Xhafer Xhaferi, portreti i një profesori që e jetoi dijen si mision

Gjilan – Ka njerëz që e ushtrojnë profesionin dhe ka të tjerë që e kthejnë atë në thirrje jetësore. Xhafer Xhaferi i përket kësaj të dytës. I lindur më 21 korrik 1947 në Pogragjë, ai do të bëhej një nga emrat më përfaqësues të arsimit dhe jetës intelektuale në Kosovë, duke formuar breza të tërë nxënësish e studentësh me përkushtim të rrallë.

Rruga e tij nisi në bankat e shkollës fillore në vendlindje, për të vijuar në Shkup e më pas në studimet universitare në Universiteti i Shkupit, në Fakultetin Filozofik. Etja për dije nuk u ndal aty: studimet pasuniversitare në Beograd e kompletojnë formimin e tij akademik, duke i dhënë një horizont më të gjerë teorik e shkencor. Por ajo që e dallon Xhaferin nuk është thjesht diploma është mënyra si ai e vuri dijen në shërbim të shoqërisë.

Nga katedra te formimi i brezave

Karrierën e nisi si mësimdhënës i filozofisë, logjikës dhe sociologjisë në Gjilan, për të vijuar më pas në arsimin e lartë. Në Universiteti i Prishtinës ai ligjëroi në disa fakultete, nga ai Teknik e deri te Bujqësia, Filologjia dhe Arkitektura, duke dëshmuar një shtrirje të gjerë akademike dhe një aftësi për ta bërë mendimin kritik pjesë të çdo fushe studimi.

Në vitin 1987 u zgjodh ligjërues, ndërsa në vitin 1997 mori titullin ligjërues i lartë. Edhe pasi u pensionua në vitin 2012, ai nuk u nda nga auditorët; deri më 2017 vazhdoi të ndajë përvojën dhe dijen me studentët, duke e dëshmuar se mësimdhënia për të nuk ishte detyrë administrative, por mision.

Zëri publik dhe angazhimi qytetar

Figura e tij nuk kufizohet vetëm në hapësirën akademike. Xhaferi ishte pjesë e proceseve të rëndësishme politike e shoqërore në Kosovë. Ai mori pjesë në Kuvendin Themelues të Lidhja Demokratike e Kosovës, drejtoi Nëndegën e Dragodanit dhe ishte anëtar i Kryesisë së Degës IV deri në vitin 2004.

Në lëvizjen sindikale, ai ishte ndër themeluesit e SBASHK-ut, duke shërbyer më pas si nënkryetar i kësaj organizate dhe i BSPK-së. Në kohë sfidash për sistemin arsimor dhe për të drejtat e mësimdhënësve, ai u shqua si një zë i artikuluar dhe i vendosur në mbrojtje të dinjitetit të profesionit.

Dija e shkruar, një trashëgimi në libra

Kontributi i tij nuk mbeti vetëm në ligjërata. Ai është autor dhe bashkautor i një sërë veprash që dokumentojnë historinë, arsimin dhe kujtesën kolektive:

Tomakët – historiku dhe gjenealogjia (1996)

Brezi i tretë i Normalistëve të Gjilanit (1997)

Seria e monografive të Fakultetit të Inxhinierisë Mekanike (1997–2017)

Rrugëtimi 70-vjeçar i shkollës shqipe në Pogragjë (2016)

Pogragja ndër shekuj (2025)

Në këto botime shpaloset profili i studiuesit të përpiktë, i cili e sheh historinë lokale si pjesë të identitetit kombëtar dhe dokumentimin si akt përgjegjësie ndaj brezave që vijnë.

Një emër i gdhendur në historinë e arsimit

Xhafer Xhaferi nuk është thjesht një profesor me karrierë të gjatë. Ai përfaqëson modelin e intelektualit që ndërton, mbron dhe kultivon dijen në çdo rrethanë. Auditorët ku ai ligjëroi, librat që botoi dhe angazhimet që mori përsipër janë dëshmi e një jete të tërë në shërbim të arsimit.

Historinë e arsimit në Kosovë është e vështirë ta mendosh pa emrin e tij, një emër që lidhet me përkushtim, integritet dhe formim të qëndrueshëm intelektual.

Kur shtëpia bëhet universitet, gjesti i madh i profesorit Xhafer Xhaferi

Ishte koha kur arsimi shqip në Kosovë zhvillohej në kushte mbijetese, kur auditorët zëvendësoheshin me bodrume e korridore, e kur dija duhej të mbrohej me sakrificë. Në vitet 1994–1997, në kulmin e represionit ndaj institucioneve arsimore shqiptare, profesori Xhafer Xhaferi bëri një akt që sot lexohet si humanizëm i pastër dhe heroizëm qytetar, hapi dyert e shtëpisë së tij për nevojat e Fakultetit të Makinerisë, duke e kthyer banesën familjare në hapësirë mësimi për studentët.

Në një kohë kur universiteti funksiononte në rrethana të jashtëzakonshme, kur çdo hap drejt dijes ishte edhe akt rezistence, ky gjest nuk ishte thjesht solidaritet. Ishte një deklaratë e heshtur se arsimi nuk ndalet, se dija nuk përjashtohet me vendim politik dhe se profesori nuk është vetëm ligjërues, por rojtar i misionit kombëtar.

