Ismet Behxheti – një zë i veçantë i këngës burimore autoktone shqiptare

Gjilan – Në historinë e kulturës muzikore shqiptare, veçanërisht në hapësirën e Kumanovës dhe të trevave shqiptare të Maqedonisë së atëhershme, emri i Ismet Behxhetit lidhet me një rrugëtim që shkon përtej skenës dhe repertorit muzikor.

Këngëtari nga Kumanova është përmendur në burime publike jo vetëm për veprimtarinë e tij artistike, por edhe për një kontribut të veçantë në përpjekjet për krijimin e një zëri informativ të UÇK-së gjatë luftës së Kosovës.

Ismet Behxheti – zëri i këngës patriotike nga Kumanova dhe një emër i lidhur me historinë e radios shqiptare

Në mozaikun e muzikës shqiptare, Ismet Behxheti nga Kumanova zë një vend të veçantë, jo vetëm për timbrin dhe interpretimin e tij, por mbi të gjitha për një repertor ku kënga patriotike, burimore dhe temat e kujtesës kombëtare kanë pasur një peshë të veçantë. Përmes këngëve të tij, ai ka ruajtur dhe përcjellë motive të historisë, trimërisë, vendlindjes dhe qëndresës shqiptare, duke e lidhur artin e interpretimit me kujtesën kolektive të një populli.

Emri i tij gjendet edhe në repertore muzikore dhe në bashkëpunime të ndryshme me këngëtarë të tjerë shqiptarë, ndërsa arkivat muzikore dëshmojnë për një veprimtari të gjatë artistike.

Por, rrugëtimi i Behxhetit nuk mbetet vetëm brenda kufijve të muzikës. Këngëtari i Kumanovës ishte edhe pronar i radios “Zëri i Kumanovës” dhe një figurë që në një moment vendimtar të historisë së Kosovës vuri në dispozicion pajisjet e radios për Shtabin e Përgjithshëm të UÇK-së, duke kontribuar kështu në krijimin e infrastrukturës teknike të Radio-Kosova e Lirë. Burimet historike të kësaj radioje e dokumentojnë këtë kontribut si një pjesë të rëndësishme të rrugëtimit drejt themelimit të njërit prej zërave më të rëndësishëm informativë të kohës së luftës.

Kështu, figura e Ismet Behxhetit mund të lexohet në dy dimensione që plotësojnë njëri-tjetrin: artist që i dha zë këngës patriotike dhe burimore shqiptare, dhe veprimtar që në një periudhë të jashtëzakonshme kontribuoi që edhe fjala e informimi të kishte zërin e vet. Ky kombinim i këngës, kulturës, kujtesës dhe veprimtarisë atdhetare e bën biografinë e tij një temë me interes të veçantë për historinë muzikore dhe kulturore shqiptare.

Behxheti ishte pronar i radios “Zëri i Kumanovës”, ndërsa në dokumentimin e historisë së Radio-Kosova e Lirë përmendet si personi që i dhuroi Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së teknikën transmetuese të radios së tij. Bëhej fjalë për një transmetues prej 250 vatësh, miksetë dhe pajisje përcjellëse, të cilat më pas u transportuan në mënyrë ilegale drejt Kosovës.

Ky veprim merr peshë të veçantë kur vendoset në kontekstin e kohës. Në vitin 1998, në rrethana lufte dhe nën presion të vazhdueshëm, krijimi i një mediumi që do të përcillte informacione nga terreni kishte rëndësi të jashtëzakonshme. Pajisjet e siguruara nga Kumanova u bartën pas një rrugëtimi të vështirë drejt selisë së Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së në Divjakë, ndërsa më pas u vendosën fillimisht në malet e Qyqavicës dhe më vonë në Rrafshnaltën e Berishës

Historiku i Radio-Kosova e Lirë e dokumenton qartë këtë episod, duke e përmendur Ismet Behxhetin si këngëtar dhe pronar të radios “Zëri i Kumanovës”, i cili vuri në dispozicion teknikën e tij për projektin e radios së Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së. Në këtë proces u angazhuan edhe disa pjesëtarë të UÇK-së, të cilët morën përsipër transportimin dhe vendosjen e pajisjeve.

Nga mikrofoni i këngëtarit te zëri i informimit

Ky dimension e bën figurën e Behxhetit interesante edhe nga këndvështrimi i historisë së mediave shqiptare. Një njeri i lidhur me muzikën dhe skenën artistike vendosi që një pjesë të infrastrukturës së tij mediale ta vinte në shërbim të një projekti që do të merrte rëndësi të madhe në historinë e informimit gjatë luftës.

Radio-Kosova e Lirë, e themeluar në rrethana jashtëzakonisht të vështira, do të shndërrohej në një prej zërave më të rëndësishëm informativë të periudhës së luftës. Dokumentimi historik i radios e lidh kontributin e Behxhetit drejtpërdrejt me sigurimin e bazës teknike që mundësoi këtë projekt.

Megjithatë, identiteti i Ismet Behxhetit nuk kufizohet vetëm në këtë episod. Ai vazhdoi veprimtarinë e tij si këngëtar dhe emri i tij gjendet në repertore dhe arkiva muzikore shqiptare. Burime muzikore dokumentojnë këngë dhe bashkëpunime të ndryshme të tij, përfshirë interpretime me këngëtarë të tjerë shqiptarë.

Një dëshmi e mëvonshme për profilin e tij publik është edhe paraqitja e tij si këngëtar në një proces gjyqësor në Prishtinë në vitin 2018, ku ai ishte thirrur në cilësinë e dëshmitarit. Raportimi i kohës e identifikon qartë Behxhetin si këngëtar nga Kumanova.

Një emër që meriton të rikthehet në kujtesën kulturore

Nëse muzika është një mënyrë për të ruajtur kujtesën e një populli, historia e Ismet Behxhetit dëshmon se edhe njerëzit e skenës kulturore mund të kenë role të rëndësishme në momente historike. Përtej këngëve dhe paraqitjeve artistike, qëndron edhe një episod i dokumentuar: vendimi për të dhuruar pajisjet e radios “Zëri i Kumanovës” për të mundësuar ngritjen e një prej zërave më të rëndësishëm informativë të UÇK-së.

Prandaj, Ismet Behxheti mund të kujtohet në dy dimensione: si këngëtar i njohur i Kumanovës dhe si një nga njerëzit që, përmes mjeteve të veta mediale, kontribuoi në krijimin e infrastrukturës së Radio-Kosova e Lirë.

Ky kombinim i artit, medias dhe historisë i jep figurës së tij një vend të veçantë në kujtesën e një gjenerate që e përjetoi luftën dhe përpjekjet për informim në rrethana të jashtëzakonshme./rajonipress/