut

U përball me ndalim të të drejtave qytetare dhe përndjekje të vazhdueshme, por vazhdoi aktivitetin intelektual dhe kombëtar në forma të ndryshme.

Roli në vitet ’90 dhe UÇK

Ishte ndër organizatorët e hershëm të celulave të para të UÇK-së dhe kontribuoi në mobilizimin e rinisë, duke shërbyer edhe si këshilltar moral në prag të luftës.

Veprimtaria shoqërore dhe politike

U angazhua në organizime intelektuale dhe politike, duke dhënë kontribut në artikulimin e çështjes kombëtare dhe ndërgjegjësimin shoqëror.

Fund i jetës

Vdiq më 1 maj 1999, gjatë luftës në Kosovë, në kushte të rënda, pa e parë realizimin e plotë të idealit për liri.

Trashëgimia

Raif Halimi mbetet simbol i qëndresës, sakrificës dhe përkushtimit intelektual, një figurë që bashkon veprimin kombëtar me krijimtarinë dhe mendimin juridik e politik shqiptar./rajonipress/