Ramadan Mehmeti, zë poetik i ndjeshmërisë dhe ndërgjegjes kulturore nga Gjilani

RajoniPress 07:15, 14 Janar, 2026 | 4 muaj më parë

/ 9 minuta lexim

Gjilan – Shkrimtari dhe poeti gjilanas Ramadan Mehmeti përfaqëson një nga zërat më të veçantë dhe më të qëndrueshëm të letërsisë shqipe bashkëkohore në Kosovë. Me një krijimtari të gjerë, të thellë dhe reflektuese, ai ka ndërtuar një profil letrar ku fjala poetike shndërrohet në pasqyrë të shpirtit njerëzor, dhimbjes, meditimit dhe përballjes me realitetin.

I lindur më 20 shtator 1948 në Livoç të Poshtëm, në komunën e Gjilanit, Ramadan Mehmeti rrjedh nga një trevë me traditë të pasur kulturore dhe atdhetare. Arsimin fillor e kreu në vendlindje, shkollën e mesme në Prishtinë, ndërsa studimet universitare në Degën e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe. Që herët u përfshi në jetën letrare, duke bashkëpunuar me gazeta dhe revista të ndryshme kulturore në Kosovë dhe më gjerë.

Që nga botimi i veprës së tij të parë poetike për të rritur, “Jeta pa titull” (1977), Ramadan Mehmeti nuk u ndal më së shkruari. Që nga ajo kohë, letërsia për të u shndërrua në pjesë thelbësore të jetës, në vetë kuptimin e saj.

Me këmbëngulje, durim dhe zell të pashtershëm, të ushqyer vazhdimisht me gjetje të reja artistike, ai i dhuroi letërsisë shqiptare mbi 26 vepra në zhanre të ndryshme, duke ndërtuar një opus të qëndrueshëm dhe të respektuar.

Ramadan Mehmeti është një nga emrat e njohur të letrave shqipe, i cili ka krijuar një identitet të veçantë jo vetëm në letërsinë për të rritur, por edhe në atë për fëmijë. Ai është krijues i punës së vazhdueshme dhe i përkushtimit të heshtur, një autor që nuk kërkon vëmendje përmes zhurmës, por e fiton atë përmes veprës. Pikërisht kjo qasje e matur dhe e ndershme ndaj artit përbën një nga tiparet më dalluese të tij, si krijues dhe si njeri.

Si shkrimtar, Ramadan Mehmeti shquhet për thellësi poetike dhe pedanteri artistike. Ai është një krijues i respektuar gjerësisht, ndërsa vepra e tij ka qenë objekt i vëmendjes dhe i vlerësimeve të vazhdueshme nga kritika letrare, e cila ka evidentuar qartë nivelin artistik dhe peshën estetike të krijimtarisë së tij.

Krijimtaria e Ramadan Mehmetit dëshmon për një autor të gjithanshëm, të përkushtuar dhe me vizion artistik. Ai është nga ata krijues që nuk mjaftohen me arritjet e deritanishme, por vazhdimisht “vrapojnë” pas artit, duke hulumtuar dhe kërkuar të bukurën artistike në forma dhe përmbajtje gjithnjë më të përparuara. Kjo kërkimësi e pandërprerë e ka bërë veprën e tij të lërë gjurmë të thella në letërsinë shqipe.

Në thelb, Ramadan Mehmeti mbetet një poet modest, ndërsa vepra e tij është një margaritar që rrezaton në fondin e letërsisë shqipe, duke dëshmuar se arti i vërtetë lind nga përkushtimi, durimi dhe dashuria e sinqertë për fjalën.

Ramadan Mehmeti është autor i një opusi të pasur letrar, kryesisht në poezi, por edhe në prozë dhe dramë. Librat e tij poetikë, si Jeta pa titull, Koncerti i heshtjes, Loja e ruletit, Requiem për Mirko Gashin, Ringjallja, Brigje shpirti, Mëkate të zgjuara dhe Harpa e zemrës, shquhen për një poezi të përmbajtur, introspektive dhe filozofike. Vargu i tij është i kursyer, i qartë dhe i ngarkuar me ndjenjë, duke reflektuar përvojën personale dhe kolektive të njeriut në kohë të vështira shoqërore e historike.

Në krijimtarinë e Ramadan Mehmetit, poezia nuk është shpërthim i zhurmshëm emocional, por një proces i thellë meditimi. Ai ndërton poezi të heshtura, por të fuqishme, ku fjala fiton peshë përmes thjeshtësisë, ndërsa temat e jetës, humbjes, kujtesës dhe dinjitetit njerëzor shndërrohen në bosht krijues. Kjo poezi i flet lexuesit me qetësi, por me intensitet të brendshëm.

