Rexhep Abazi, zëri letrar dhe kulturor i Medvegjës

Gjilan – Nga trevat e Medvegjës, një zonë me histori të ndërlikuar dhe sfida të vazhdueshme për ruajtjen e identitetit kombëtar, vjen figura e Rexhep Abazit, poet, veprimtar kulturor dhe kontribuues i palodhur i jetës artistike shqiptare. Emri i tij lidhet ngushtë me angazhimin në mbrojtje të kulturës, gjuhës dhe traditës shqiptare në hapësirën e Lugina e Preshevës.

Në një cep të harruar të hartës politike, atje ku kufijtë nuk janë vetëm vija në letër por plagë në kujtesë, ngrihet zëri i Rexhep Abazit nga Medvegja i qetë, por i palëkundur. Ai nuk është thjesht poet, as vetëm veprimtar kulturor; ai është një nga ata njerëz që e kanë shndërruar fjalën në mision dhe angazhimin në mënyrë jetese.

Në realitetin e brishtë të Lugina e Preshevës, ku identiteti kërkon përditë dëshmi dhe përkushtim, figura e tij përfaqëson qëndrueshmërinë e një brezi që nuk pranoi të heshtë.

Me varg në dorë dhe me ndërgjegje qytetare në zemër, Abazi ka ecur ndër vite si një rojtar i kujtesës kolektive, duke folur kur të tjerët stepeshin, duke organizuar kur të tjerët dorëzoheshin, duke shkruar kur harresa kërcënonte të bëhej normë. Ai është zëri që i kujton Medvegjës se rrënjët nuk shkulen lehtë dhe se kultura është forma më e lartë e qëndresës. Në një kohë kur shumëçka lëkundet, përkushtimi i tij mbetet i palëvizshëm, një dëshmi se aktivizmi i vërtetë nuk bëhet për jehonë, por për ndërgjegje.

Një jetë në shërbim të fjalës dhe kulturës

Rexhep Abazi njihet si një krijues i përkushtuar ndaj poezisë dhe fjalës së shkruar. Në krijimtarinë e tij mbizotërojnë temat e atdhedashurisë, mallit për vendlindjen, qëndresës shpirtërore dhe ruajtjes së identitetit kombëtar. Poezia e tij shpesh përshkohet nga motive të tokës, gurit, kufirit dhe sakrificës elemente që pasqyrojnë realitetin historik dhe shoqëror të shqiptarëve në Medvegjë.

Përveç dimensionit letrar, Abazi është shquar si organizator dhe pjesëmarrës aktiv në veprimtari kulturore: orë letrare, manifestime artistike, festivale folklorike dhe aktivitete komunitare. Ai ka qenë i lidhur me iniciativa që synojnë promovimin e trashëgimisë shpirtërore shqiptare, duke u bërë një figurë e respektuar në qarqet kulturore të zonës.

Veprimtaria në komunitet dhe diasporë

Roli i tij nuk kufizohet vetëm në Medvegjë. Si shumë bashkëvendës të tij, ai ka qenë i lidhur edhe me diasporën shqiptare, veçanërisht në Zvicra, ku komuniteti nga Lugina e Preshevës është mjaft aktiv. Në këto mjedise, ai ka kontribuar në organizime kulturore dhe takime letrare, duke forcuar lidhjen midis vendlindjes dhe mërgatës.

Në diasporë, figura e Rexhep Abazit shpesh përmendet si simbol i përkushtimit ndaj ruajtjes së identitetit kombëtar përmes artit dhe arsimit. Ai është vlerësuar si mësues veteran dhe si njeri që e sheh kulturën jo thjesht si shprehje artistike, por si mjet mbijetese shpirtërore për një komunitet të vogël.

Poezia si formë qëndrese

Në kontekstin e Medvegjës dhe Luginës së Preshevës, letërsia merr një dimension më të thellë, ajo bëhet akt qëndrese. Në këtë kuptim, krijimtaria e Abazit mund të lexohet si dëshmi e kohës dhe si përpjekje për të ruajtur kujtesën kolektive. Vargjet e tij shpesh bartin tone emocionale, por edhe mesazhe shprese e besimi në vazhdimësinë e identitetit shqiptar.

Kontributi i tij në nivel lokal dhe komunitar ka peshë të veçantë. Në shoqëri të vogla, ku çdo zë ka rëndësi, figura të tilla përbëjnë shtyllën e jetës kulturore.

