Halil Alidema, nga ideja te pushka, njeriu që e mendoi dhe e përgatiti lirinë

Gjilan – Halil Alidema mbetet një nga figurat më të rëndësishme të historisë moderne shqiptare, i njohur si intelektual, veprimtar politik, i burgosur politik dhe ideolog i çështjes kombëtare. Jeta dhe veprimtaria e tij janë të lidhura ngushtë me përpjekjet për liri, barazi dhe vetëvendosje të shqiptarëve në Kosovë dhe më gjerë, në një periudhë të vështirë historike nën ish-Jugosllavi.Amanetin e tij e realizoi Ushtria Çlirimtare e Kosovës, për të cilën Halil Alidema mendoi, foli dhe veproi pa u ndalur. Për veprën e tij do të flasin gjithmonë historia, gjaku i derdhur dhe argumentet e pamohueshme të luftës për liri dhe bashkim kombëtar.

Formimi intelektual dhe përndjekja politike

I lindur në Pozheran të Vitisë, Halil Alidema u formua në frymën e arsimit dhe kulturës kombëtare. Që herët u shqua për mendim kritik dhe angazhim të hapur politik, gjë që e vuri në shënjestër të pushtetit të kohës. Për shkak të veprimtarisë së tij, ai u burgos politikisht dhe përjetoi ndjekje të vazhdueshme, por asnjëherë nuk u tërhoq nga bindjet e tij për liri dhe të drejta kombëtare.

Veprimtaria kombëtare dhe angazhimi politik

Halil Alidema ishte ndër ideatorët dhe themeluesit e UNIKOMB-it (Partia e Unitetit Kombëtar), duke u shndërruar në një zë të fuqishëm politik për bashkimin dhe emancipimin kombëtar. Në vitet ’90, ai u angazhua në sensibilizimin e opinionit vendor dhe ndërkombëtar për pozitën e shqiptarëve në Kosovë, duke e parë veprimin politik dhe organizimin kombëtar si domosdoshmëri historike.

Kontributi publicistik dhe “Zani i Kombit”

Një nga veprat më të njohura të Halil Alidemës është botimi “Zani i Kombit”, i cili shërbeu si platformë dokumentare dhe publicistike për të denoncuar padrejtësitë ndaj shqiptarëve. Ky botim u shpërnda gjerësisht dhe u përkthye në disa gjuhë, duke e bërë Alidemën një nga zërat më artikulues të çështjes shqiptare në arenën ndërkombëtare.

Pedagog, mendimtar dhe edukator i brezave

Përtej veprimtarisë politike, Halil Alidema ishte edhe pedagog dhe mësues, i përkushtuar ndaj edukimit të brezave të rinj. Ai besonte se liria dhe pavarësia nuk mund të arrihen pa dije, vetëdije dhe formim intelektual, duke e konsideruar arsimin si shtyllë themelore të emancipimit kombëtar.

Vdekja dhe trashëgimia

Halil Alidema u nda nga jeta më 19 mars 1996, duke lënë pas një trashëgimi të fuqishme morale, politike dhe intelektuale. Sot, ai kujtohet si një figurë e palëkundur e rezistencës politike shqiptare, si simbol i sakrificës dhe qëndresës, dhe si një mendimtar që i parapriu kohës së tij.

Trashëgimia e tij vazhdon të jetë pjesë e diskursit historik dhe kombëtar, duke e vendosur Halil Alidemën ndër personalitetet që nuk i përkasin vetëm një epoke, por vetë kujtesës kolektive shqiptare.

Halil Alidema nderohet me “Urdhrin e Lirisë”, një dekoratë për një jetë të kushtuar çlirimit

Halil Alidema, një nga figurat më emblematike të lëvizjes kombëtare shqiptare, atdhetar i rrallë dhe ideolog i çlirimit, është nderuar pas vdekjes me dekoratën shtetërore “Urdhri i Lirisë” nga Presidentja e Republikës së Kosovës, znj. Atifete Jahjaga. Ky vlerësim përfaqëson njohjen institucionale të një jete të tërë të vënë në shërbim të lirisë, bashkimit kombëtar dhe ndërgjegjësimit politik të brezave.

