Rrëfimi i Campbell për luftën , Blairin dhe Clintonin

Kur NATO po bombardonte Jugosllavinë më 1999, Tony Blair dhe Bill Clinton ishin dy burrështetasit që po mbanin gjallë shpresën e shqiptarëve që masakroheshin dhe dëboheshin nga forcat serbe.

Për raportet e Clinton dhe Blair dhe luftën e Kosovës, u bënë edhe filma, por Alistair Campbell ish – zëdhënës dhe strategjist i Kryeministrit britanik, ka kohë që ka shkruar versionin e tij rreth fushatës 78 ditëshe të bombardimeve. Libri i publikuar më 2007, i përkthyer në shqip, pritet të promovohet nesër në Prishtinë.

Në bisedën me Express Campbell tregon se përveç bombave dhe aeroplanëve pjesë e luftës është edhe strategjia e komunikimit që duhet t’i kushtohet shumë vëmendje.

Po ashtu ai përmend edhe shumë shqiptarë që në Londër e kanë vozitur me taxi, pa para, në shenjë falënderimi për atë që britanikët kanë bërë për Kosovën

Express: Nuk e kam lexuar ende librin tuaj por mund të flasim për filmin “The Special Relationship”, pasi edhe ju portretizoheni aty. Deri në çfarë shkalla mund ta gjejmë të vërtetën në atë film, krahasuar me realitetin.

A. Campbell: Sigurisht se me dy figura si Bill Clinton dhe Tony Blair, situata mori një vëmendje shumë të madhe globale në atë kohë – në konfliktin e Kosovës. Por çështjet private, dialogu privat në film sigurisht se janë të shpikura. Tash, ajo që mendoj se ky film dëshiron të thotë është se Tony Blair është ai që i dha shtytje krejt kohën Bill Clinton’it dhe se ata kishin pikëpamje të ndryshme. Nëse e lexoni librin ( The Blair Years), ishte një pikë kur me të vërtetë ishte shumë vështirë dhe shumë keq, por mendoj se në film ka ekzagjerime. Nuk e di nëse e keni parë filmin “The Queen”…

Express: Po.

A.Campbell: Vetëm disa pjesë janë të vërteta. Pra, nuk është një film dokumentar dhe nuk është shumë i saktë. Unë mendoj se “The Queen”, si film ishte një film shumë i mirë. Por, nuk mendoj se “The Special Relationship” është një film i mirë.

Express: Si e kujtoni ju atë periudhë, cili ishte ai që shtynte më shumë për intervenimin kundër Beogradit, Kryeministri Blair apo Presidenti Clinton?

A.Campbell: Mendoj se në kuptimin e sulmeve ajrore kishte një ujdi të përbashkët në shumë vende të NATO’s sepse situata ishte aq shumë e keqe dhe në këtë situatë NATO nuk mund të qëndronte anash duke mos bërë asgjë. Natyrisht, në të katër anët e botës, televizioni po shpërndante pamjet me refugjatë që dëboheshin dhe barbaritë tjera. Kështu që për të marrë vendimin për sulme ajrore ishte shumë më e lehtë se sa kërcënimi për intervenim tokësor. Tony gjithmonë mendonte se kërcënimi me intervenim tokësor do ta bënte mjaftueshëm nervoz Milosevicin, që të ndërrojë pozicionin dhe në fund kjo edhe ndodhi. Por, ajo që ditari, libri im tregon është se Bill Clinton, shumë njerëz të tij, politikanë të tij, thoshin se pse ne duhet të zgjidhim edhe një çështje europiane, pse duhet të shpenzojmë shumë para. Por, që të jemi të drejtë ndaj Bill Clinton, ai bëri një punë të shkëlqyer.

Express: Pra ju nuk shihni ndonjë konspiracion rreth intervenimit, pasi që shumë njerëz shpesh thonë se kjo ndodhi për këtë ose për atë arsye?

