Legjenda mbi murimin e Kalasë së Novo Bërdës

Perandori ka urdhnue – Krejt Ballkanin me e sundue,
Shumë kala me i ndërtue, Ushtrinë e vet me i strehue, Prej sulmuesve me i shpëtue!

T’gjithë shqiptarëve shpi për shpi –
Ua ka qitë nga ‘i hangari !
Hangari hiq pa qare –
Me punue rrogëtarë pa pare !

Me bajtë gurë e me murue ,
Shumë janë lodhë e janë dërmue ,
Gjatë tanë jetës kanë punue ,
N’ shpi të vet kurrë nuk kanë shkue ,
Mish e eshna, iu kanë prrekë –

Shumë prej tyne n’ Kala kanë vdekë !
Si n’ shumë treva të këtij vendi ,
Novo Bërdës i erdhi rendi ,
Me e ndërtue atë Kala –
Krejt Kosovën me mujtë me e pa !

N’ Novo Bërdë , n’ atë maje t’ kodrës –
Sheh Kosovën , si n’ shuplakë t’ dorës !
Skaj me skaj nëpër malësi –
Kanë mbledhë burra e djem të ri !

Kanë bajtë gurët dorë me dorë –
N’ vapë të madhe , n’ shi e n’ borë !…
Prej Gollakut e Karadakut –
Për me i ngritë Kala – romakut !

Ni Sokol – ni burrë malësor ,
Kish zanatin murator ,
S’ kish shumë kohë që ish martue –
I erdh rendi , n’ Kala me shkue !

Me punue në atë Kala –
Tjetër mashkull n’ shpi nuk la !
E la n’ shpi ni loke nanë ,
E la nusen e re – shtatëzanë !

Nizet vjet murim ka ba –
Shpinë e vet kurrë s’e ka pa !
Nuk e pa kurrë lokën nanë ,
Nuk e pa nusen shtatëzanë !…

Gëzim të madh Zoti i kish falë –
Nuses n’ shpi i kishte lindë djalë !
Prit me muej e prit me vjet –
Kurrë s’ erdh baba n’ shpi të vet !

U rrit djali , nizet vjet –
Kurrë s’e pa babën e vet !
Nizet vjet kur kanë kalue –
Nana – djalin e kish fejue !

Erdhi koha me e martue ,
Vadën – darsmës ia kanë caktue !
Po banë nana :”Haj medet ,
Po e martoj ni djalë hazret ,

Qysh bajmë darsëm e zafjet ,
Pa kanë n’ darsëm baba i vet “?!
Ni ditë, nana ishte kujtue ,
Në sabah , herët ish çue ,

Kish hy n’ magje me gatue –
Po donë bukë , burrit me i çue !
Sa shpejt gati, bukën po e banë ,
Djalit t’ vet , ia paska dhanë :

“Hajt , bre bir , në daç me m’ ngue ,
Merr këtë bukë , nisu me shkue ,
N’ Novo Bërdë , babës me ia çue ,
Te Kalaja asht tue punue !

Babës tan me i ba selam –
Sot ni javë , dasmën e kam ,
Merr këta shokë e ustallarë ,
Mos e le , n’ darsëm pa ardhë !”

Sa mirë djali , nanën po e ngon ,
E merr bukën e po tfillon ,
Nja tri ditë udhë po udhëton ,
Te Kalaja drejt po shkon .

N’ portë t’ Kalasë , kur paska dalë –
Puna e mbarë , o ustallarë !
-Të mbarë paç , o djalë i ri ,
Ç’ kërkon ti , n’ Kala me hi ?

-Babën tem, gjallë a e kam ,
N’ bark të nanës , ai m’ ka lanë ?!
Kur ka ardhë, ai n’ këtë Kala ,
Tanë këtë trup , unë e kam ba –

Babën tem , kurrë s’ e kam pa !
Sot kam ardhë , unë, bukë me i prue ,
Me babë tem , du’ me u takue !
Ka prej nanës , shumë selam –
Sot ni javë , darsmën e kam !

Me i marrë shokë e ustallarë –
Mos e le n’ darsëm pa ardhë !

Janë shkue babës , i kanë kallxue :
“Djali yt , asht tuj t’ kërkue ,
Bukën n’ dorë , ai ta ka prue ,
Po t’ kërkon me u njoftue ,
Edhe n’ darsëm po t’ thërret me shkue –
Sot ni javë ka me u martue !”

Ka dalë baba , n’ maje t’ Kalasë –
Prej mërzisë – zemra i ka plasë ,
Kur e pa djalin sa ni plep ,
S’e kish pa qe nizet vjet ,

I vloj gjaku prej mërzie ,
Trutë e kresë iu kanë përzie !…
Vet me veti koka kujtue –
Krejt kjo jetë n’ Kala m’ ka shkue ,
Hangari tue punue ,
Kurrë n’ shpi teme s’ un jam shkue ,
S’ kam pa nanë , as s’ kam pa grue ,

M’ asht rritë djali me u martue –
Ni herë n’ prehën s’e kam vnue !
M’ ka shkue jeta , kurrë pa u gëzue ,
Trupi i jem pa u rahatue !

Çka m’ vyen jeta n’ darsëm me shkue ?
Çka m’ vyen djali kështu me rrënue ?
Mos po i prinë fati , si mue –
Sa t’ jenë gjallë , kështu me u mundue ,
N’ hangari tue murue ,
Pa i pa thminë , as nanë, as grue ,
Çka i vyen jeta me jetue ?!
Drodh çekiçin e ma ka gjue –

N’ lulë të ballit , djalit ia ka mëshue ,
T’ dekun n’ tokë e ka palue !
Ustallarët , çka kanë marue –
N’ Kala , djalin e kanë murue !
Edhe bukën e shtinë në murë –
Sot e atë ditë , s’e hangrën kurrë !

Kështu tregon legjenda e gjallë –
U muros djali me mallë ,
E la nusen pa e marrë !
Fjalëve t’ mia , kush s’ iu beson –
T’ shkojnë Kalanë , ta viziton !
N’ gurë t’ Kalasë , n’ atë maje mali –
Pushon buka e pushon djali !
Pushojnë gurët e historisë ,
Pushojnë vuejtjet e shqiptarisë !

Gjilan, më 28.08.2006.
***** Demir KRASNIQI : “LIRIKA POPULLORE E GOLLAKUT” – Gjilan, 2008, faqe 450 , 451 dhe 452 .