Nijazi Kadriu, figurë e qëndresës dhe idealit për liri kombëtare

Gjilan – Kanë kaluar vite që nga ndarja nga jeta e arsimtarit dhe veprimtarit të shquar kombëtar Nijazi Kadriu, një personalitet që ia kushtoi jetën luftës për drejtësi, liri dhe dinjitet kombëtar. Ai mbetet në kujtesën kolektive si një nga figurat e qëndresës shqiptare, një idealist i palëkundur që jetoi dhe veproi me bindjen se liria e popullit ishte mbi çdo interes personal.

Nijazi Kadriu ndërroi jetë më 4 tetor 2011, duke lënë pas një jetë të tërë të përkushtuar ndaj çështjes kombëtare. Ai ishte ndër ata njerëz që historia i lind rrallë: atdhetarë që jetojnë me idealin e lirisë dhe qëndrojnë besnikë ndaj tij deri në frymën e fundit.

Formimi dhe ndikimet e hershme

Nijazi Kadriu u lind më 28 prill 1956 në fshatin Ramabuqë, në një familje me tradita të theksuara atdhetare. Rritja në një mjedis rural të Malësisë, mes kushteve të vështira dhe një tradite të fortë të kuvendeve në oda, ndikoi në formimin e hershëm të karakterit të tij.

Edukimi familjar, sidomos nga babai Shabani dhe xhaxhai Sahiti, i ushqeu tek ai ndjenjën e dashurisë për atdheun dhe kundërshtimin ndaj pushtuesit. Në këtë atmosferë u formua një personalitet që shumë herët zhvilloi ndjenjën e drejtësisë dhe refuzimit ndaj padrejtësive që i bëheshin popullit shqiptar.

Diskriminimi dhe represioni politik i sistemit jugosllav ndaj shqiptarëve e ndikuan thellë botëkuptimin e tij. Përballja me padrejtësitë e shumta e shtyu që qysh në rini të angazhohej në veprimtari ilegale për çlirimin dhe vetëvendosjen e shqiptarëve.

Veprimtaria ilegale dhe organizimi politik

Në vitin 1979, Kadriu u përfshi në grupet ilegale që vepronin për çlirimin e Kosovës. Në Malësinë e Bujanocit ai kontribuoi në formimin e celulave të Lëvizjes për Çlirimin e Kosovës, duke bashkëpunuar me veprimtarë të tjerë si Refik Kadriu dhe Mefail Ramadani, ndërsa lidhjet organizative i mbanin me veprimtarin Bajrush Xhemajli.

Në një kohë kur veprimtaria jashtë kufirit administrativ të Kosovës ishte edhe më e rrezikshme, grupi i tyre ndërmori aksione të ndryshme politike e propagandistike. Një ndër format kryesore të rezistencës ishte shpërndarja e pamfleteve dhe shkrimi i parullave me përmbajtje kombëtare.

Një nga aksionet më të njohura ishte shtypja dhe shpërndarja e pamfleteve në maj të vitit 1982, të cilat u shpërndanë në Bujanoc dhe në disa fshatra përreth, duke shkaktuar reagime të forta nga autoritetet e atëhershme jugosllave.

Arrestimi dhe dënimi politik

Veprimtaria e tij nuk mbeti pa u vënë re nga aparati represiv i shtetit. Më 25 mars 1983, Nijazi Kadriu u arrestua së bashku me disa veprimtarë të tjerë shqiptarë.

Pas hetimeve të gjata dhe torturave të rënda, ai u dënua me shtatë vjet burg, sipas neneve politike të Kodit Penal të Jugosllavisë. Dënimin e vuajti në burgjet e Vrajës dhe Nishit, ku përjetoi forma të ndryshme të dhunës fizike dhe psikologjike.

Megjithatë, edhe në burg ai mbeti i palëkundur në bindjet e tij. Shokët e burgut e kujtojnë si një njeri të pathyeshëm, i cili nuk pranoi asnjë kompromis dhe nuk tradhtoi kurrë idealin apo bashkëveprimtarët e tij.

Aktiviteti pas lirimit nga burgu

Pas lirimit nga burgu më 24 mars 1990, autoritetet e kohës i ndaluan ushtrimin e profesionit të mësimdhënësit dhe çdo angazhim tjetër publik. Megjithatë, kjo nuk e ndali veprimtarinë e tij shoqërore dhe kombëtare.

Ai u angazhua në Këshillin për Pajtimin e Gjaqeve dhe Ngatërresave, duke kontribuar në zgjidhjen e konflikteve në Malësinë e Bujanocit. Gjithashtu ishte pjesë e strukturave të Partisë për Veprim Demokratik (PVD) në Bujanoc.

Një ndër kontributet e tij të rëndësishme ishte angazhimi që në tekstin e referendumit të shqiptarëve të Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës të përfshihej formulimi për të drejtën e bashkimit me Kosovën, një dokument që edhe sot mbetet një referencë e rëndësishme politike për shqiptarët e kësaj treve.

Angazhimi gjatë dhe pas luftërave shqiptare

Kadriu kontribuoi në forma të ndryshme në mbështetje të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) dhe më vonë të UÇPMB-së në Luginën e Preshevës. Pas përfundimit të luftës në Kosovë, ai u vendos në Gjilan, ku punoi në Bibliotekën Ndërkomunale “Fan S. Noli”.

Përveç punës profesionale, ai vazhdoi aktivitetin shoqëror dhe kombëtar. Në vitin 2005, së bashku me bashkëveprimtarë të tjerë, themeloi Shoqatën e të Shpërngulurve nga Kosova Lindore “Vatra”, me synimin për të mbrojtur të drejtat e shqiptarëve të dëbuar nga Lugina e Preshevës dhe për të sensibilizuar institucionet për gjendjen e tyre.

Personaliteti dhe trashëgimia

Nijazi Kadriu njihej për karakterin e tij të drejtë dhe të hapur. Ai ishte i respektuar në mesin e bashkëpunëtorëve dhe qytetarëve për ndershmërinë, guximin dhe vendosmërinë për të thënë të vërtetën, edhe kur kjo nuk ishte e lehtë.

Shtëpia e tij ishte gjithmonë e hapur për miq dhe bashkëveprimtarë, ndërsa këshillat dhe mendimet e tij kërkoheshin shpesh në çështje politike dhe shoqërore, sidomos lidhur me problemet e pazgjidhura të shqiptarëve në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë.

Edhe në momentet e fundit të jetës së tij, sipas bashkëveprimtarëve, ai vazhdonte të shqetësohej për fatin e shqiptarëve të Kosovës Lindore, duke dëshmuar se idealet që e kishin udhëhequr gjatë jetës nuk u shuan kurrë.

Një figurë e një kohe

Nijazi Kadriu ndërroi jetë më 4 tetor 2011, duke lënë pas një trashëgimi të rëndësishme të qëndresës dhe idealizmit politik.

Ai mbetet një nga figurat që përfaqëson shpirtin e rezistencës shqiptare të dekadave të fundit – një njeri që jetoi për idealin e lirisë dhe për bashkimin e shqiptarëve, duke e vendosur gjithmonë interesin kombëtar mbi çdo interes personal./rajonipress/