Sedat Fejza, rrëfimi i një jete mes luftërave, burgut dhe kërkimit për drejtësi

Viti – Nga Mogilla e Vitisë, përmes tri luftërave dhe viteve të kaluara në Burgun e Dubravës, historia e Sedat Fejzës është rrëfim për vuajtjen, qëndrueshmërinë dhe betejën e një njeriu që vazhdon të këmbëngulë se është dënuar për një vepër që nuk e ka kryer.

Sedat Fejza nga fshati Mogillë, në zonën e Vitisë dhe Kllokotit, është një nga ata njerëz, jeta e të cilëve është shënuar nga ngjarje të rënda, përvoja të jashtëzakonshme dhe një betejë e gjatë personale për drejtësi.

Ka histori që nuk përfundojnë me mbylljen e një procesi gjyqësor. Ato vazhdojnë të jetojnë në kujtesën e njeriut, në përjetimet e familjes dhe në pyetjet që mbeten pa përgjigje të kënaqshme. Historia e Sedat Fejzës nga Mogilla e Vitisë është një prej këtyre rasteve: një histori e lidhur me një proces gjyqësor të pasluftës, një dënim me burg dhe pretendimin e vazhdueshëm të tij se nuk kishte kryer veprën për të cilën ishte dënuar.

Rasti i tij ngre çështje që shkojnë përtej fatit individual: sa hapësirë pati për mbrojtjen dhe dëshmitë në proceset gjyqësore të pasluftës? Si u trajtuan pretendimet për pafajësi? Dhe çfarë mundësish kishte një person për të kërkuar rishqyrtimin e një vendimi që e konsideronte të padrejtë?

Për t’iu përgjigjur këtyre pyetjeve, nuk mjafton vetëm rrëfimi personal. Nevojiten dosja gjyqësore, vendimet përkatëse, dëshmitë e përfshira në proces dhe qëndrimet e institucioneve që e trajtuan rastin. Pikërisht këtu qëndron rëndësia e historisë së Fejzës: ajo meriton të dokumentohet dhe të shqyrtohet seriozisht, pa paragjykime dhe pa i zëvendësuar faktet me supozime.

Sedat Fejza u përball me një proces gjyqësor që, sipas dokumentacionit të publikuar nga Fondi për të Drejtën Humanitare, lidhej me një sulm të armatosur të ndodhur në qershor të vitit 2000, në rrugën Gjilan–Viti, pranë Kllokotit. Në vitin 2001, ai u dënua me gjashtë vjet e gjashtë muaj burgim. Më vonë, pas ankesës së mbrojtjes, Gjykata Supreme e Kosovës vendosi që çështja të kthehej për rigjykim, i cili filloi në shtator të vitit 2007 para një trupi gjykues të përzier, vendor dhe ndërkombëtar.

Ky zhvillim është i rëndësishëm për ta kuptuar drejt historinë e tij. Nuk bëhet fjalë vetëm për pretendimin e një njeriu se është dënuar padrejtësisht, por për një rast që kaloi nëpër disa faza të procedurave gjyqësore dhe që meriton të rindërtohet përmes dokumenteve origjinale.

Fejza ka deklaruar se nuk ishte i përfshirë në ngjarjen për të cilën u dënua. Në materialet e publikuara për rastin përmendet edhe dëshmia e një banori të Mogillës, Novica Përzhiq, i cili kishte deklaruar se Fejza ndodhej në shtëpinë e tij në kohën e incidentit. Sipas deklaratës së cituar, dëshmitari ishte shprehur i gatshëm ta konfirmonte dëshminë e tij para organeve kompetente.

I njohur si pjesëmarrës i tri luftërave çlirimtare, Fejza u përball pas luftës me një proces gjyqësor që do t’ia ndryshonte rrjedhën e jetës. Ai u dënua me gjashtë vjet e gjashtë muaj burgim nën akuzën për plagosjen e dy priftërinjve serbë në zonën e Kllokotit, në vitin 2000.

Megjithatë, Fejza ka këmbëngulur vazhdimisht se nuk kishte asnjë lidhje me këtë ngjarje dhe se nuk ishte autor i veprës për të cilën ishte dënuar. Ai ka deklaruar se në kohën kur kishte ndodhur incidenti ndodhej në shtëpinë e tij në Mogillë, larg vendit ku ishte kryer sulmi.