A. Campbell: Jo, natyrisht. Sigurisht, në kuptimin strategjik sa më i sigurt një rajon është aq më mirë . Por, ajo që e shtyu Tony Blair ta bëjë këtë ishte katastrofa humanitare që po zgjerohej dhe horrori që po ndodhte në shekullin në 20’të në Europë. Dhe ja tani që jemi në javën e vdekjes së Zonjës Thatcher dhe njerëzit janë duke folur për trashëgiminë e saj. E, kur është fjala për trashëgiminë e Tony’t, Kosova është pjesë e saj. Sepse imagjinoni sikur bota ta kthente shpinën , askush nuk e di se çfarë do të kishte ndodhur… e dini njerëzit kanë kujtesë mjaftë të shkurtër dhe mendoj se është e rëndësishme që të provohet të mbahet mend se si ishte krejt ajo, si reaguan njerëzit kur panë ato fotografi….

Unë erdha dje nga Shqipëria dhe kalova kufirin. Mua më kujtohet ai kufi, kur kishim bërë vizitën atje dhe ishin mijëra njerëz, që ishin duke provuar të iknin nga Kosova. Njerëzit duhet ta mbajnë në mend atë.

Express: Si do ta përshkruanit përvojën tuaj, përfshirjen tuaj në tërë këtë ?

A. Campbell: Unë isha Zëdhënës dhe Strategjist i Tony’t dhe kjo zakonisht nënkupton ballafaqimin me mediat. I ndihmoja atij me fjalimet dhe merrja pjesë përkrah tij në takime. Kur ndodhte diçka dhe bëhej e madhe, bëhej e madhe edhe për mua. Dhe ajo që ndodhi është e shkruar në ditar. Vetëm pak pas fillimit të luftës, unë isha në pushime në Francë me partneren time dhe me tre fëmijët e mi. Unë nuk mund të ndalesha duke parë lajmet dhe krejt kohën isha në telefon për këtë çështje. Dhe ajo që ndodhi ishte se NATO u bë lajmi kryesor në botë. Ne të gjithë supozonim, ne britanikët, amerikanët, francezët dhe gjermanët, italianët dhe të gjitha vendet e NATO’s se kemi operacionin më të madh të komunikimeve. Por, doli se aty ishin vetëm 4 djem: Jamie Shea ishte ai që bënte brifingjet dhe ai ishte i shkëlqyeshëm. Por, ai e bënte i vetëm këtë. Unë i thosha Tony’t se ne po e humbin betejën e PR’it. Nëse je në një konflikt me një diktator si Milosevic, ai mund të thotë çfarë të dojë. Ai mund të thotë absolutisht çfarë të dojë si për shembull se ne kemi hedhur Napalm në një shkollë fillore dhe ne demokracitë duhet të mbrohemi nga kjo.

Ajo që është në libër dhe ndoshta ju kujtohet bombardimi i një konvoji me refugjatë. Ajo ka qenë një nga periudhat më të vështira. Nga aspekti humanitar, ajo ishte e tmerrshme dhe katastrofale. Por, ajo që ndodhi ishte se Shtëpia e Bardhë thoshte diçka tjetër, Departamenti i Shtetit thoshte diçka tjetër, Pentagoni diçka tjetër, ne diçka tjetër, francezët diçka tjetër, njerëzit filluan ta fajësojnë njëri- tjetrin dhe ky tregim vazhdoi me javë. Dhe ne në fund thamë se duhet të kemi disa sisteme më të mira në aspektin e komunikimit. Gjenerali Clark më tha mua pas konfliktit, se vetëm pas shkuarjes time ishte zgjidhur çështja e komunikimit . Vetëm atëherë ai si komandat ushtarak ishte në gjendje ta bëjë punën e tij.

Express: Edhe një pyetje lidhur me incidentin e z. Gjeneralit Clark dhe Gjeneralit në Aeroportin e Prishtinës …si u reflektua kjo në nivel politik?

