AR Katana

Nga zëri historik i megafonit në Prishtinën e vitit 1981, te vëllazëria në burgun e Nishit – rrëfimi emocionues i dr. Salih Sefës për Hydajet Hysenin

Nga zëri historik i megafonit në Prishtinën e vitit 1981, te vëllazëria në burgun e Nishit – rrëfimi emocionues i dr. Salih Sefës për Hydajet Hysenin

Gjilan – Ka takime që nuk i organizon njeriu, por i shkruan vetë historia. Ka miqësi që nuk lindin në rrethana të zakonshme, por në kohë të rënda, aty ku sprovohet karakteri, qëndresa dhe besnikëria ndaj idealit. Një histori të tillë, të mbushur me kujtime, emocione dhe respekt të thellë njerëzor, e sjell dr. Salih Sefa përmes një rrëfimi kushtuar Hydajet Hysenit, figurës që për brezin e tij ishte simbol i guximit, rezistencës dhe aspiratës për liri. Nga zëri i njohur i megafonit mbi blirin në Prishtinën e vitit 1981, deri te takimi i papritur në qelitë e burgut famëkeq të Nishit në vitin 1988, Sefa rrëfen një kapitull të veçantë të jetës së tij: realizimin e një ëndrre rinore dhe lindjen e një vëllazërie që, siç dëshmon vetë, i mbijetoi kohës dhe rrethanave më të vështira.

Ka histori që nuk maten me vite, por me peshën që lënë në kujtesën e një njeriu. Ka zëra që nuk shuhen as kur heshtin altoparlantët, as kur koha i largon njerëzit nga sheshet ku dikur shkruhej historia. Një zë i tillë ishte ai i Hydajet Hysenit, ndërsa një nga kujtimet më të veçanta që lidhen me të e rrëfen sot dr. Salih Sefa, mik dhe bashkëvuajtës i tij në burgjet e ish-Jugosllavisë.

Për Salih Sefën, Hydajet Hyseni nuk ishte vetëm një emër i njohur i Lëvizjes Kombëtare Shqiptare. Ai ishte figura që kishte mishëruar guximin e një brezi, simboli që frymëzonte të rinjtë dhe njeriu që, përmes fjalës së tij, kishte artikuluar aspiratat e një populli të tërë.

Shkolla e Mjekesise - UBT

Pranvera e vitit 1981 – kur një zë u bë simbol i një populli

Ishte pranvera historike e vitit 1981. Kosova po përjetonte një nga kthesat më të rëndësishme të historisë së saj moderne. Pakënaqësitë e akumuluara politike dhe shoqërore, kërkesat për barazi dhe aspiratat kombëtare po merrnin formën e një lëvizjeje të fuqishme studentore dhe popullore.

Në Prishtinë, më 1 prill 1981, në mesin e demonstratave që shënuan atë pranverë, një skenë do të mbetej e ngulitur në kujtesën kolektive të shqiptarëve: Hydajet Hyseni, mbi një bli, me megafon në dorë, duke iu drejtuar masës së demonstruesve.

Nuk kishte tribunë zyrtare, nuk kishte mbështetje institucionale dhe as siguri. Kishte vetëm një zë, një popull të mobilizuar dhe një kërkesë që po shndërrohej në thirrje historike.

Ai zë nuk ishte thjesht një komunikim me demonstruesit. Ishte shprehje e guximit, e revoltës dhe e një aspirate që kishte kapërcyer kufijtë e heshtjes së imponuar.

Nga Prishtina në Mitrovicë, Gjilan, Ferizaj, Pejë, Gjakovë, Prizren e Podujevë, fryma e protestave u përhap në të gjithë Kosovën. Në qendër të kërkesave të demonstruesve qëndronte thirrja historike: “KOSOVA REPUBLIKË!”

Për brezin e Salih Sefës, ajo pranverë nuk ishte vetëm një zhvillim politik. Ishte një moment zgjimi, një periudhë kur shumë të rinj filluan ta shihnin angazhimin kombëtar si përgjegjësi dhe sakrificën si pjesë të rrugës drejt lirisë.

Në kujtesën e tij, Hydajet Hyseni zuri një vend të veçantë. Për të dhe bashkëmoshatarët e tij, Hyda ishte shumë më tepër se një veprimtar i njohur. Ishte frymëzim, guxim dhe një figurë që përfaqësonte shpresën e një brezi.

