Koha me e çkye ‘këmishën e ngushtë’ të gjuhës standarde!

Shkruen : Ibrahim Ademi – Sot, Gegnishtën po e shkruejnë tetanë dhe për këtë evoluim duhet me iu falënderue rrjetit social Facebook që ta ofron mundësinë me u shpreh qashtu qysh ndihesh. Këtë evoluim nuk munden me e mohue as ‘gardianët’ e deritanishëm të mbrojtjes së këtij Standardi, heshtja e të cilëve, në këtë kohë kur gegëfolësit po shlirohen nga kompleksi i inferioritetit, asht krejtësisht e paimagjinueshme.

Asht ndjenjë fantastike me i pa sot bashkëqytetarët e mi kosovar kah e shkruejnë dialektin e gegë, të cilin, siç e dijmë tetanë asht anashkalue e sakatue në Kongresin famëkeq të drejtshkrimit të vitit 1972.

Tashma, krejt e dijmë për rrethanat dhe diktati që ka mbizotnue në këtë Kongres. I pranishëm në sallë ka qenë diktatori Enver Hoxha, i cili, me nji urrejtje të papame ndaj veriut të Shqipnisë, vendos që gjithqysh me e ba unifikimin e gjuhës letrare, të cilit veç unifikim nuk i thuhet, tuj e dijtë që 90 për qind asht i bazuem në dialektin tosk, derisa tek-tuk dhe në mënyrë krejt kozmetike janë vendos do trajta të gegnishtës (krye-tar në vend të kokë-tar etj.).

Pra, të pranishmit në sallë s’kanë guxue me b’za, pos qysh asht dizajnue prej klikës së xhaxhit. I vetmi që ka folë ka qenë gjuhëtari i famshëm Eqrem Qabej, i cili me largëpamësinë e tij prej intelektuali, ka thanë se duhet me pasë kujdes se nuk po e bajmë gjuhën për nji grup njerëzish, por për tetanë shqipfolësit gjikund n’dynje.

Por, prej vitit 1972, kur u vendos në mënyrë arbitrare për këtë ‘Standard’, po bahen rrumullak 44 vjetë dhe cili asht bilanci? A janë arritë objektivat? Cili asht rezultati?
Për hesapë temin, ky standard ka pësue fiasko, tuj e marrë parasyshë faktin se kurqysh nuk asht përqafue nga dy të tretat e tanë shqiptarëve gegëfolës.

Jemi dëshmitarë që përditë po dalin kumtesa e shkrime zyrtare me gabime nga zyret e institucioneve kosovare, që për ‘gardianët’ e këtij Standardi janë trashanike dhe të pafalshme, derisa për mue janë krejt normale, tue e dijtë që nuk asht gjuhë e natyrshme dhe e kanë problem me përvetësue diçka krejtësisht të imponueme.

Nji kumtesë e nji Komune n’Kosovë që asht publikue me ‘shumë gabime’ këto ditë, dëshmon edhe njihere për debaklin e Gjuhës Standarde në rajonin ku gjuha e nanës asht gegënishte.

Personalisht, në dialektin Gegë kam shkrue qysh në vitin 2005 në Gazetën “Java” dhe e mbaj n’mend reagimin e plotë njerëzve publik, të cilët m’thojshin ‘e ki gabim që e ke përqafue kauzë’, ‘mos u rreshto kah nji grup njerëzish t’dështuem’…

Ishte e lehtë me e kuptue kundërshtimin e plot njerëzve ‘publik’ sepse e kanë pasë të ngulitun n’krye se ‘masa asht përcaktuese për gjithcka’, e që po del se asht krejtësisht e gabueme.

Nëse në atë kohë kur unë kam nisë me shkrue n’Gegnisht (2005) ka qenë nji grup njerëzisht, të cilët në mënyrë rebeluese e shkruejshin këtë dialekt, sot mbas 9 vjete situata asht krejt ndryshe.

Me e shkrue sot Gegnishtën nuk përçmohesh, nuk ofendohesh, nuk etiketohesh me shprehjet ‘njeri i këtij apo atij shërbimi’ etj.

Sot Gegnishtën po e shkruejnë tetanë dhe për këtë evoluim duhet me iu falënderue rrjetit social Facebook që ta ofron mundësinë me u shpreh qashtu qysh ndihesh.

Këtë evoluim nuk munden me e mohue as ‘gardianët’ e deritanishëm të mbrojtjes së këtij Standardi, heshtja e të cilëve, në këtë kohë kur gegëfolësit po shlirohen nga kompleksi i inferioritetit, asht krejtësisht e paimagjinueshme.

Edhe me anë të këtij shkrimi, si reagim qytetar, kërkoj edhe njiherë që në mënyrë urgjente njerëzit e dy Akademive të Shkencave, të Kosovës e Shqipnisë, të ulen dhe ta rishikojnë këtë Standard që vazhdon me qenë ‘këmishë e ngushtë’ për dy të tretat e tanë shqiptarëve dhe të futen elementet shumë të rëndësishme të dialektit gegë.

Ka ardhë koha me e çkye këmishën e ngushtë të gjuhës standard. Veç në këtë mënyrë bahet unifikimi përnime.

P.S. Opinioni i shkruem krejtësisht n’Gegnisht vazhdon me qenë si formë rebelimi kundër përçmimit që na asht ba me anashkalimin e kësaj pasunie linguale të dy të tretave të tanë shqiptarëve.

(Autori asht zyrtar për informim në Komunën e Gjilanit. Opinioni asht krejtësisht individual dhe nuk përfaqëson qëndrimin e Komunës së Gjilanit).