Komandant Lleshi, emri që shënoi historinë e Luginës së Preshevës

Gjilan – Në historinë e trazuar të Luginës së Preshevës, ka emra që nuk zbehen me kalimin e viteve, por bëhen jehonë e përhershme e një kohe sakrifice. Ridvan Qazimi, i njohur si Komandant Lleshi, është një nga ato figura që u ngritën nga dheu i vendlindjes për t’u bërë simbol i qëndresës.

I lindur më 4 prill 1964 në fshatin Lluçan të Bujanovac, Ridvan Qazimi u angazhua fillimisht në radhët e UCK gjatë luftës në Kosovë (1998–1999). Pas përfundimit të konfliktit atje, tensionet u zhvendosën në jug të Serbisë, në komunat me shumicë shqiptare: Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë.

Në këtë kontekst u formua Ushtria Çlirimtare për Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc (UÇPMB), ku Qazimi u bë një nga komandantët më të njohur në terren. Me nofkën “Komandant Lleshi”, ai drejtoi operacione në zonën e Bujanocit dhe u konsiderua ndër figurat më me ndikim të strukturës ushtarake shqiptare në atë rajon.

Në historinë e trazuar të Luginës së Preshevës, ka emra që nuk zbehen me kalimin e viteve, por bëhen jehonë e përhershme e një kohe sakrifice. Ridvan Qazimi, i njohur si Komandant Lleshi, është një nga ato figura që u ngritën nga dheu i vendlindjes për t’u bërë simbol i qëndresës.

Ai ra në maj të vitit 2001, në prag të një marrëveshjeje që do të mbyllte një kapitull të dhimbshëm të konfliktit në Luginë të Preshevës, duke mbetur në kujtesën kolektive si luftëtar i vendosur në mbrojtje të trojeve shqiptare. Rënia e tij nuk ishte thjesht humbja e një komandanti, por plagë e hapur e një ideali që kërkonte dinjitet dhe barazi për shqiptarët e atij rajoni.

Në rrëfimet e bashkëkohësve, ai kujtohet si njeri i fjalës së prerë dhe i veprës së qartë, që zgjodhi të qëndrojë në vijën e parë kur historia trokiti me zhurmë.

Emri i tij sot nuk përmendet vetëm si pjesë e një konflikti, por si emblemë e një kohe kur sakrifica dhe besimi në të drejtën kombëtare u bënë udhërrëfyes për shumë të rinj të Luginës.

Konflikti dhe përpjekjet për marrëveshje

Konflikti në Luginën e Preshevës shpërtheu në fund të vitit 1999 dhe vazhdoi deri në vitin 2001, duke përfshirë përleshje të armatosura mes forcave serbe dhe pjesëtarëve të UÇPMB-së. Situata u tensionua sidomos në zonën kufitare administrative me Kosovën, në një periudhë kur rajoni ishte ende nën ndikimin e pasluftës.

Më 24 maj 2001, Ridvan Qazimi u vra në rrethana të tensionuara, pak para finalizimit të procesit të çmilitarizimit të UÇPMB-së, që u konkretizua me Marrëveshjen e Konçulit. Vdekja e tij shkaktoi reagime të forta në mesin e shqiptarëve të Luginës dhe u pasua me ceremoni përkujtimore masive.

Figurë simbolike dhe debat historik

Në diskursin shqiptar, Komandant Lleshi konsiderohet dëshmor dhe simbol i përpjekjeve për të drejta politike dhe barazi të shqiptarëve në Luginën e Preshevës. Emri i tij përmendet në përvjetorë dhe aktivitete përkujtimore, ndërsa varri i tij në Lluçan vizitohet rregullisht nga qytetarë dhe ish-bashkëluftëtarë.

Nga ana tjetër, konteksti i konfliktit mbetet pjesë e debatit më të gjerë politik dhe historik në rajon, duke reflektuar kompleksitetin e periudhës së pasluftës në Ballkan.

Sot, më shumë se dy dekada pas ngjarjeve, Ridvan Qazimi mbetet një figurë që shënon një kapitull të rëndësishëm të historisë së shqiptarëve në jug të Serbisë, një emër i lidhur ngushtë me një kohë trazirash, aspiratash dhe ndryshimesh politike në rajon.

Komandant Lleshi: Jetë në shërbim të idealit kombëtar

Ridvan Qazimi, i njohur me nofkën Komandant Lleshi, ishte një nga themeluesit e hershëm dhe komandantët kryesorë të Ushtrisë Çlirimtare për Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc (UÇPMB). Gjatë konfliktit të armatosur në Luginën e Preshevës (1999–2001), ai u rendit si komandanti i tretë më i lartë i UÇPMB-së dhe udhëheqës i Brigadës 112 “Sherif Jonuzi”.

Formimi dhe angazhimi i hershëm

Ai u diplomua në inxhinieri mekanike në Prishtinë, ndërsa më vonë ushtroi veprimtari private si rrobaqepës dhe pronar butiku në qytetin e tij të lindjes.

Që në rininë e hershme u përfshi në aktivitete kulturore dhe shoqërore në Tërnoc, përfshirë shoqërinë kulturo-artistike “Jehona”. Ishte aktiv edhe në shoqatën humanitare “Nëna Terezë”, ku kontribuoi në mbështetje të familjeve shqiptare në kohë të vështira politike dhe ekonomike.

Pjesëmarrja në luftërat e viteve ’90

Gjatë shpërbërjes së Jugosllavisë, Qazimi mori pjesë në Luftën e Kroacisë dhe në Luftën e Bosnjës. Më pas iu bashkua Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) gjatë luftës në Kosovë (1998–1999).

Pas përfundimit të konfliktit në Kosovë, tensionet u zhvendosën në Luginën e Preshevës. Në këtë periudhë, ai u bë pjesë e Shtabit të Përgjithshëm të UÇPMB-së dhe mori drejtimin e Brigadës 112. Përveç rolit ushtarak, ai ishte edhe pjesë e delegacionit shqiptar në bisedimet me palën serbe, të zhvilluara nën mbikëqyrjen e përfaqësuesve ndërkombëtarë.

Rënia

Ridvan Qazimi ra më 24 maj 2001 në fshatin Tërnoc i Madh, gjatë një përleshjeje të armatosur me forcat serbe, në një periudhë kur procesi i çmilitarizimit të UÇPMB-së ishte në zhvillim. Vdekja e tij u konsiderua humbje e madhe për strukturat e armatosura shqiptare në Luginë dhe shkaktoi reagime të forta në mesin e popullatës lokale.

Trashëgimia

Në vitin 2002, në hyrje të Tërnocit të Madh u ngrit një monument në nder të tij. Çdo vit organizohet manifestimi përkujtimor “Ditët e Komandant Lleshit”, ndërsa më 26 nëntor 2012 u hap edhe një muze në Tërnoc të Madh, ku ekspozohen sende personale, fotografi dhe materiale që lidhen me jetën dhe veprimtarinë e tij.

Sot, Ridvan Qazimi kujtohet nga shqiptarët e Luginës së Preshevës si një nga figurat më të njohura të rezistencës së armatosur në atë rajon, duke mbetur pjesë e kujtesës historike dhe identitetit politik të komunitetit shqiptar atje./rajonipress/