“Për ne, Hyda ishte vetë liria!”, kujton Sefa, duke përshkruar admirimin e jashtëzakonshëm që kishin të rinjtë e asaj kohe për të.

Në familje, në oda, në rrethet studentore dhe në bisedat e veprimtarëve të çështjes kombëtare, emri i tij përmendej me respekt dhe krenari. Kështu, në mendjen e një të riu nga Prishtina lindi një dëshirë që do ta shoqëronte për vite me radhë: ta takonte një ditë njeriun e megafonit, t’ia shtrëngonte dorën dhe ta njihte nga afër figurën që kishte ndikuar aq shumë në formimin e tij shpirtëror e kombëtar.

Por jeta kishte përgatitur një takim krejtësisht tjetër nga ai që mund të kishte imagjinuar.

Viti 1988 – ëndrra realizohet prapa grilave të burgut të Nishit

Fati, ndonjëherë, i shkruan takimet në vendet më të papritura. Për Salih Sefën, ëndrra për ta takuar Hydajet Hysenin nuk u realizua në ndonjë tubim publik, në një akademi përkujtimore apo në një shesh të lirë të Prishtinës.

Ajo u realizua në vitin 1988, në burgun famëkeq të Nishit, pas transferimit nga burgu i Leskovcit.

Aty, mes mureve të ftohta, dyerve të hekurta dhe atmosferës së rëndë të burgut, ku të burgosurit politikë shqiptarë përballeshin me kufizime të rënda dhe presion të vazhdueshëm, Sefa takoi njeriun që për vite të tëra e kishte konsideruar simbol të një ideali.

Ishte një paradoks që vetëm jeta mund ta krijojë: njeriu që kishte ëndërruar ta takonte në liri, i doli përballë në burg.

Përjetimi, siç e përshkruan ai, ishte i jashtëzakonshëm. Emocioni i takimit nuk lidhej vetëm me njohjen e një figure të admiruar, por edhe me faktin se ky takim po ndodhte në rrethana kur liria fizike u ishte mohuar të dyve.

Por ajo që e preku më së shumti Sefën ishte se Hydajeti që takoi nga afër doli të ishte edhe më madhështor sesa figura që kishte krijuar në imagjinatën e tij rinore.

Përqafimi i parë dhe fjalët e ngrohta të tij mbetën të pashlyera në kujtesë.

“Si je, vëllaçko! Si të kam?”, ishte përshëndetja që, sipas Sefës, vazhdon t’i tingëllojë edhe sot në kujtesë.

Ishte një fjali e thjeshtë, por me një peshë të jashtëzakonshme emocionale. Në rrethanat e burgut, ajo nuk ishte vetëm një përshëndetje ndërmjet dy të burgosurve politikë. Ishte një çast afërsie njerëzore, një takim i shumëpritur dhe fillimi i një miqësie që do të vazhdonte edhe pas përfundimit të atyre viteve të vështira.

Përtej figurës historike, njeriu me urtësi, kulturë dhe fisnikëri

Në rrëfimin e dr. Salih Sefës, një pjesë e veçantë i kushtohet karakterit njerëzor të Hydajet Hysenit.

Nëse zëri i tij nga bliri në Prishtinë ishte bërë simbol i guximit publik, njohja nga afër në burgun e Nishit i zbuloi Sefës dimensionin tjetër të personalitetit të tij: njeriun e urtë, modest, intelektual dhe të afërt me të tjerët.

Ai kujton bisedat e ngrohta, kulturën e gjerë, sjelljen e matur dhe respektin që Hydajeti tregonte ndaj bashkëvuajtësve.

Për Sefën, madhështia e tij nuk qëndronte vetëm në veprimtarinë kombëtare apo në rolin që kishte pasur gjatë ngjarjeve historike. Ajo dëshmohej edhe në mënyrën se si sillej me njerëzit, në sinqeritetin e tij dhe në aftësinë për të krijuar afërsi pa pasur nevojë të impononte autoritetin.

Në një mjedis ku burgu synonte ta rëndonte jetën e të burgosurve dhe t’ua kufizonte hapësirën fizike e shpirtërore, këto cilësi merrnin një domethënie edhe më të madhe.

