Pesë vjet pa mësuesin Ragip Abazi – pishtari i arsimit dhe zëri i palëkundur i arsimtarëve të Gjilanit

Gjilan – Më 3 shtator 2026 bëhen pesë vjet nga ndarja nga jeta e Ragip Abazit, mësuesit, veprimtarit, sindikalistit dhe intelektualit gjilanas, i cili një pjesë të rëndësishme të jetës ia kushtoi arsimit shqip, edukimit të brezave dhe mbrojtjes së dinjitetit të mësimdhënësit. Pesë vjet pas ikjes së tij, emri i Ragip Abazit vazhdon të lidhet me një periudhë të rëndësishme të arsimit në Gjilan dhe me një brez arsimtarësh që punuan në rrethana të vështira, por që nuk hoqën dorë nga misioni i tyre.

Ragip Abazi ishte një prej atyre mësuesve që e kuptuan arsimin jo vetëm si profesion, por si mision kombëtar, kulturor dhe qytetar. Në fundin e viteve ’60, në një kohë kur hapësira për të trajtuar historinë, letërsinë dhe kulturën shqiptare ishte e kufizuar dhe shpesh e kontrolluar nga mekanizmat politikë të sistemit të atëhershëm, ai u fliste nxënësve për shkrimtarët e Rilindjes Kombëtare dhe për figurat më të rëndësishme të kulturës shqiptare.

Në bankat shkollore, nxënësit e tij dëgjonin për herë të parë me një qasje të drejtpërdrejtë emrat dhe veprat e Naim Frashërit, Gjergj Fishtës, Ernest Koliqit dhe autorëve të tjerë shqiptarë. Për Ragip Abazin, letërsia nuk ishte thjesht pjesë e programit mësimor; ajo ishte mënyrë për ta mbajtur gjallë gjuhën, kujtesën, identitetin dhe vetëdijen kulturore të një brezi.

Ky përkushtim nuk kaloi pa pasoja. Qëndrimi i tij intelektual dhe pedagogjik, si dhe mënyra se si ai e konceptonte misionin e arsimit shqip, u përplasën me logjikën politike të sistemit jugosllav të kohës. Për shkak të qëndrimeve të konsideruara të papërshtatshme nga strukturat politike e arsimore të atëhershme, ai u largua nga struktura të sistemit arsimor, u suspendua nga puna dhe më pas u përjashtua edhe nga Lidhja e Komunistëve, duke paguar kështu një çmim personal për bindjet dhe qëndrimet e tij.

Por këto presione nuk e thyen.

Përkundrazi, Ragip Abazi vazhdoi rrugën e tij të dijes. Ai iu kthye studimeve universitare dhe u orientua drejt fushës që e kishte dashur dhe për të cilën kishte punuar me përkushtim – Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe. Studimet e larta i përfundoi në Universitetin e Shkupit, duke u diplomuar në këtë fushë dhe duke u kthyer më pas në vendlindje.

Edhe pse kishte mundësi dhe oferta për të punuar në shkollat e qytetit, ai zgjodhi t’i shërbente arsimit aty ku kishte më shumë nevojë për mësues dhe ku mund të ishte më pranë nxënësve. Kjo zgjedhje dëshmonte për karakterin e tij, sepse për Ragip Abazin profesioni i mësuesit nuk ishte çështje komoditeti apo karriere personale, por një përgjegjësi ndaj komunitetit dhe brezave që po rriteshin.

Një jetë në shërbim të arsimit dhe dijes

Veprimtaria e Ragip Abazit nuk u kufizua vetëm brenda klasës. Ai ishte i angazhuar edhe në iniciativa shoqërore dhe arsimore që synonin ngritjen e nivelit të përgjithshëm të arsimit në komunitet.

Ai ishte aktiv në themelimin dhe veprimtarinë e shoqatës për zhdukjen e analfabetizmit, duke e parë arsimin si një të drejtë themelore dhe si kusht për emancipimin shoqëror. Në këtë aspekt, puna e tij përtej bankave shkollore ishte po aq e rëndësishme sa puna e drejtpërdrejtë me nxënësit.

Në periudhën e transformimeve të mëdha shoqërore e institucionale pas luftës së Kosovës, Abazi vazhdoi të ishte aktiv në zhvillimin e arsimit. Në vitet 2001–2002 ai u angazhua edhe si trajner në proceset e reformave arsimore, duke kontribuar me përvojën e tij në përgatitjen dhe avancimin profesional të mësimdhënësve.

