Disa gjëra nuk ndryshojnë

Nga Daut Dauti – Ky është një përshkrim i situatës së pas luftërave ballkanike në vitin 1913 ku shihet qëndrimi malazez dhe serb për shqiptarët. Duket se qëndrimi malazez ka ndryshuar kurse ai serb është i njëjti dhe, si gjithmonë, edhe sot kërkon territore shqiptare:

***
Kur përfundoi lufta ballkanike (gusht 1913), mbreti Nikolla i Malit të Zi, me të cilin Durhami e kishte përfunduar miqësinë pa asnjë keqardhje dhe hezitim, e mbajti një fjalim para ushtarëve të tij që ishin kthyer nga lufta:

‘Të përgjakura janë duart e juaja, ushtarë të mij të bekuar, sepse ju i keni këputur zinxhirët e skllavërisë së vëllezërve tuaj të dashur. Shpresat e miliona serbëve, të gjallë e të vdekur, janë realizuar […] ju jeni hakmarrë për dështimin në Kosovë dhe e keni kthyer dhe ngritur lart nderin e armëve serbe […] Të mos harrojmë se Evropa na e mori Shkodrën nga duart tona dhe pas 20 ditëve që e kishim okupuar, flamuri ynë u ul aty. Ne nuk kemi hequr dorë nga Shkodra sepse ne nuk heqim dorë nga të drejtat tona historike’.[1]

Malazezët ishin hidhëruar me Britaninë pasi që forca ndërkombëtare që i detyroi të largoheshin nga Shkodra ishte e përbërë kryesisht nga britanikët dhe nën komandën e nën admiralit Cecil Burney (1858-1929). Me kërkesë të Konferencës së Londrës, Burney e kishte bllokuar bregdetin malazez dhe e kishte kërcënuar ushtrinë malazeze me sulm. Kërcënimi krijoi efekt dhe malazezët u larguan nga Shkodra.[2] Por, urrejtja e malazezëve ndaj Austro-Hungarisë dhe Shqipërisë u ngrit lart. Në Cetinje diplomatët rusë, francezë dhe italianë shprehën ndejenja të ngjashme. Duke i përshkruar ndjenjat e zyrtarëve dhe popullit malazezë, Edith Durham shkroi:

‘Të hidhëruar pa masë për humbjen e Shkodrës, ata u betuan se do ta merrnin sërish [Shkodrën] dhe Bosnjën. Ju thashë të mos flitnin marrina. Ata bërtitnin: ‘Ne – populli serb – e kemi mundur turkun. Tashti ne jemi rrezik për Evropën. Do të marrim gjithçka që dëshirojmë. Serbët do të shkojnë deri në Vjenë. Ne do të shkojmë në Sarajevë. E kemi tërë ushtrinë ruse pas veti. Nëse nuk na besoni – do ta shihni. Do t’ia fillojmë në Bosnjë!’ Kjo ka qenë në maj të vitit 1913’.[3]

Kështu dëshironte Durham që bota ta shihte atmosferën në mesin e serbëve dhe malazezëve pas luftërave ballkanike. Durham vazhdoi të theksonte se serbët dhe malazezët ishin të pakënaqur dhe të hidhëruar me rezultatin e luftërave ballkanike për shkak se nuk morën mjaft territor nga Shqipëria kurse për këtë e akuzonin Austro-Hungarinë. Sipas Durhamit, Shqipëria, e cila u pavarësua gjatë luftërave ballkanike, u bë parahyrje e një lufte tjetër të madhe e cila do të fillonte brenda një viti.

[1] Govor Kralja Nikole: Harbri moji vojnici, XXIV/K.1-1-1913 – Archives of Kosovo, Prishtina.
[2] Elsie, A Biographical Dictionary of Albanian History, p. 59.
[3] Durham, Twenty Years, p. 205.

Shpërndaje.
© RAJONIPRESS

Vërejtje!

RajoniPress.com nuk do të botojë shkrime që nuk i përmbushin kriteret dhe standardet profesionale të gazetarisë bashkëkohore. Nuk do të ketë për askënd mbyllje apo censurë, por jemi të fokusuar që në këtë agjenci, lajmi, shkrimi, raporti, intervista dhe opinioni të plotësojnë kriteret profesionale. Gjithashtu opinionet, analizat, komentet, nuk duhet të shkelin parimet etike (gjuhën e urrejtjes, fyerjet, diskriminimet e çfarëdoshme).