“Te Hydajeti kishte sinqeritet. Ai nuk kishte nevojë ta impononte autoritetin e tij, sepse atë e dëshmonte natyrshëm përmes dijes, urtësisë dhe njerëzisë”, është thelbi i kujtimit që Sefa ndan për mikun e tij.

Kështu, në kujtesën e tij u bashkuan dy figura në një: Hydajeti i historisë dhe Hyda i përditshmërisë, njeriu i qëndresës dhe njeriu i miqësisë.

Për të, njohja nga afër nuk e zvogëloi figurën që kishte admiruar në rininë e tij. Përkundrazi, ia shtoi edhe më shumë respektin.

Një vëllazëri që i mbijetoi burgut, kohës dhe viteve

Takimi në Nish shënoi fillimin e një kapitulli të ri në marrëdhënien mes dy njerëzve që i bashkonte jo vetëm përvoja e burgut politik, por edhe ideali dhe bindja për të cilat kishin vuajtur.

Ajo që nisi si një ëndërr rinore për t’ia shtrënguar dorën një figure të admiruar, u shndërrua në miqësi dhe vëllazëri që vazhdoi edhe pas atyre viteve të rënda.

Për Salih Sefën, kujtimi i takimit të parë, përqafimi dhe përshëndetja “Si je, vëllaçko!” mbeten dëshmi se lidhjet më të forta njerëzore nuk ndërtohen domosdoshmërisht në rrethana të lehta. Nganjëherë ato lindin pikërisht aty ku njeriu përballet me sprovat më të mëdha.

Në përmbyllje të rrëfimit të tij, Sefa i drejtohet mikut me një përshëndetje të veçantë:

“I dashur vëllaçko!”

Një thirrje që mbart brenda vetes kujtimet e një rinie të mbushur me ideale, emocionet e takimit në burg, respektin e ndërsjellë dhe një miqësi që nuk u shua me kalimin e viteve.

Historia, shkruan Sefa, do të vazhdojë të merret me Pranverën e vitit 1981, demonstratat, sakrificat dhe personalitetet që u bënë pjesë e një kapitulli të rëndësishëm të historisë shqiptare. Studiuesit do të analizojnë dokumentet, historianët do të interpretojnë ngjarjet, ndërsa brezat e rinj do të kërkojnë të kuptojnë peshën e atyre zhvillimeve.

Por përtej dokumenteve dhe analizave historike, ekzistojnë edhe kujtimet personale, ato që nuk maten vetëm me data dhe ngjarje, por me emocionet që kanë lënë te njerëzit.

Për dr. Salih Sefën, zëri i megafonit, Hydajeti mbi blirin në Prishtinë, takimi në burgun e Nishit dhe bashkëpunimi që vazhdoi ndër vite përbëjnë një histori të veçantë të jetës së tij.

Një ëndërr e një të riu nga Prishtina, e lindur nën jehonën e Pranverës së vitit 1981, u bë realitet shtatë vjet më vonë, prapa grilave të burgut të Nishit. Dhe ajo që nisi si admirim për një figurë historike, u shndërrua në një vëllazëri që i mbijetoi kohës.

Sepse disa zëra mbeten në histori, disa përqafime mbeten në kujtesë, ndërsa disa miqësi nuk i mbyllin dot as dyert e burgut./rajonipress/

Privatësia

Faqja jonë e internetit përdorë cookies. Ato janë skedar të vegjël që ndërveprojnë me pajisjen tuaj dhe kjo bëhet në mënyrë që ne t'ju ofrojmë përvojën më të mirë të mundshme gjatë përdorimit të faqes sonë.

Për të u informuar rreth politikave tona të privatësisë, ju lutem vizitoni faqen privatësia.

Cookiet e domosdoshëm

Cookiet e nevojshëm duhet të aktivizohet në çdo kohë në mënyrë që ne të mund të ruajmë preferencat tuaja për preferencat e cookies.

Cookies të palëve të treta

Kjo faqe interneti përdorë Google Analytics për të mbledhur informacione anonime si numri i vizitorëve në sajt dhe shfletimi i faqeve.

Mbajtja e aktivizuar e këtij cookie, na ndihmon neve të përmirësojmë faqen tonë në internet.