Nga Gjilani në Gjenevë: Afrim Hajrizi, artisti që e shndërroi sfidën në krijimtari dhe e ruajti artin përtej kufijve

Gjilan – Rrugëtimi jetësor dhe artistik i piktorit dhe dizajnerit grafik Afrim Hajrizi përfaqëson historinë e një krijuesi që, pavarësisht sfidave politike, shpërnguljes së detyruar dhe nevojës për të rindërtuar jetën në një vend të huaj, nuk e ndërpreu kurrë lidhjen me artin. Nga Gjilani, ku hodhi hapat e parë në krijimtari, deri në Gjenevë të Zvicrës, ku vazhdon të jetojë e të veprojë, Hajrizi ka ndërtuar një identitet artistik që ndërthur pikturën, dizajnin grafik dhe përvojën e diasporës shqiptare.

Biografia e tij nuk është vetëm një përmbledhje e studimeve dhe ekspozitave, por një dëshmi e vazhdimësisë së krijimtarisë në kohë ndryshimesh të mëdha shoqërore e historike. Në çdo etapë të jetës, arti ka mbetur boshti kryesor i veprimtarisë së tij, duke reflektuar një rrugëtim që është përshtatur me kohën pa humbur lidhjen me vendlindjen dhe rrënjët kulturore.

Afrim Hajrizi ka lindur në vitin 1968. Arsimin fillor e përfundoi në Gjilan, ku ndoqi edhe vitet e para të shkollës së mesme. Më pas vazhdoi studimet në Shkollën e Artit në Pejë, ku në vitin 1987 diplomoi në drejtimin e dizajnit të produkteve industriale.

Në vitin 1989 nisi studimet universitare në Fakultetin e Arteve në Prishtinë, në degën e pikturës, në klasën e profesorit Rexhep Ferri. Diplomoi në vitin 1993, ndërsa më pas vazhdoi studimet në të njëjtin fakultet në drejtimin e dizajnit grafik, të cilat i ndoqi deri në vitin 1994.

Arti si formë rezistence në vitet e vështira

Lidhja e Hajrizit me pikturën u krijua qysh gjatë viteve të shkollës së mesme në Gjilan, kur filloi të realizonte punime artistike për shkollën. Me avancimin e formimit profesional, veprat e tij nisën të prezantoheshin në ekspozita kolektive, ndërsa një nga momentet më domethënëse të kësaj periudhe ishte ekspozita personale e organizuar në Zagreb në vitin 1989, gjatë kohës kur ai kryente shërbimin ushtarak.

Në fillim të viteve ’90, kur jeta kulturore në Kosovë zhvillohej nën presionin e rrethanave të vështira politike dhe shoqërore, Hajrizi vendosi të hapte atelienë e tij të parë në Gjilan. Në këtë hapësirë ai realizonte portrete dhe piktura, duke e mbajtur gjallë aktivitetin artistik në një periudhë kur arti dhe kultura përballeshin me kufizime të shumta. Atelieja e tij ishte shpesh objekt kontrollesh nga regjimi i kohës, por ajo mbeti një simbol i përpjekjes për të ruajtur krijimtarinë dhe praninë e artit në jetën publike.

Një vit më vonë, në bashkëpunim me Haki Brestovcin, organizoi një ekspozitë personale në ambientet e këtij të fundit. Ekspozita u prit me interes të madh nga publiku dhe u konsiderua si një shenjë e rigjallërimit të jetës kulturore në Gjilan. Më pas, ato ambiente u shndërruan në një galeri arti, ku gjatë viteve ekspozuan edhe shumë artistë të tjerë, duke krijuar një hapësirë të rëndësishme për promovimin e krijimtarisë artistike.

Një identitet artistik i ndërtuar në diasporë

Në vitin 1994, për shkak të zhvillimeve politike në Kosovë, Afrim Hajrizi u detyrua të largohej nga vendi dhe të vendosej në Gjenevë të Zvicrës, ku jeton dhe vepron edhe sot. Edhe pse emigrimi solli sfida të reja personale dhe profesionale, ai nuk e ndërpreu rrugëtimin e tij artistik.

Në Gjenevë vazhdoi specializimin në dizajn grafik dhe multimedia, duke u përshtatur me zhvillimet teknologjike dhe duke zgjeruar spektrin e krijimtarisë së tij. Piktura mbeti elementi që lidhte kujtesën e vendlindjes me realitetin e ri, ndërsa dizajni grafik u bë një dimension tjetër i angazhimit të tij profesional.

Gjatë viteve, Hajrizi ka marrë pjesë në një numër të madh ekspozitash personale dhe kolektive në Zvicër dhe në vende të tjera evropiane. Punimet e tij janë prezantuar në Gjilan, Ferizaj, Pejë, Prishtinë, Zagreb, Gjenevë, Lozanë, Cyrih, Lugano, Lion dhe në qytete të tjera, duke dëshmuar një aktivitet artistik që ka tejkaluar kufijtë kombëtarë.

Veprimtaria e Afrim Hajrizit mbetet shembull i një artisti që ka arritur të ndërtojë një urë mes vendlindjes dhe diasporës, duke ruajtur identitetin kulturor dhe duke dëshmuar se arti mund të mbijetojë e të zhvillohet edhe në rrethanat më të vështira. Historia e tij është një dëshmi se krijimtaria nuk njeh kufij gjeografikë, por ushqehet nga përkushtimi, talenti dhe besimi i pandërprerë në fuqinë e artit./rajonipress/