Hajdar Paçarada, inxhinieri, artisti dhe patrioti që jetoi mes arkitekturës, teatrit dhe idealit kombëtar

Gjilan – Në historinë qytetare të Gjilanit dhe në kujtesën e brezave që ndërtuan institucionet profesionale, kulturore dhe urbanistike të Kosovës, emri i Hajdar Paçaradës zë një vend të veçantë. Ai nuk është vetëm një inxhinier ndërtimi apo arkitekt i projekteve urbane, por një personalitet shumëdimensional që bashkoi në një jetë të vetme dijen teknike, shpirtin artistik dhe ndjenjën e thellë patriotike.

Hajdar Paçarada përfaqëson një nga figurat më komplekse dhe shumëdimensionale të jetës profesionale dhe publike në Gjilan dhe më gjerë, duke lënë gjurmë të dukshme në fushën e urbanizmit, arsimit teknik, kulturës dhe angazhimit qytetar e politik. Si kuadër i përgatitur dhe i angazhuar, ai kontribuoi në ndërtimin e institucioneve dhe projekteve zhvillimore me ndikim të drejtpërdrejtë në hapësirën urbane dhe shoqërore, ndërsa njëkohësisht mbeti aktiv në jetën kulturore dhe intelektuale të qytetit.

Përmes një karriere të gjatë dhe të shumëfishtë, Paçarada krijoi një reputacion të qëndrueshëm profesional dhe moral, duke u konsideruar si një ndër figurat që kanë ndikuar në formësimin e kapaciteteve institucionale dhe kulturore të Gjilanit.

I lindur më 11 prill 1951 në Dumosh, Hajdar Paçarada u formua akademikisht në kohë të vështira për shqiptarët, por asnjëherë nuk u nda nga ideali i dijes dhe përkushtimit ndaj shoqërisë. Shkollën e mesme teknike e kreu në Prishtinë, ndërsa studimet universitare në Fakultetin e Shkencave Teknike pranë Universitetit të Zagrebit.

Më vonë, në një etapë tjetër të jetës së tij akademike, ai do të specializohej edhe në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ku mori gradën “Master’s Degree in Architecture and Planning” në City University of New York gjatë viteve 2008–2010.

Rrugëtimi profesional i Hajdar Paçaradës nisi herët. Që nga viti 1972 ai punoi në Drejtoratin për Urbanizëm dhe Ndërtim në Komunën e Gjilanit si referent për urbanizëm. Në të njëjtën kohë ai u angazhua edhe si profesor i lëndëve profesionale në Shkollën Teknike të sapoformuar në Gjilan, duke u konsideruar ndër themeluesit e kësaj shkolle bashkë me kolegët e tij dhe drejtorin Rexhep Jakupi, i cili kishte mbledhur kuadro profesionale nga e gjithë Kosova.

Karriera e tij vazhdoi në Institutin për Kërkime Shkencore dhe Zhvillim në KEK-Obiliq, ndërsa më pas në fabrikën e njohur “GOSHA” në Gjilan, ku shërbeu si udhëheqës i shërbimit teknik. Për vite të tëra ai ishte pjesë e ndërmarrjeve publike të urbanizmit dhe infrastrukturës, duke udhëhequr sektorë të rëndësishëm të planifikimit urban dhe zhvillimit komunal.

Pas çlirimit të Kosovës, në vitin 1999, Hajdar Paçarada u emërua drejtor i Drejtorisë për Urbanizëm, Ambient dhe Planifikim Hapësinor në Gjilan, një periudhë kur qyteti kishte nevojë për rindërtim dhe orientim të ri urbanistik. Më pas ai kontribuoi edhe në administratën e përkohshme në Prishtinë dhe në Ministrinë e Administratës Publike, ku drejtoi departamente të rëndësishme të inxhinieringut, standardizimit dhe projekteve shtetërore deri në pensionim.

Por jeta e Hajdar Paçaradës nuk kufizohej vetëm në profesionin e inxhinierit. Ai ishte një shpirt artisti dhe një intelektual i përmasave të rralla. Për më shumë se 25 vjet ishte bashkëpunëtor i jashtëm i Teatrit të Qytetit në Gjilan si skenograf dhe regjisor, duke realizuar ndër të tjera edhe monodramën e njohur të Rexhep Qosjes “Vdekja e një mbretëreshe”.

Ai ishte gjithashtu ndër themeluesit e manifestimit kulturor “Flaka e Janarit”, një nga ngjarjet më të rëndësishme kulturore shqiptare në Kosovë. Në fushën e memorialistikës kombëtare, Paçarada projektoi shumë përmendore të dëshmorëve të luftës, nga memoriali i Betejës së Zhegocit deri te përmendorja e Nuhi Berishës në vendlindjen e tij.

Miqtë dhe bashkëpunëtorët e përshkruajnë si një personalitet enigmatik, sepse në të njëjtën kohë ishte inxhinier racional, artist bohem dhe patriot i heshtur. Ai lëvizte natyrshëm mes botës së projektimit teknik, filozofisë, teatrit dhe debatit intelektual. Lexonte shumë, komunikonte me kompetencë mbi shkencën, artin, historinë dhe psikologjinë, ndërsa gjithmonë mbetej modest dhe larg ekspozimit publik.

