Lëvizja atdhetare në Anamoravë dhe poeti Beqir Musliu

Nga Sabile Keçmezi – Basha – Shkrimtari, poeti, dramaturgu, publicisti Beqir Musliu, shkollën fillore dhe të mesme i kreu në Gjilan, ndërsa Fakultetin Filozofik, drejtimi i gjuhës dhe letërsisë shqipe në Prishtinë. Beqir Musliut dhe gjenerata e tij në Anamoravë e Gjilan për ideolog të shkrimeve e të jetës politike patën atdhetarin dhe poetin Rexhep Elmazin. Dhe, ishte krejt e pritur se në një sistem totalitar siç ishte Jugosllavia, që të vërehen, që të survejohen dhe që të hetohen poetet siç ishin Rexhep Elmazi, Beqir Musliu e shumë të tjerë. Duhet thënë se qysh në shkollë të mesme ata që ishin dhe punonin kundër sistemit të instaluar okupues në Kosovë, u morën në biseda informative, u malltretua dhe u burgosën e disa nga ata edhe u likuiduan fizikisht. Po në këtë kohë Beqir Musliu kishte fillua me të madhe të merrej me poezi dhe me shkrime tjera letrare.

Mënyra e të shkruarit dhe metaforat e simbolet e përdorura në shkrimet e tij, atë menjëherë e kishin renditur në rangun e shkrimtarëve të rebeluar që nuk ishte i kënaqur me rrethanat që mbretëronin por në anën tjetër paraqitej si një i ri me një talent të theksuar dhe të dalluar.

Punimi i parë iu botua në revistën letrare “Jeta e Re” të cilën e udhëhiqte Esat Mekuli. Po kjo revistë, tri vite më vonë, në vitin 1965, ia kishte botua edhe librin e parë të tij.

Por, gjithsesi duhet shtuar se poetet dhe historia e poezisë shqipe në ish Jugosllavi lirshëm mund të thuhej se ishte njëra ndër më tragjiket në Evropë. I ashtuquajturi “realizëm socialist” si në asnjë vend tjetër të botës, e kishte shterpëzuar dhe vrarë gjysmë shekulli të kulturës sonë kombëtare. Kundër krijuesve shqiptarë ishte ushtruar një dhunë dhe një masakër i programuar dhe i padëgjuar ndonjëherë.

Në asnjë tjetër vend të Evropës nuk janë dënuar e përndjekur kaq poetë sa në diktaturën komuniste të shtetit Jugosllavi. Për këtë “holokaust” letrar s’është folur kurrë deri sot përtej kufijve jugosllav, përkundrazi, është bërë ç’është e mundur që të fshihet e vërteta.
E sot, mund të shprehemi edhe kështu se disidenca e par e klasës politike okupuese ishin patriotet e shumtë dhe ishin, pikërisht poetët.

Poetet ishin ata që me një gjuhë tjetër e shprehen urrejtjen ndaj robërisë dhe dashurin e madhe ndaj lirisë. Ata në këto katrahura e vorbulla të historisë nuk kursyen as jetën. Andaj, sistemi komunist jugosllav i frikësohej tej mase zërit të poetëve, ndaj kishte vendosur të përdorte grushtin e hekurt, duke ndërsyer kundër tyre punëtoret e UDB-es dhe hetuesit e shumtë për t’i ndjekur ata.

Në ish-Jugosllavi, nuk dënoheshin vetëm poetët e shkrimtarët, por në të dënoheshin edhe veprat e tyre, madje përdhoseshin edhe varret ku preheshin eshtrat e tyre. Kush zinte në gojë emrat e “poetëve antijugosllav” kryente një herezi të madhe e mund të përfundonte në biruca, pa gjyq. Inkuizicioni shtetëror ishte i dhunshëm, i tmerrshëm dhe rrëqethës. Vendi ishte kthye në një Had të vërtet e të llahtarshëm.

Nëpër këtë rrugë kishin kalua shumë penda të ndritura të letërsisë shqipe si: Adem Demaçi, Fazli Grajqevci, Rexhep Elmazi, Hydajet Hyseni, Zeçir Gërvalla, Bajram Kosumi, Sabit Rrustemi, Hajdin Abazi, Dibran Fyelli, Arif Demolli, Bedri Zyberaj e shumë të tjerë. Lista e poetëve të dënuar e të përndjekur është e gjatë, tmerrësisht e gjatë, andaj kërkojë falje që nuk mundem t’i përmendi që të gjithë në këtë punim të shkurtër ngase koha është e limituar, por me ndonjë rast tjetër do të përmendën që të gjithë.

Dënimet kapitale që u shqiptoheshin ndaj tyre, shpesh i linte vendin vrasjes apo burgimit të përjetshëm. Në fund të fundit, ishte po e njëjta gjë. Mbyllur në qelitë e kobshme, Adem Demaçi, e shumë poet të tjerë të burgosur lanë nëpër birucat e burgjeve anë e kënd Jugosllavisë, vitet më të bukura të jetës, duke u kthyer në shtëpi me kockat e mplakjes dhe vragat e torturave mizore. Shumë prej tyre s’arritën ta gëzonin as lirinë e vonuar.