Përveç krijimtarisë letrare, Ramadan Mehmeti ka dhënë një kontribut të rëndësishëm edhe në jetën kulturore dhe botuese të Kosovës. Ai ka qenë i angazhuar si redaktor në Shtëpinë Botuese “Rozafa”, duke ndihmuar në afirmimin e autorëve të rinj dhe në pasurimin e botimeve letrare shqipe. Është anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës dhe ka qenë pjesë aktive e shumë iniciativave kulturore.

Një nga veprimet më domethënëse të tij mbetet dhurimi i mbi 3000 titujve librash nga biblioteka e tij personale për Bibliotekën e Qytetit “Fan S. Noli” në Gjilan, një akt fisnik që dëshmon përkushtimin e tij ndaj dijes, leximit dhe brezave të rinj. Ky gjest e shndërron Ramadan Mehmetin jo vetëm në krijues të fjalës, por edhe në kultivues të saj.

Për kontributin e tij në letërsi dhe kulturë, Ramadan Mehmeti është vlerësuar me disa çmime letrare, ndër të cilat edhe Çmimi letrar “Beqir Musliu”, duke u radhitur ndër emrat më të respektuar të skenës letrare kosovare.

Ramadan Mehmeti mbetet një poet i qetësisë së thellë, një zë që nuk kërkon zhurmë, por kuptim. Me veprën e tij, ai ka ndërtuar një prani të qëndrueshme dhe dinjitoze në letërsinë shqipe, duke e pasuruar atë me ndjeshmëri, mendim dhe humanizëm. Ai është një nga ata krijues që letërsinë e shndërrojnë në akt përgjegjësie shpirtërore dhe kulturore.

Veprimtaria dhe vepra

Ramadan Mehmeti është autor i një sërë botimesh letrare, kryesisht në poezi, prozë e dramë, ndër të cilat spikatin:

Shkrimet e tij janë përkthyer edhe në gjuhët: anglisht, suedisht, gjermanisht, frëngjisht, rumanisht dhe serbokroatisht dhe është nderuar me shumë çmime letrare.

Është i përfshirë në disa antologji, si në Amerikë, Rumani, Shqipëri dhe në Kosovë.

Është autor i disa teksteve të këngëve për fëmijë.

Është editor i shtëpisë botuese ROZAFA të Prishtinës.

Është anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës.

Jeton dhe vepron në Prishtinë.

VEPRA LETRARE E RAMADAN MEHMETIT

Poezi për të rritur:

1. Jeta pa titull, Rilindja, Prishtinë, 1977

2. Koncerti i heshtjes, Rilindja, Prishtinë, 1987

3. Loja e ruletit, Plejada, Prishtinë, 1994

4. Requiem për Mirko Gashin, Rilindja, Prishtinë, 1997

5. Ringjallja, SHSHK, Prishtinë, 1998

6. Brigje shpirti, Rozafa, Prishtinë, 2004

7. Mëkate të zgjuara, Rozafa, Prishtinë, 2004

8. Mjegullirë, Rozafa, Prishtinë, 2006

9. Harpa e zemrës, SHB Beqir Musliu, Gjilan, 2011

10. Elegji për Doruntinën, Rozafa, Prishtinë, 2015

11. Balsam zemre, Rozafa, Prishtinë, 2016

12. Këmishë e ndezur nate, SHB Beqir Musliu, Gjilan, 2018

13. Kujtesa e shpirtit (nëpër fletët e kujtimeve gjilanase), Rozafa, Prishtinë, 2019

14. Kujtesa e ëndrrave, (pamje prishtinase), Rozafa, Prishtinë, 2019

15. Shtegtim në shpirt, Rozafa, Prishtinë, 2024

16. Flakërima ngrohtësie, (Përkushtime poetike),

Rozafa, Prishtinë, 2024

17. 77 Poezi për qytetin tim, (nëpër fletët e kujtimeve), Poezi, Rozafa Prishtinë, 2025

Poezi për fëmijë:

