Bislimi: Shqiptarët e Luginës, një shekull të fyer

Në ditën e dytë dhe të fundit të konferencës për Preshevën, Medvegjën dhe Bujanovcit, të mbajtur në Institutin Albanologjik, u shtrua çështja e pozitës së shqiptarëve në këto anë, veprimtaria e forcave kombëtare shqiptare në këto zona, me ç’rast u tha ka një shekull që shqiptarët e kësaj ane jetojnë të fyer e të ndier keq.

Daut Bislimi me trajtesën e tij “Veprimtaria e forcave kombëtare shqiptare në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë (1941-2001)”, ka thënë se një pjesë e historisë është shkruar me luftën e shqiptarëve të asaj ane.

“Problemet historike të popullit shqiptar të këtij regjioni, historiografia pseudo-shkencore serbe, një shekull i shtroi mbrapsht, tash e një shekull ata jetojnë të fyer e të ndier keq”, tha Bislimi, duke shtuar se në Preshevën e profesorëve: Ibrahim Kelmendit, Idriz Quzës, Ilman Satnecit, Sadri Sherifit dhe bashkëluftëtarëve të tjerë, nga Bujanovci dhe Medvegja është trajtuar në mënyrë diskriminuese.

Edhe në të dytën ditë të konferencës ku u paraqitën studiues nga Maqedonia, Kosova Lindore e Shqipëria, çështja kryesore rreth së cilës u sollën temat qenë vështirësitë dhe kontributi i shqiptarëve të kësaj ane, qoftë në kulturë e në arsim, në përpjekjet për një tjetër liri, si dhe mundësia e zgjedhjes së çështjes së shqiptarëve të luginës.

Emin Kabashi në trajtesën e tij, foli rreth karakterit kombëtar të luftës së UÇPMB-së, duke thënë se organizimi i luftës në Kosovën Lindore ishte organizim i luftës për lirimin e pjesëve të copëtuara e të pushtuara të gjeografisë kombëtare shqiptare.

“Ka disa arsye pse mund të thuhet se ata luftuan për pjesët e copëtuara shqiptare, së pari lufta e UÇPMB-së është dëshmi e kërkesës historike për liri dhe bashkim kombëtar, së dyti është kërkesë e vetëdijes kombëtare të popullit shqiptar në tërë pjesët e gjeografisë shqiptare, duke ndjekur të vetmen rrugë për ardhjen e lirisë luftën e armatosur”, ka thënë Kabashi.

Kthimin në histori e bëri Qerim Lita, i cili tha se fokus i studimit është koha kur forcat bullgare kishin mbërritur në trojet shqiptare.

“Me arritjen e forcave bullgare në Shkup, Kumanovë, Gjilan, Preshevë, Bujanovc e Medvegj, shqiptarët kanë përjetuar tmerrin. Në këtë kohë në Shkup u themelua lëvizja kombëtare që si qëllim kishte bashkimin kombëtar, të këtyre trojeve me Shqipërinë etnike”, tha Lita.

Ndërkaq, Xhelatin Shala duke folur për çështjen e kryengritjes së vitit 1912 dhe pjesëmarrjen e anës së Preshevës, tha se kontributi i shqiptarëve në këto troje për bashkimin e trojeve shqiptare ka qenë dhe vazhdon të jetë ende, me intensitet dhe përkushtim të lartë.

“Në vitin 1912 në mesin e shqiptarëve u paraqit një rrymë e re politike, e cila bënte përpjekje të ndryshme që një luftë e armatosur të arrinte të bënte ribashkimin e tokave të copëtuara për një Shqipëri etnike. Përpjekjet, sakrificat dhe angazhimet e këtyre krahinave shqiptare nuk pushuan asnjë ditë të vetme, si pasojë e këtyre përpjekjeve pushtuesi dhe sistemi i tyre përgjatë viteve 1912-1999 u pasua me presion në vazhdimësi”, tha Xheladini, i cili foli edhe për figurat si Adem Demaçi, Rexhep Barileva Ali Aliu-Presheva./zeri/