Gjatë viteve të terrorit e të dhunës (para Plenumit të Brioneve), më 1962, në Gjilan ishte formuar një organizatë ilegale “Mujo Ulqinaku”, e cila udhëhiqej nga poeti Rexhep Elmazi. Organizata në programin e saj kishte si qëllim suprem angazhimin dhe luftën për çlirim dhe bashkim kombëtar. Brenda dy viteve sa veproi organizata, rreth saj dhe në të u anëtarësuan intelektualet atdhetar, që ishin kryesisht të rinj. Ata, në ato vite kishin kryer disa aksione në Gjilan e rrethin siç ishin: Shkrimi dhe shpërndarja e parullave të shumta, kishin ngritur flamujt kombëtar dhe kishin shpërndarë në shumë lagje e fshatra shumë afishe në të cilat merrte pjesë aktive edhe poeti Beqir Musliu.

Më 1964, në muajin prill, organizata “Mujo Ulqinaku”, me propozimin e udhëheqjes së organizatës LRBSH-së, respektivisht pas kontaktit që kishte Rexhep Elmazi me Zeqir Gërvallën dhe pas njohjes me programin e organizatës anëtarët e Gjilanit me një qëndrim unanim vendosin që ti bashkohen organizatës më të madhe që degët e saja i kishte në tërë Kosovën.

Komitetin e ri të organizatës të sapo formuar përsëri e udhëheq Rexhep Elmazi, duke bërë edhe anëtarësimin e shumë studentëve e nxënësve nga Gjilani. Posa formohet komiteti fillohet edhe me aktivitete të shtuara. Merret qëndrimi që me 12 e 13 prill 1964, në Gjilan të ngrinin flamujt kombëtar gjithsej pesë copë nga Rexhep Elmazi, Fehmi Elmazi, Isa Bajrami dhe Abdyl Qerimi. Në komitet për aktivitetin e treguar dallohen : Rexhep Elmazi, Fehmi Elmazi, Isa Bajrami, Abdyl Qerimi, Beqir Musliu, Isa Azizi, Elmaz Bajrami, Mehdi Bajrami, Rafet Bajrami, Gani Ahmeti, Shefki Hoda, Vehbi Hoda etj.
Më 31 maj 1964, Komiteti i LRBSH-së në Gjilan mbajti edhe një mbledhje në të cilën u konstituuan organet udhëheqëse të saja. Rexhep Elmazi (“Luli”), zgjidhet kryetar i Komitetit të Gjilanit, Isa Bajrami, (“Koka”), sekretar, Abdyl Qerimi, (“Shyti”) sekretar për informim dhe Fehmi Elmazi, (“Hakiu”) arkëtar.

Ç’është e vërteta, komiteti i Gjilanit veproi shumë shkurt, por bije në sy aktiviteti i dendur i anëtarëve të saj, vetë disiplina dhe angazhimi i madh në kryerjen e aksioneve të ndryshme. Komiteti u zbulua shpejt dhe shumë anëtarë të saj u dënuan me shumë vite burg. Më 10 e 11 gusht 1964 u organizua procesi gjyqësor kundër anëtarëve të këtij komiteti.

Rexhep Elmazi u dënua me 9 vite burg të rëndë, Fehmi Elmazi me 4 vite burg të rëndë, Isa Bajrami me 7 vite burg të rënd dhe Abdyl Qerimi me 3 vite burg të rëndë. Ndërsa Beqir Musliu për shumë herë merret në biseda informative dhe në fund si masë ndëshkuese i shqiptojnë dënimin- duke e përjashtuar nga shkolla. Pasi se u arrestuan dhe u dënuan anëtarët e komitetit, megjithatë rezistenca në Gjilan dhe rrethin nuk u ndërpre. Me vitin 1968, rinia dhe popullata e Gjilanit me rrethin iu bashkëngjiten vargut të gjatë të demonstruesve të vitit’68.

Shkrimtari e poeti Beqir Musliu edhe pse u përjashtua nga shkolla ai, shkollimin nuk e ndërpreu. Me sukses, (privatisht), përfundoi shkollën e mesme, dhe me sukses përfundoi Fakultetin Filozofik në Prishtinë. Krijimtaria letrare e poetit nga kritiket e letërsisë vlerësohet lart dhe e tërë veprimtaria krijuese e tij u krijua në baza të tabanit kombëtar. Vdiq relativisht i ri, por atë segment jete e bëri në ecje vertikale duke e jetuar intensivisht dhe duke na lënë një thesar të pasur krijimesh si në prozë njashtu edhe në poezi si në dramë ashtu edhe në romane.

Ndërsa njohësi i mirë i veprës së Beqir Musliut – Kritiku i letërsisë, Ibrahim Rugova, në një parathënie të librit “Libri i Anatemave”, botuar më 1987, ndër të tjera thotë : ”Beqir Musliu u shfaq në poezinë tonë në fillim të viteve ’60, si poet me pikëpamje dhe forma insistuese, që nuk ishin të rëndomta për atë kohë… prandaj kritika e përcolli me interesim të veçantë dhe librin e tij të parë e mori si punë serioze, e më shumë konceptet e tij për artin dhe botën… Sidomos ishte shqetësuese tematika e rëndë, me një vrojtim të ngrysur dhe me një apel për përgjegjësi ndaj jetës dhe artit” konstatonte Rugova./rajonipress/

Shpërndaje.
© RAJONIPRESS

Vërejtje!

RajoniPress.com nuk do të botojë shkrime që nuk i përmbushin kriteret dhe standardet profesionale të gazetarisë bashkëkohore. Nuk do të ketë për askënd mbyllje apo censurë, por jemi të fokusuar që në këtë agjenci, lajmi, shkrimi, raporti, intervista dhe opinioni të plotësojnë kriteret profesionale. Gjithashtu opinionet, analizat, komentet, nuk duhet të shkelin parimet etike (gjuhën e urrejtjes, fyerjet, diskriminimet e çfarëdoshme).