Një jetë e përkushtuar idealit kombëtar

Halil Alidema njihet si një nga tribunët më të spikatur të çështjes kombëtare shqiptare, i dënuar politik gjatë viteve ’80, themelues dhe kryetar i UNIKOMB-it, si dhe nismëtar i hershëm i rezistencës së armatosur që çoi drejt luftës çlirimtare të Kosovës. Ai ishte një figurë që bashkoi brezat nga demonstratat e vitit 1968, ato të vitit 1981, deri te brezi i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës duke u shndërruar në një urë ideologjike dhe morale mes epokave të rezistencës.

Dekorata “Urdhri i Lirisë”, vlerësim për kontribut historik

Në ceremoninë solemne të organizuar nga Presidenca, Presidentja Jahjaga nderoi me medalje dhe diploma një sërë personalitetesh të shquara për kontributin e tyre në lirinë dhe pavarësinë e Kosovës. Në mesin e tyre, dekorata “Urdhri i Lirisë”, e cila u jepet individëve për kontribut të jashtëzakonshëm në çlirimin e vendit, iu dha edhe Halil Alidemës, si themelues i celulave të para të UÇK-së dhe ideolog i lëvizjes çlirimtare.

Në emër të familjes, dekoratën e pranoi i biri, Atdhe Alidema, i cili u shpreh krenar për figurën e të atit, duke theksuar se Halil Alidema ishte udhërrëfyes, simbol dhe frymëzim për shumë breza në rrugën drejt lirisë dhe bashkimit kombëtar.

Vlerësime nga bashkëveprimtarët dhe personalitetet publike

Veprimtaria dhe figura e Halil Alidemës janë vlerësuar vazhdimisht nga personalitete të shquara të çështjes kombëtare. Adem Demaçi, duke përkujtuar Halil Alidemën, e ka cilësuar atë si një “promethe të Lëvizjes Çlirimtare Kombëtare”, njeri që me fjalën dhe qëndrimin e tij u bë i rrezikshëm për strukturat që synonin ta mbanin popullin shqiptar në gjendje nënshtrimi.

“Vepra e Halil Alidemës është shembulli më i mirë se investimi në të mirën e atdheut të bën të pavdekshëm,” është shprehur Demaçi, duke theksuar se Alidema ishte ndër të paktët që refuzoi kompromiset politike që do ta linin Kosovën nën Serbi, qoftë edhe me autonomi të zgjeruar.

Edhe Hydajet Hyseni ka theksuar se Halil Alidema ishte mësues, arsimtar, sportist i dalluar, historian dhe nismëtar i lëvizjes çlirimtare, duke nënvizuar rolin e tij unik në lidhjen e brezave të rezistencës shqiptare. Ndërsa regjisori Ekrem Kryeziu e ka cilësuar Alidemën si nismëtar të shumë lëvizjeve kombëtare, duke shtuar se të gjithë ata që e kanë njohur dhe kanë vepruar me të duhet të jenë krenarë për trashëgiminë që ai la pas.

Një figurë që i përket historisë dhe kujtesës kolektive

Dekorimi me “Urdhrin e Lirisë” e vendos Halil Alidemën aty ku e ka pasur gjithmonë vendin: në panteonin e figurave që nuk jetojnë vetëm në libra historie, por në ndërgjegjen kolektive të popullit. Jeta dhe vepra e tij mbeten dëshmi se liria nuk është rastësi, por rezultat i sakrificës, vizionit dhe guximit për të menduar përtej kohës.

Amaneti i Halil Alidemës, një jetë e shkrirë në idealin e lirisë

Halil Alidema rrjedh nga një familje e njohur atdhetare dhe, si i tillë, rruga e tij jetësore nuk mund të ishte tjetër përveçse rruga e përkushtimit kombëtar. Që në rininë e hershme, ai u formua si patriot i veprimit dhe i mendimit, duke reflektuar idealin e lirisë në çdo rreth shoqëror ku veproi. Fjala e tij dëgjohej, idetë e tij diskutoheshin dhe veprimet e tij ndërtonin themele të sigurta për luftën çlirimtare të viseve shqiptare të robëruara.

Formimi intelektual dhe ideali kombëtar

Halil Alidema i përfundoi të gjitha nivelet e shkollimit, por vlera e tij më e lartë ishte formimi moral: burrëria, besa dhe patriotizmi. Ambicia e tij akademike për të ndjekur studime pasuniversitare nuk ishte synim personal, por mjet për t’i shërbyer çështjes kombëtare. Ai u përqendrua në studimin e periudhave kyçe historike, si Paqja e Shën Stefanit dhe Kongresi i Berlinit (1878), kur shqiptarëve iu copëtuan trojet vetëm pse nuk ishin sllavë.