Kjo dëshmon se ai nuk mbeti vetëm një figurë e një periudhe të caktuar, por ishte në gjendje të përshtatej me ndryshimet dhe të kontribuonte edhe në fazat e reja të ndërtimit të sistemit arsimor në Kosovën e pasluftës.

Zëri i arsimtarëve dhe figura e sindikalizmit

Një kapitull i veçantë i veprimtarisë së Ragip Abazit lidhet me sindikalizmin në arsim. Për dekada ai ishte një prej figurave më të njohura të organizimit sindikal të arsimit në Gjilan dhe një zë i fuqishëm i mësimdhënësve.

Në kohë të ndryshme, kur të drejtat e punëtorëve të arsimit shpesh përballeshin me probleme të shumta, ai u qëndroi pranë kolegëve dhe kërkesave të tyre. Ishte këmbëngulës në mbrojtjen e dinjitetit të mësuesit, të kushteve të punës dhe të pozitës së arsimit në shoqëri.

Sindikalizmin nuk e konsideronte thjesht një funksion organizativ. Për të, ai ishte mekanizëm për të mbrojtur dinjitetin profesional të mësimdhënësit dhe për ta bërë zërin e arsimtarëve të dëgjueshëm përballë institucioneve.

Kolegët e kujtojnë si një njeri të drejtë, të sinqertë, këmbëngulës dhe të palodhur. Ai mund të ishte kritik, por kritika e tij buronte nga bindja se arsimi meritonte më shumë dhe se mësuesi duhej të trajtohej me respektin që i takonte.

Mësuesi që nuk heshti

Jeta e Ragip Abazit mund të lexohet edhe si një histori e qëndresës intelektuale. Ai ishte pjesë e një brezi që e provoi mbi vete presionin politik të kohës, por që nuk pranoi të heshtte përballë asaj që e konsideronte të padrejtë.

Në vitet kur përmendja e autorëve shqiptarë mund të kishte pasoja, ai i sillte ata në klasë. Kur qëndrimet e tij e vunë në konflikt me strukturat politike, ai pagoi çmimin profesional. Kur iu mbyllën disa dyer, ai hapi një tjetër – atë të dijes dhe të studimit.

Dhe kur sistemi arsimor kishte nevojë për zë të organizuar, ai u bë një prej zërave më të fuqishëm të mësimdhënësve.

Kjo është arsyeja pse figura e tij nuk mund të reduktohet vetëm në një biografi të një mësuesi apo sindikalisti. Ragip Abazi ishte pjesë e historisë së arsimit shqip në Gjilan dhe e përpjekjes së një brezi për ta mbajtur gjallë dijen, gjuhën dhe dinjitetin profesional.

Pesë vjet pas ndarjes së tij nga jeta, trashëgimia e Ragip Abazit mbetet e pranishme në kujtesën e nxënësve, kolegëve dhe bashkëpunëtorëve të tij. Ajo gjendet në klasat ku dikur u fliste nxënësve për shkrimtarët shqiptarë, në kujtesën e atyre që e patën koleg, në veprimtarinë sindikale dhe në përpjekjet e tij për një arsim më të mirë.

Ai ishte një nga ata mësues që nuk e shihnin ditarin vetëm si detyrë pune, por si një përgjegjësi ndaj së ardhmes.

Prandaj, pesë vjet pas ikjes së tij, Ragip Abazi kujtohet jo vetëm si mësues e veprimtar, por si një pishtar i arsimit në Gjilan, si njeri që eci nëpër kohë të vështira pa e humbur besimin te dija dhe te fuqia emancipuese e arsimit.

Ai iku nga jeta, por jo nga kujtesa.

Sepse njerëzit që u mësojnë brezave të rinj të lexojnë, të mendojnë dhe ta duan dijen, nuk largohen plotësisht. Ata vazhdojnë të jetojnë në kujtesën e nxënësve, në fjalët e kolegëve dhe në vlerat që kanë mbjellë gjatë jetës.

Pesë vjet pa Ragip Abazin – por me kujtimin e një mësuesi që nuk u përkul, një veprimtari që nuk u lodh dhe një pishtari të arsimit që vazhdon të ndriçojë në kujtesën e Gjilanit.

I përjetshëm qoftë kujtimi për mësuesin, veprimtarin dhe sindikalistin e arsimit, Ragip Abazin./rajonipress/