Campbell: Po, kjo u bë shumë politike sepse mbaj në mend se kur ndodhi incidenti në aeroport me rusët dhe kjo u bë vërtetë …për krejt këtë Tony Blair tha se unë mund të shkojë në Parlament të arsyetojë aksionin ushtarak që po e ndërmarrim për të parandaluar spastrimin etnik. Por, nuk mund ta arsyetojë shpërthimin e Luftës së tretë Botërore.

Express: Pra Kosova është çështje kyçe në librin tuaj?

A. Campbell: Po Kosova është pjesa kryesore i librit.

Express: Tash kemi një proces negociatash ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, a mendoni se dy palët mund të arrijnë marrëveshje, apo ndoshta tani nuk i ndiqni krejt këto ?

A.Campbell: Po i ndjek. Mendoj se zonja Ashton ka bërë shumë përpjekje. Por, mendoj se ajo që ndodhi së fundi ishte zhgënjyese. Të dyja palët duhet të bëjnë krejt atë që është e mundur që të ketë një zgjidhje. Unë dje kam biseduar me disa njerëz në Qeverinë e Kosovës dhe sot do ta takojë Kryeministrin dhe përshtypja që e merrni nga kjo anë është se serbët po përpiqen që kjo mos të funksionojë. Shpresoj që kjo mos të jetë e vërtetë dhe shpresoj se edhe Kosova edhe Serbia janë të interesuara që të ketë zgjidhje. Por, mendoj se është e drejtë të thuhet se është mjaftë e vështirë.

Express: Gjatë luftës ishte Britania ajo që kishte pozicion udhëheqës tani e kemi prapë Gjermaninë pra në rastin e Kosovës?

A. Campbell: Po në rregull është kjo, ata po bëjnë një gjë të tjetër tani. Ata e kanë pasur të vështirë të veprojnë në të kaluarën për shkak të çështjeve historike. Por tani, më dhemb ta them, por Gjermania është shteti më i fuqishëm në Europë.

Express: Çka bëni ju tash, me çka merreni?

A. Campbell: Merrem me konsulentë. Punoj me disa Qeveri, me disa individë, merrem shumë me sport, merrem edhe me çështje bamirësie siç është shëndeti mental. Merrem edhe me një fushatë që ka synim të heq stigmatizimin e të sëmurëve mental. Shkruaj libra. Kam shkruar 9 libra, 5 janë politikë, 3 novela, 1 për depresionin. Jam shpesh i pranishëm në opinion.

Express: Nesër promovohet libri i juaj “The Blair Years” çka do të thotë kjo për ju?

A. Campbell: Jam shumë i kënaqur me këtë, më vjen mirë që Henri Çili, në Tiranë më tha se dëshiron ta përkthej në shqip dhe arsyeja për këtë tha se Kosova ishte një pjesë shumë e rëndësishme brenda tregimin për Blair. Është karakteristikë se libri është një ditar që është shkruar për çdo ditë. Nuk janë memoare ku njerëzit reflektojnë se çfarë kanë menduar. Por, është i shkruar për çdo ditë dhe çdo natë. Për mua është shumë përvojë interesante që isha në qendër të një operacioni shumë të rëndësishëm ushtarak pasi backgroundi im janë politikat dhe mediat.

Express: Si e shihni ju situatën këtu sot?

A. Campbell: Mendoj se nëse jetoni këtu, dhe unë kam qenë disa herë në Kosovë, e di që është frustruese, pasi ende nuk po i keni njohjet që ju duhen, ekipet e juaja të futbollit nuk mund të garojnë në arenën ndërkombëtare. Kjo duket të jetë shumë frustruese por në të njëjtën kohë, unë vërej progres, jo në kuptimin politik në raportet me Serbinë, por thjeshtë nëse del të shëtisësh këndejpari, ka mjaftë pozitivitet këtu. Ju duhet të vazhdoni shkoni përpara njerëzit nuk duhet të dëshpërohen.

Express: Këtu ka shumë korrupsion…

A.Campbell: Po ky është problem. Mendoj se është një problem me të cilin duhet të merreni.