“Super heronjtë” me shumë vende pune

Përderisa Kosova vlerësohet vendi me shkallën më të lartë të papunësisë në Evropë, zyrtarë të lartë të institucioneve shtetërore nuk kanë problem të gjejnë dhe të mbajnë deri në gjashtë vende pune. Nga 4 200 zyrtarë të lartë të Kosovës, çdo i treti prej tyre ushtron funksione të shumëfishta. Sipas të dhënave të Agjencisë Kundër Korrupsionit, janë identifikuar 1 509 zyrtarë të lartë që ushtrojnë më shumë se një funksion.

Drejtori i kësaj agjencie, Hasan Preteni, në një prononcim për “Radion Evropa e Lirë”, theksoi se “një zyrtar mban gjashtë funksione, me pesë vende të punës janë dhjetë zyrtarë, me katër poste 31 zyrtarë, me tri funksione janë 312 zyrtarë dhe dy pozita i mbajnë 1 155 zyrtarë të lartë në institucione”.

Ai thotë se ka kërkuar nga autoritetet kompetente të rregullohet baza ligjore, në mënyrë që gjatë mandatit si zyrtarë të lartë t’i pushojnë aktivitetet e tjera shtesë. “Ligji për Parandalimin e Konfliktit të Interesit së pari duhet të harmonizohet me Kodin Penal, sepse ky Kod është në fuqi nga 1 janari i vitit 2013, ku aty vetëm janë paraparë si vepra penale. Kështu që, duhet doemos të harmonizohet. Pra, qëndrimi ynë është mos të lejohen punësime të shumëfishta, në radhë të parë gjyqtarë dhe prokurorë, më pastaj të shkohet sipas vlerësimeve tjera, por kjo është prioritet”, ka thënë Preteni.

Ndryshe, dispozitat e Ligjit për Parandalimin e Konfliktit të Interesit përcaktojnë “rregulla të detyrueshme për zyrtarët e lartë publikë, që gjatë ushtrimit të funksionit ta parandalojnë konfliktin e interesit të tyre në mes të interesave publike dhe private”. Po ashtu, ky Ligj “përcakton kufizimet bazë për zyrtarët e lartë publikë për ushtrimin e funksionit publik dhe funksioneve të tjera që nuk janë të natyrës publike”.

Përfaqësues të shoqërisë civile i quajnë paradoksale veprimet e zyrtarëve të lartë, pasi shumica prej tyre pozitat e tjera i ushtrojnë në institucionet publike, e që është në kundërshtim me ligjin.

Petrit Zogaj nga organizata joqeveritare “Fol” ka thënë se funksionet e shumëfishta të zyrtarëve të lartë nuk mund të jenë të suksesshme. Njëherësh, sipas tij, pengojnë personat e tjerë të jenë pjesë e punësimit dhe ngritjes së tyre në karrierë. “Kjo do të jetë një ndër sfidat kryesore që koalicioni qeverisës duhet të adresojë në të ardhmen. Nëse jo tash, në një kohë tjetër, gjatë kërkesave të Bashkimit Evropian për reformim të administratës publike, patjetër do të bëjë këtë gjë. Dhe aq më herët që fillohet, ky proces do të jetë më i dobishëm për qeverisjen dhe qytetarët e vendit”, është shprehur Zogaj.

Në ligjin për Parandalimin e Konfliktit të Interesit thuhet se gjatë kohës së ushtrimit të funksionit publik zyrtari i lartë mund të ushtrojë punë në lëmin e shkencës, sportit, arsimit, kulturës dhe veprimtarisë humanitare nëse nuk parashihet ndryshe me ligje të tjera.

Ndërkaq, përfaqësues të punëtorëve pohojnë se mbajtja e më shumë se një vendi të punës nga zyrtarët e lartë nuk është kompatibil me kohën dhe situatën në të cilën ndodhet shoqëria në përgjithësi. Ali Dragusha, ish-nënkryetar i Sindikatës së Punëtorëve, duke e quajtur të patolerueshëm këtë fenomen, thotë se këto veprime duhet urgjentisht të korrigjohen nga autoritetet kompetente.

“Nuk dua të jem absolut në këtë çështje. Mendoj se njerëzit mund të kenë ndonjë honorar shtesë qoftë në ndonjë bord apo ndonjë shtesë tjetër, por paga si pagë të jetë një. Mendoj se është e pakuptueshme apo e patolerueshme. Gjithsesi, duhet të bëhet korrigjim në këtë fushë”, ka deklaruar Dragusha në një prononcim për “Radion Evropa e Lirë”.

Përderisa disa zyrtarë të lartë mbajnë nga dy deri në gjashtë vende pune, pagat e të cilëve, sipas formularëve të deklarimit të pasurisë në Agjencinë Kosovare Kundër Korrupsionit, sillen prej 1 200 euro deri rreth 2 873 euro (ngjashëm me pagën e presidentes së Kosovës Atifete Jahjaga), sipas statistikave zyrtare shkalla e papunësisë në Kosovë arrin mbi 30 për qind. Kurse sipas sindikatave të punëtorëve, kjo shifër e papunësisë arrin 50 për qind.