Në jetën private, Hajdar Paçarada ndërtoi një familje të respektuar bashkë me bashkëshorten Makfire, me të cilën rriti fëmijët Gencin, Kaltrinën dhe Kastriotin. Për familjen dhe miqtë ai mbeti njeri me shpirt të lirë, intelektual me horizont të gjerë dhe figurë që rrallë përsëritet në jetën publike shqiptare.

Ata që e njohën nga afër thonë se Hajdar Paçarada nuk e kërkoi kurrë famën. Ai preferonte punën, dijen dhe veprën konkrete. Ishte njeri që ndërtoi qytete, institucione, skena teatri dhe kujtesë historike, duke lënë pas një trashëgimi të heshtur, por jashtëzakonisht të çmuar për Gjilanin dhe Kosovën.

Hajdar Paçarada: Integrimi i Inxhinierisë, artit dhe angazhimit patriotik në një personalitet multifunksional

Hajdar Paçarada paraqet një shembull të rrallë të një individi i cili ndërthur në mënyrë harmonike profesionin inxhinierik, dhuntinë artistike dhe përkushtimin patriotik. Pavarësisht intensitetit të angazhimeve profesionale dhe përgjegjësive institucionale, ai gjeti mënyra për të integruar relaksimin dhe zhvillimin personal përmes aktiviteteve kulturore dhe rekreative, duke përfshirë peshkimin, teatrot, aktivitetet në atelietë të pikturës dhe projektimit arkitektonik.

Në kontekstin familjar dhe shoqëror, Paçarada shpesh perceptohej si një “bohem modern”, i vlerësuar jo vetëm për dijen dhe integritetin profesional, por edhe për aftësinë e tij për të krijuar lidhje cilësore me individë nga fusha të ndryshme profesionale.

Ai demonstroi aftësi të larta komunikimi dhe bashkëpunimi me inxhinierë, juristë, mjekë dhe studiues të shkencave shoqërore, përfshirë psikologjinë dhe filozofinë.

Përveç ekspertizës së tij teknike si projektues arkitekture, Paçarada kontribuoi edhe në skenat teatrale, duke u shfaqur si dramaturg dhe skenarist i aftë. Ky kombinim i njohurive të thella profesionale dhe aftësive artistike e bëri atë një figurë respektuar në komunitetin ku jetonte dhe punonte, duke ilustruar se multidimensionaliteti intelektual dhe kreativ mund të jetojë në mënyrë funksionale brenda një karriere të integruar dhe të orientuar drejt shërbimit publik.

Evoluimi politik i Hajdar Paçaradës, nga LKÇK te përfshirja në rrymat kryesore politike, pa shkëputje ideore

Hajdar Paçarada në rrjedhën e tij politike paraqet një trajektore të lëvizshme dhe reflektuese, ku përfshirja në struktura të ndryshme partiake shoqërohet me vazhdimësi të qëndrimeve themelore ideore.

Ai ka qenë pjesë dhe kontribuues i LKÇK-së, më pas për një periudhë të shkurtër i LDK-së, si dhe më vonë përkrahës i PDK-së, duke ruajtur në thelb një vijë të pandryshuar të bindjeve të tij fillestare. Ky kalim ndërmjet subjekteve politike nuk përfaqëson shkëputje ideologjike, por më tepër një përshtatje dinamike ndaj rrethanave politike, pa e braktisur asnjëherë boshtin e ideve të LKÇK-së, të cilat mbetën referencë e tij kryesore politike dhe intelektuale.

Në shprehjen e tij të mirënjohjes, Hajdar Paçarada artikulon një qëndrim thellësisht etik dhe qytetar ndaj bashkëpunëtorëve dhe proceseve në të cilat ka qenë i përfshirë. Ai vlerëson kontributin e të gjithë atyre me të cilët ka bashkëpunuar në çështje që i konsideron detyrim ndaj atdheut, duke e vendosur mirënjohjen si një kategori të rëndësishme morale dhe shoqërore.

Duke iu referuar mendimit filozofik të Senekës, ai e thekson mirënjohjen si një nga virtytet më fisnike të njeriut, duke e lidhur kështu përvojën personale me një traditë më të gjerë të mendimit etik klasik, ku vlerat njerëzore dhe përgjegjësia ndaj tjetrit përbëjnë themelin e bashkëjetesës shoqërore.

Hajdar Paçarada mishëron një frymë të thellë patriotike të ndërtuar mbi përkushtimin ndaj kombit dhe respektin për vlerat universale të lirisë dhe dinjitetit njerëzor. I formuar në një realitet historik të sfiduar, ai e ka përjetuar dhe e ka shndërruar idealin e Kosovës së lirë dhe sovrane në një bosht të qëndrueshëm të veprimtarisë së tij jetësore dhe profesionale.

Edhe në këtë fazë të vonshme të jetës, ai mbetet aktiv dhe i përkushtuar, duke dëshmuar se angazhimi për vendin dhe shoqërinë nuk njeh moshë. Veprimtaria e tij e vazhdueshme reflekton një ndjenjë të thellë përgjegjësie qytetare dhe një lidhje të pandërprerë me idealin e ndërtimit dhe forcimit të shtetit të Kosovës./rajonipress/