Xhafer Xhaferi, profesor universitar me përvojë dhe autor i dhjetëra botimeve, e jetoi rolin e tij përtej katedrës. Duke vënë në dispozicion shtëpinë e tij për Fakultetin e Makinerisë të Universiteti i Prishtinës, ai dëshmoi se përkushtimi ndaj arsimit nuk matet me tituj, por me sakrificë konkrete. Ajo shtëpi u shndërrua në auditor, korridoret në hapësira diskutimi, ndërsa muret e saj u bënë dëshmitare të një periudhe kur mbijetesa e universitetit varej nga guximi i individëve.

Ky akt mbetet një nga shembujt më domethënës të solidaritetit intelektual në vitet ’90 – kohë kur arsimi shqip funksiononte paralelisht, falë kontributit të mësimdhënësve dhe qytetarëve që ofruan shtëpitë, hapësirat dhe jetën e tyre private për ta mbajtur gjallë universitetin.

Sot, kur flitet për trashëgiminë e profesor Xhaferit, nuk përmenden vetëm ligjëratat, monografitë apo angazhimi i tij sindikal e publik. Përmendet edhe ajo shtëpi e hapur për studentët, simbol i një kohe të vështirë dhe i një bindjeje të palëkundur se arsimi është themeli i lirisë.

Prof. Xhafer Xhaferi, studiuesi që i dha zë historisë së Pogragjës

Nga fshati Pogragjë i komunës së Gjilanit vjen një nga figurat më të përkushtuara të arsimit dhe studimeve lokale, profesori dhe studiuesi Xhafer Xhaferi. I njohur për angazhimin e tij shumëvjeçar në arsim, kërkim dhe publicistikë, ai ka ndërtuar profilin e një intelektuali që e ka shndërruar dokumentimin e historisë lokale në mision jetësor.

Një jetë në shërbim të arsimit

Prof. Xhaferi njihet si profesor i filozofisë dhe si pedagog me ndikim në formimin e brezave të rinj. Gjatë karrierës së tij, ai ka qenë i angazhuar në procesin arsimor jo vetëm si ligjërues, por edhe si promovues i vlerave të edukimit qytetar, kulturës kombëtare dhe mendimit kritik. Në kohë sfidash për arsimin shqip, ai ka kontribuar në ruajtjen dhe avancimin e standardeve arsimore, duke qenë pjesë aktive e jetës institucionale dhe kulturore në Gjilan dhe më gjerë.

Krahas punës në arsim, ai është dalluar si studiues i historisë lokale, duke hulumtuar dokumente arkivore, dëshmi gojore dhe materiale të rralla që ndriçojnë zhvillimet shoqërore, arsimore dhe kulturore të rajonit të Anamoravës.

Kontributi në studime dhe monografi

Një nga kulmet e veprimtarisë së tij studimore është botimi i monografisë “Pogragja ndër shekuj”, një vepër gjithëpërfshirëse që trajton historinë, traditën, arsimin, figurat e shquara dhe zhvillimet shoqërore të fshatit ndër breza. Libri është vlerësuar si një kontribut i rëndësishëm në dokumentimin e trashëgimisë kulturore dhe historike të zonës.

Po ashtu, ai është autor i monografisë kushtuar rrugëtimit 70-vjeçar të shkollës fillore të Pogragjës, ku përmes dokumenteve dhe dëshmive autentike paraqitet zhvillimi i arsimit në këtë trevë, sfidat e periudhave të ndryshme dhe roli i mësuesve në ruajtjen e identitetit kombëtar.

Ndër veprat dhe studimet e tij përmenden:

“Pogragja ndër shekuj” (monografi historike)

Monografi për 70-vjetorin e Shkollës Fillore të Pogragjës

Shkrime dhe studime publicistike mbi arsimin, kulturën dhe historinë lokale të Anamoravës

Artikuj analitikë mbi zhvillimet arsimore dhe shoqërore në Kosovën lindore

Veprat e tij karakterizohen nga qasje dokumentare, gjuhë e qartë shkencore dhe përkushtim ndaj faktit historik. Ai ka synuar që përmes punës së tij të lërë gjurmë të shkruara për brezat që vijnë, duke ruajtur kujtesën kolektive të komunitetit.

Aktivitetet kulturore dhe akademike

Prof. Xhaferi ka qenë pjesë aktive e promovimeve letrare, tryezave shkencore dhe aktiviteteve kulturore në Gjilan. Në promovimet e veprave të tij kanë marrë pjesë studiues, arsimtarë dhe figura publike, duke e cilësuar punën e tij si një model të përkushtimit intelektual në nivel lokal.

Përveç botimeve, ai ka kontribuar në organizime që lidhen me përvjetorë shkollash, aktivitete përkujtimore dhe projekte dokumentuese, duke nxitur kulturën e shkrimit dhe arkivimit në komunitet.

Një model i intelektualit lokal

Në një kohë kur historia lokale shpesh mbetet në hije, prof. Xhafer Xhaferi përfaqëson tipin e intelektualit që punon me përkushtim për ta dokumentuar dhe ruajtur atë. Veprimtaria e tij është dëshmi se kontributi akademik nuk matet vetëm me hapësirën kombëtare apo ndërkombëtare, por edhe me ndikimin e drejtpërdrejtë në komunitet.

Për Gjilanin dhe Pogragjën, ai mbetet një figurë e respektuar e arsimit dhe studimeve historike, një profesor që ndërtoi ura mes shkollës, arkivit dhe kujtesës kolektive./rajonipress/