Mefail Xhelili, 88 vjet mbi supet e historisë – dëshmitari i gjallë i vuajtjeve, dhunës dhe qëndresës së Dobërqanit

Gjilan – Ka jetë që nuk maten vetëm me vitet e kaluara, por me peshën e historisë që bartin, me dhimbjet që kanë përjetuar dhe me kujtimet që nuk i ka shlyer as koha. Mefail Xhelili, 88-vjeçari nga Dobërqani, është një prej atyre njerëzve që në rrugëtimin e tij jetësor ka përjetuar periudha të rënda, ka parë me sytë e tij dhunën dhe tragjeditë e kohës së luftës dhe ka mbajtur në kujtesë plagët e një familjeje dhe të një vendbanimi të tërë. Historia e tij nuk është vetëm rrëfim personal, por edhe një dëshmi njerëzore për një kapitull të dhimbshëm të së kaluarës sonë.

Ka njerëz që me kalimin e viteve bëhen më shumë se dëshmitarë të kohës së tyre. Ata shndërrohen në bartës të kujtesës, në ruajtës të ngjarjeve dhe në zëra të një historie që nuk duhet të humbasë në heshtjen e dekadave. Njëri prej tyre është Mefail Xhelili nga Dobërqani, i cili në moshën 88-vjeçare vazhdon të përfaqësojë një kujtesë të gjallë të vuajtjeve, sfidave dhe qëndresës njerëzore.

Tetëdhjetë e tetë vite jetë janë një histori më vete. Por, kur këto vite përmbajnë kujtime të dhimbshme nga periudha të errëta, nga dhuna, frika, plagosjet dhe maltretimet e njerëzve më të afërt, atëherë mosha merr një kuptim shumë më të thellë. Ajo nuk është vetëm dëshmi e jetëgjatësisë, por edhe e një qëndrese të jashtëzakonshme përballë sprovave që jeta dhe historia mund t’ia rezervojnë njeriut.

Mefail Xhelili nuk është thjesht një i moshuar që ka arritur një moshë të respektueshme. Ai është një njeri që ka parë dhe përjetuar nga afër ngjarje që kanë lënë gjurmë të pashlyeshme në kujtesën e tij, në historinë e familjes dhe në kujtesën kolektive të Dobërqanit.

Dobërqani dhe kujtimet e një kohe të mbushur me dhimbje

Një ndër kapitujt më të rëndë të kujtesës së Mefail Xhelilit lidhet me ngjarjet tragjike të periudhës së luftës, kur forcat serbe ushtruan dhunë ndaj banorëve të fshatit Dobërqan, në një kohë kur njerëzit shpresonin se përfundimi i luftimeve do të sillte qetësi dhe siguri.

Por, për shumë familje, ato ditë nuk shënuan fundin e vuajtjeve. Përkundrazi, u shndërruan në një prej periudhave më të dhimbshme të jetës së tyre.

Sipas rrëfimit të përcjellë për këto ngjarje, në mesin e viktimave ishte edhe imami i fshatit, i cili u vra, ndërsa disa persona të tjerë u plagosën. Dhuna nuk i kurseu as familjarët e Mefail Xhelilit, të cilët u përballën me maltretime dhe rrahje në oborrin e shtëpisë së tyre.

Kjo ishte një përballje e rëndë njerëzore, në të cilën shtëpia, vendi që simbolizon sigurinë, ngrohtësinë dhe mbrojtjen familjare, u shndërrua në hapësirë të frikës dhe të dhunës.

Për një kryefamiljar, nuk ka sprovë më të rëndë sesa të përjetojë vuajtjen e njerëzve të tij të dashur, të shohë familjen të përballet me dhunën dhe të mos ketë mundësinë ta ndalë atë. Këto janë përvoja që nuk përfundojnë me largimin e atyre që i shkaktojnë, sepse gjurmët e tyre mbeten në ndërgjegjen e njeriut për një kohë shumë të gjatë.

Oborri i shtëpisë së Mefail Xhelilit, dikur hapësirë e jetës së zakonshme familjare, mbeti i lidhur me kujtimet e një dite të rëndë. Muret e shtëpisë mund të mos flasin, por për njerëzit që i kanë përjetuar ato ngjarje, çdo kujtim bart një pjesë të historisë së asaj kohe.