Në mënyrë të veçantë, Alidema e konsideronte Lidhjen Shqiptare të Prizrenit si momentin historik kur u artikulua qartë ideja e shtetit shqiptar sovran dhe të pandarë. Ai besonte se vetëm përmes luftës për liri dhe argumentit historik, kombi shqiptar do të fitonte përkrahjen ndërkombëtare.

Nga demonstratat te kryengritja e armatosur

Regjistrimi i tij në studimet pasuniversitare më 1978, në 100-vjetorin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, e gjeti Halil Alidemën tashmë të formuar si personalitet politik dhe ideolog i rezistencës. Në vitin 1980, ai artikulonte hapur bindjen se “nuk ka rrugë tjetër për ta përmbysur regjimin gjakatar përpos kryengritjes së armatosur”.

Ngjarjet e 2 prillit 1981, kur u formua çeta e parë e armatosur në Kosovë, shënuan një kthesë historike. Demonstratat u shndërruan në kryengritje, e kjo kryengritje, me kalimin e kohës, do të merrte formën e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Për këto ide dhe veprime, Halil Alidema, së bashku me bashkëveprimtarë si Ukshin Hoti, Ekrem Kryeziu, Hilmi Ratkoceri e të tjerë, u burgos për veprimtari patriotike.

UNIKOMB-i dhe përgatitja e luftës

Pas shpërbërjes së Jugosllavisë, Halil Alidema u rreshtua në vijën e parë të veprimit politik dhe ushtarak. Përmes UNIKOMB-it, ai synonte ta nxirrte Kosovën nga pacifizmi dhe ta kthente në binarët e rezistencës aktive, duke e lidhur kauzën e re me traditën e Ymer Prizrenit, Abdyl Frashërit, Hasan Prishtinës, Bajram Currit dhe Adem Demaçit.

Ai ishte patriot i veprimit kolektiv, kundërshtar i kultit të individit, njeri i popullit dhe për popullin. Për Alidemën, liria ishte vepër e përbashkët, jo meritë personale.

Celulat e para të UÇK-së dhe përkrahja nga Shqipëria

Halil Alidema besonte se vetëm krisma e pushkës dëgjohej në Evropë. Për këtë arsye, ai punoi intensivisht në krijimin e celulave të para të armatosura, në bashkëpunim me oficerë patriotë nga Shqipëria. Ai u bë mbështetës i fuqishëm i figurave si Zahir Pajaziti, Adem Jashari dhe shumë luftëtarë të tjerë, për të cilët shprehej me bindje se do ta çlironin Kosovën.

Në Shqipëri, ai ndihmoi në stërvitjen ushtarake të luftëtarëve, duke përcjellë mesazhin se “ia vlen të dhurohet gjaku për Kosovën”, sepse liria kërkon sakrificë.

Veprimtaria propagandistike dhe ndërkombëtare

Përveç angazhimit ushtarak, Halil Alidema veproi fuqishëm edhe në rrafshin diplomatik dhe propagandistik. Iniciativa për “Librin e Bardhë” synonte t’i informonte qarqet ndërkombëtare për krimet serbe ndaj shqiptarëve, duke dokumentuar mizoritë nga viti 1878 deri në fund të shekullit XX.

Ai prezantoi çështjen e Kosovës në forume ndërkombëtare, përfshirë konferencën në Maltë më 1993, duke ndërtuar ura komunikimi me diplomatë, ushtarakë dhe personalitete politike në Evropë dhe më gjerë.

Amaneti dhe trashëgimia

Edhe kur sëmundja ia ngadalësoi hovin, Halil Alidema vazhdoi të lërë porosi të qarta: koha historike kishte ardhur dhe gjaku nuk duhej kursyer për liri. Ai ishte i bindur se Serbia do ta humbte luftën, sepse e drejta dhe e vërteta ishin në anën e shqiptarëve.

Amanetin e tij e realizoi Ushtria Çlirimtare e Kosovës, për të cilën Halil Alidema mendoi, foli dhe veproi pa u ndalur. Për veprën e tij do të flasin gjithmonë historia, gjaku i derdhur dhe argumentet e pamohueshme të luftës për liri dhe bashkim kombëtar./rajonipress/hb/