Në mbështetje të pretendimit të tij është përmendur edhe dëshmia e Novica Përzhiqit, banor i Mogillës, i cili kishte deklaruar se Fejza ndodhej në shtëpi në kohën e incidentit. Sipas deklaratës së tij, ai ishte i gatshëm ta konfirmonte këtë dëshmi para organeve kompetente.

Pavarësisht këtyre pretendimeve, Fejza vuajti një pjesë të konsiderueshme të dënimit në Burgun e Dubravës. Për të, burgu nuk përfaqësonte vetëm humbjen e lirisë fizike, por edhe një periudhë të rëndë të jetës, gjatë së cilës, sipas rrëfimit të tij, vazhdonte të mbante bindjen se ishte dënuar padrejtësisht.

Një tjetër betejë brenda mureve të burgut

Edhe gjatë vuajtjes së dënimit, Fejza u përball me një situatë që e konsideronte të padrejtë. Sipas deklarimeve të tij, data e paraparë e lirimit, 12 tetor 2015, ishte shtyrë deri më 23 janar 2016, përmes një vendimi që ai e kundërshtonte.

Fejza kishte pretenduar se shtyrja lidhej me informacione që, sipas tij, kishte bërë publike dhe me deklarimet e tij për çështje që i konsideronte në interes të publikut. Ai e kishte cilësuar këtë situatë si një tjetër padrejtësi në rrugëtimin e tij.

Pas reagimit të tij publik, Sedat Fejza u lirua nga Burgu i Dubravës. Në deklarimet e bëra në atë kohë, ai shprehu bindjen se publikimi i rastit kishte ndikuar në zgjidhjen e situatës që po kundërshtonte.

Por dalja nga burgu nuk e mbylli kapitullin e tij personal. Fejza vazhdoi të kërkonte mundësi ligjore për rishqyrtimin e çështjes, duke theksuar se synimi i tij ishte të dëshmonte pafajësinë, e jo të përfitonte dëmshpërblim material.

Rrëfimi i një njeriu që kërkon të dëgjohet

Historia e Sedat Fejzës nuk është vetëm historia e një dënimi dhe e viteve të kaluara pas hekurave. Është edhe rrëfimi i një njeriu që, pas përvojave të rënda, vazhdon të kërkojë që ajo që ai e konsideron të vërtetën e tij të dëgjohet dhe të shqyrtohet.

Përtej akuzave, vendimeve dhe viteve të burgut, në qendër të këtij rrëfimi qëndron vetë Fejza: përjetimet e tij, kujtimet, përballja me drejtësinë dhe dëshira për ta sqaruar një kapitull të rëndësishëm të jetës.

Një histori e tillë meriton të dokumentohet përmes një rrëfimi të drejtpërdrejtë, ku Sedat Fejza të ketë mundësinë të tregojë jetën e tij, përvojat e luftës, procesin gjyqësor, vitet e burgut dhe betejën që, sipas tij, nuk përfundoi me lirimin.

Sedat Fejza është vetë historia. Një histori që nis në Mogillë, kalon nëpër përvojat e luftës dhe vitet e burgut, dhe vazhdon me kërkimin e tij për drejtësi. Një rrëfim që mund të marrë formën e një libri ose të një filmi dokumentar, për ta ruajtur përvojën e tij dhe për t’ua përcjellë brezave të ardhshëm.

Në këtë proces gjyqësor, rol të rëndësishëm në mbrojtjen e Sedat Fejzës kishte edhe avokati i tij, Shemsedin Pira, i cili vazhdimisht kishte kundërshtuar pretendimet e Prokurorisë, duke argumentuar se klienti i tij nuk ishte përgjegjës për veprën penale për të cilën akuzohej.

Pira kishte theksuar se Fejza, në ditën kritike kur kishte ndodhur incidenti, nuk ndodhej fare në Kllokot, duke vënë në pikëpyetje lidhjen e tij me ngjarjen. Përgjatë procesit, avokati Pira kishte mbrojtur në mënyrë profesionale qëndrimin e klientit të tij, duke kundërshtuar pretendimet e Prokurorisë dhe duke kërkuar që rrethanat e rastit të shqyrtoheshin mbi bazën e provave dhe dëshmive përkatëse.

Sepse pas çdo rasti gjyqësor qëndron një jetë njerëzore, me kujtime, vuajtje dhe të vërteta që kërkojnë të rrëfehen./rajonipress/