Këto përvoja nuk mund të shihen vetëm si fatkeqësi e një familjeje. Ato janë pjesë e një realiteti më të gjerë historik, në të cilin shumë familje shqiptare u përballën me dhunë, pasiguri, humbje dhe shkatërrim të jetës së tyre të përditshme.

88 vite jetë, por kujtimet nuk plaken

Koha ka kaluar, brezat janë ndërruar dhe shumë prej atyre që i kanë përjetuar ngjarjet e asaj periudhe tashmë nuk janë në mesin tonë. Megjithatë, dëshmitarë si Mefail Xhelili mbeten jashtëzakonisht të rëndësishëm për ruajtjen e kujtesës historike.

Në moshën 88-vjeçare, ai përfaqëson një urë të gjallë ndërmjet së kaluarës dhe së tashmes. Përmes njerëzve të tillë, historia merr dimension njerëzor, sepse nuk mbetet vetëm një datë, një dokument apo një përshkrim i ngjarjeve, por shndërrohet në përjetim të treguar nga ata që kanë qenë aty.

Ka dallim të madh ndërmjet të lexuarit për dhunën dhe të dëgjuarit e një njeriu që e ka përjetuar atë. Në rrëfimin e një të moshuari që ka kaluar nëpër periudha të tilla, historia nuk përcillet vetëm përmes fjalëve, por edhe përmes heshtjeve, emocioneve dhe kujtimeve që koha nuk ka arritur t’i zbehë.

Prandaj, Mefail Xhelili meriton respekt dhe vëmendje të veçantë. Jo vetëm për moshën e tij, por edhe për faktin se përfaqëson një pjesë të rëndësishme të kujtesës së Dobërqanit dhe të historisë së njerëzve që përjetuan dhunën e luftës.

Kujtesa është detyrim ndaj së vërtetës dhe brezave të ardhshëm

Një shoqëri që dëshiron ta ruajë dinjitetin e historisë së saj duhet t’u japë vendin e merituar dëshmitarëve të kohës. Njerëzit si Mefail Xhelili nuk duhet të mbeten vetëm në kujtesën e familjeve të tyre, por duhet të jenë pjesë e dokumentimit historik, të rrëfimeve publike dhe të ndërgjegjes kolektive.

Dëshmitë e tyre kanë rëndësi të veçantë për brezat e rinj, të cilët duhet ta njohin të kaluarën jo vetëm përmes librave, por edhe përmes përvojave të njerëzve që e kanë jetuar atë. Çdo rrëfim i dokumentuar, çdo kujtim i ruajtur dhe çdo dëshmi e përcjellë me përgjegjësi ndihmon në ndërtimin e një kujtese më të plotë historike.

Dobërqani, ashtu si shumë vendbanime të tjera të Kosovës, ka historinë e vet të dhimbjes, por edhe të qëndresës. Në këtë histori përfshihen njerëz të zakonshëm, familje, të plagosur, viktima dhe dëshmitarë, të cilët në rrethana të jashtëzakonshme u përballën me sprova që asnjë njeri nuk do të duhej t’i përjetonte.

Mefail Xhelili është njëri prej atyre njerëzve që e bart këtë histori në kujtesën e tij.

Në këtë moshë të shtyrë, atij i urojmë shëndet, jetë të gjatë, qetësi shpirtërore dhe ditë të mbushura me dashurinë e familjes, respektin e bashkëfshatarëve dhe mirënjohjen e të gjithë atyre që e çmojnë kujtesën historike.

Sepse, në fund të fundit, madhështia e një populli nuk qëndron vetëm në atë që ka arritur të ndërtojë, por edhe në mënyrën se si i ruan dëshmitarët e vet, si i nderon viktimat dhe si ua përcjell brezave të ardhshëm të vërtetën për të kaluarën.

Mefail Xhelili, 88 vjet jetë, një histori e tërë në kujtesë. Një dëshmitar i gjallë i dhimbjes së Dobërqanit, i qëndresës familjare dhe i një kohe që nuk duhet të harrohet.

Nderim për Mefail Xhelilin! Nderim për imamin e vrarë, për të gjithë të plagosurit, të dhunuarit dhe familjet që përjetuan tragjedinë e asaj kohe!

Historia mund të kalojë nëpër dekada, por dhimbja nuk e humb të vërtetën e saj. Kujtesa nuk është vetëm e drejtë e së kaluarës, por përgjegjësi e së ardhmes./rajonipress/