Një figurë e përkushtimit qytetar

Rexhep Abazi mbetet një shembull i intelektualit lokal që e ndërton ndikimin e tij jo përmes famës së madhe, por përmes punës së vazhdueshme në komunitet. Ai përfaqëson brezin e atyre krijuesve që, në kushte të vështira sociale e politike, zgjedhin të mos heshtin, por të shkruajnë, të organizojnë dhe të frymëzojnë.

Në Medvegjë dhe më gjerë, emri i tij lidhet me përpjekjen për të mbajtur gjallë frymën kulturore shqiptare – një mision që vazhdon të ketë rëndësi të veçantë për të ardhmen e brezave që vijnë.

Rexhep Abazi në vitin 2020 letër të hapur bashkësisë ndërkombëtare: Kërkohet njohja e statusit të refugjatëve për shqiptarët e dëbuar nga Lugina

Intelektuali dhe veprimtari nga Lugina e Preshevës, Rexhep Abazi, publikoi një letër të hapur drejtuar faktorit ndërkombëtar dhe institucioneve shtetërore shqiptare e serbe, duke kërkuar njohjen e statusit të refugjatëve të luftës për shqiptarët e dëbuar nga Presheva, Medvegja dhe Bujanoci gjatë viteve 1999/2000.

Letra u është adresuar, ndër të tjerash, Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Bashkimi Evropian, Forumi Ndërkombëtar për të Drejtat e Njeriut (IGFM), lobit shqiptar në botë, si dhe qeverive të Republika e Shqipërisë, Republika e Kosovës dhe Republika e Serbisë.

Në reagimin e tij, Abazi thekson se çështja e tri komunave shqiptare në jug të Serbisë ka mbetur e pazgjidhur për dekada, si pasojë e neglizhencës dhe kalkulimeve politike të faktorëve kombëtarë dhe ndërkombëtarë. Sipas tij, zhvillimet historike, që nga shpërnguljet masive të shqiptarëve pas Kongresit të Berlinit, luftërat ballkanike, dy luftërat botërore e deri te konfliktet e fundit në hapësirën e ish-Jugosllavisë, nuk sollën zgjidhje të drejtë për këto treva.

Duke iu referuar periudhës pas përfundimit të luftës në Kosovë në qershor 1999, Abazi pretendon se forcat serbe, pas tërheqjes nga Kosova, u vendosën në zonat me shumicë shqiptare në jug të Serbisë, duke ushtruar presion, shantazh dhe duke nxitur dëbimin e popullsisë shqiptare.

Sipas tij, veçanërisht në Medvegjë, rreth 90 për qind e shqiptarëve u larguan gjatë viteve 1999–2000, duke lënë pas pronat dhe pasuritë e tyre.

Abazi nënvizon se shumica e të dëbuarve u vendosën në Kosovë, ku, sipas tij, vazhdojnë të jetojnë pa status të rregulluar refugjati. Ai kritikon mungesën e reagimit institucional si nga Beogradi, ashtu edhe nga Tirana dhe Prishtina, duke e cilësuar situatën aktuale në këto komuna si alarmante dhe me rrezik potencial për destabilizim.

Në letrën e tij, ai paraqet një sërë kërkesash konkrete, ndër të cilat:

Ndërprerjen e shkeljeve të të drejtave individuale dhe kolektive të shqiptarëve, përfshirë praktikën e pasivizimit të adresave nga autoritetet serbe;

Njohjen zyrtare të statusit të refugjatit për të dëbuarit e viteve 1999/2000;

Fillimin e procedurave të riatdhesimit dhe krijimin e kushteve për kthim të qëndrueshëm;

Kompensimin e dëmeve materiale të shkaktuara;

Garantimin me ligj të përdorimit të simboleve kombëtare, arsimit në gjuhën amtare, përfaqësimit proporcional institucional dhe zhvillimit të barabartë ekonomik e shoqëror;

Hapjen e zyrave për refugjatë në Prishtinë dhe Gjilan, si dhe një zyre konsullore të Shqipërisë në Medvegjë.

Letra është datuar më 10 dhjetor 2020, në Ditën Ndërkombëtare për të Drejtat e Njeriut. Në nënshkrim, Rexhep Abazi prezantohet si Ambasador i Paqes Globale, anëtar i IGFM në Frankfurt dhe anëtar i Akademisë së Arteve të Evropës në Paris.

Përmes kësaj letre të hapur, Abazi i bën thirrje bashkësisë ndërkombëtare që të trajtojë me prioritet çështjen e shqiptarëve të Luginës së Preshevës, duke paralajmëruar se neglizhenca e mëtejshme mund të sjellë pasoja të paparashikueshme për rajonin./rajonipress/