18. Ti je e vogël, ILIRIKU, Prishtinë, 1997

19. Te guri i atdheut, Rilindja, Prishtinë, 2000

20. Zemrat bëhen ura, Rozafa, Prishtinë, 2002

21. Testament i gjyshit, Rozafa, Prishtinë, 2006

22. Kur pikëllohen zogjtë, Rozafa, Prishtinë, 2007

23. Të kam zog, Rozafa, Prishtinë, 2010

24. Bora me akullore, Rozafa, Prishtinë, 2012

25. Dielli në dritare, OLYMP, Prishtinë, 2014

26. Në vallen e haresë, (Bashkudhëtim me poetët për fëmijë), Rozafa, Prishtinë, 2016

27. Fluturat e kaltra, Rozafa, Prishtinë, 2018

28. Përrallat e gjyshit,Rozafa, Prishtinë, 2023

29. Udhëtime me poetë, (Si thanë ata e si desha vetë), Rozafa, Prishtinë, 2025

Tregime për fëmijë:

30. Sheshi i shqiponjës, Faik Konica, Prishtinë 2012

31. Gjysh, mirë e ke, Rozafa, Prishtinë, 1013

32. Dallëndyshet e gjyshit, Vatra, Shkup, 2014

Prozë:

33. Fusha e korbave, Rilindja, Prishtinë, 2000

34. Hëna mbi tavernë, OMBRA GVG, Tiranë, 2012

35, Hiri i bozhures, Rozafa, Prishtinë, 2013

36. Pamje në brendi, Rozafa, Prishtinë, 2015

37. Pamjet e humbura të lojës, Faik Konica, Prishtinë, 2016

38. Aromë nate, Zgjimi, Prishtinë, 2016

39. Plagë shpirti, Rozafa, Prishtinë, 2017

40. Diell i dimrit të egër, Faik Konica, Prishtinë, 2018

41. Magjia e ëndrrës, Rozafa, Prishtinë, 2018

42. Akullnajë, Vatra, Shkup, 2019

43. Rreze renegate, Rozafa, Prishtinë, 2018

44. Gjëma e shtatë, Rozafa, Prishtinë, 2020

Drama:

45. Ura e Maskatarit, Rozafa, Prishtinë, 2007

46. Poshtërim i ndjenjës, OMBRA GVG, Tiranë,

2007

Vepra të përkthyera:

47. Život bez naslova, Jeta pa titull, në përkthim të

Mirko Gashit, Prishtinë, 1980

48. Pentagrama inimii, Pentagrami i zemrës, në përkthim të Baki Ymerit, Bukuresht, 2009

49. Chemise de nuit lumineuse, Këmishë e ndezur nate, poezi shqip – frëngjisht, në përkthim të Ismail Zeqir Ismaili, Prishtinë, 2023

Përzgjedhje:

50. Bekimi i gjurmëve, libër i poezisë së për- zgjedhur nga Anton N. Berisha, Rozafa, Prishtinë, 2008

Kritikë nga të tjerët:

51. Tekstament letrar, mendimi kritik për krijimtarinë letrare të Ramadan Mehmetit, përgatitur nga Prend Buzhala, Rozafa, Prishtinë, 2008

52.Agmia, Botim ekskluziv për Ramadan Mehmetin, fitues i Çmimit letrar “Beqir Musliu” për vitin 2013. Revistë letrare- kulturore, organ i Ars Clubit “Beqir Musliu”, Shtpia botuse “Beqir Musliu”, Gjilan, 2013

53. Prend Buzhala, Gjakimi i bukurisë, letërsia e Ramadan Mehmetit, FAIK KONICA, Prishtinë, 2014

54. Faik Shkodra, Thellësia e komunikimit artistik,

(Shtegti me krijimtarinë letrare të Ramadan Mehmetit), Shkëndija, 2016

55. Ringjallja e memories poetike (Qasje krijimtarisë letrare të Ramadan Mehmetit me punime nga autorë shqiptarë e të huaj, përgatiti për shtyp Prend Buzhala, Rozafa Prishtinë, 2021

56. Prend Buzhala, Letërsia për fëmije e Ramadan

Mehmetit, Rozafa, Prishtine, 2023

57. Poezia si këngë mbi këngët, (Vlerësime letrare për shtatë libra poetik të Ramadan Mehmetit),

Përgatiti dhe parathënien:Shefqet Dibrani, Rozafa, Prishtinë, 2025

Përgatiti për shtyp

58. ROMAN EPISTOLAR MBI NJË PERSONAZH IDEALIST

(Qasje romanit (“45 LETRA PËR MARTINËN.

Një biografi romanore për babanë tim” të Sabile Keçmezi Basha

nga autorë të ndyshëm) Përgatiti Ramadan Mehmeti, botoi Shtëpia Botuese “ROZAFA” Prishtinë, 2025

Ribotime:

59. Te guri i atdheut, botim i dytë, poezi për fëmijë, Prishtinë, 2006

60. Loja e ruletit, botimi i dytë, poezi, Faik Konica, Prishtinë, 2006