Kosovarët shpenzojnë shumë më tepër për ushqime se europianët

Ushqimet vazhdojnë të zënë një pjesë shumë më të madhe të strukturës së konsumit në Shqipëri sesa në Bashkimin Europian, duke reflektuar diferencat e mëdha në mënyrën se si shpërndahen shpenzimet.

Të dhënat më të fundit të Eurostat për peshat e mallrave dhe shërbimeve në Indeksin e Harmonizuar të Çmimeve të Konsumit (HICP) tregojnë se në vitin 2026, ushqimet dhe pijet joalkoolike përbëjnë 34.5% të shportës së konsumit në Shqipëri, nga 34.6% një vit më parë.

Kjo është më shumë se dyfishi i mesatares së Bashkimit Europian, prej 16.3%, dhe e rendit Shqipërinë të dytën mes vendeve europiane dhe vendeve të tjera të përfshira në të dhënat e Eurostat, pas Maqedonisë së Veriut.

Peshat e HICP-së nuk përfaqësojnë drejtpërdrejt buxhetin e një familjeje individuale, por pasqyrojnë strukturën e shpenzimeve monetare të konsumit që përdoret për llogaritjen e inflacionit. Për çdo vend, të gjitha kategoritë së bashku kanë një peshë prej 1,000, ose 100%.

Mbi gjysma e shportës në Shqipëri shkon për ushqime dhe restorante

Pas ushqimeve, kategoria me peshën më të madhe në Shqipëri është ajo e restoranteve dhe shërbimeve të akomodimit, me 14.5% të totalit. Edhe kjo peshë është më e lartë se mesatarja e BE-së prej 10.7%.

Të marra së bashku, ushqimet, pijet joalkoolike, restorantet dhe akomodimi përfaqësojnë rreth 49% të shportës së konsumit në Shqipëri.

Transporti zë 8.3%, ndërsa mobilimi, pajisjet dhe mirëmbajtja e banesës rreth 5.6%. Shëndetësia përfaqëson 5.3%, ndërsa pijet alkoolike, duhani dhe produktet e lidhura me to 5.2%.

Një peshë relativisht e lartë në krahasim me vendet e tjera ka edhe arsimi. Shërbimet arsimore zënë 4.6% të shportës shqiptare, kundrejt vetëm 1.2% në BE. Nga vendet me të dhëna të disponueshme në Eurostat për vitin 2026, Shqipëria ka peshën më të lartë të kësaj kategorie.

Në të kundërt, banesa, uji, energjia elektrike, gazi dhe lëndët e tjera djegëse zënë vetëm 5.8% të shportës, kundrejt rreth 14.9% në BE. Shqipëria rezulton me peshën më të ulët të kësaj kategorie mes vendeve me të dhëna të disponueshme.

Edhe transporti ka një peshë relativisht të ulët, 8.3%, krahasuar me 14.7% në BE.

Sigurimet dhe shërbimet financiare zënë vetëm 0.7% të shportës shqiptare, ndërsa në BE pesha është rreth 3%.

Ballkani Perëndimor shpenzon shumë më tepër për ushqime

Pesha e lartë e ushqimeve nuk është karakteristikë vetëm e Shqipërisë. Në ekonomitë me të ardhura më të ulëta një pjesë shumë më e madhe e konsumit përqendrohet te nevojat bazë, veçanërisht ushqimet, duke lënë më pak hapësirë relative për kategori të tjera. Të dhënat tregojnë një ndarje të dukshme mes Ballkanit Perëndimor dhe pjesës më të madhe të Bashkimit Europian.

Në Maqedoninë e Veriut, ushqimet dhe pijet joalkoolike zënë 40.1% të shportës së konsumit, niveli më i lartë ndër vendet e përfshira në të dhënat e vitit 2026.

Pas saj renditet Shqipëria me 34.5% dhe Kosova me 32.8%. Në Malin e Zi, ushqimet përfaqësojnë 29.8% të shportës, ndërsa në Serbi 29.4%.

Pra, në pesë vendet e Ballkanit Perëndimor për të cilat Eurostat ka të dhëna, ushqimet zënë mesatarisht rreth 33.3% të shportës, ose afërsisht dyfishin e peshës së tyre në BE.

Diferenca mbetet e dukshme edhe kur krahasimi zgjerohet me vendet e tjera të Ballkanit. Në Rumani, ushqimet zënë 27.4%, në Bullgari 22.3%, në Kroaci 21.8%, ndërsa në Greqi vetëm 18.9%.

Kosova ka peshën më të lartë të transportit në rajon

Brenda Ballkanit Perëndimor ka diferenca të konsiderueshme edhe në kategoritë e tjera.

Në Kosovë, transporti zë 18.8% të shportës, më shumë se dyfishi i Shqipërisë dhe mbi mesataren e BE-së prej 14.7%. Në Serbi pesha e transportit është 12.9%, në Malin e Zi 11.5% dhe në Maqedoninë e Veriut 10.4%.

Shqipëria dhe Mali i Zi dallohen ndërkohë për peshën relativisht të lartë të restoranteve dhe akomodimit. Në Shqipëri kjo kategori zë 14.5% dhe në Malin e Zi 14.2%, krahasuar me 8.7% në Maqedoninë e Veriut, 4.3% në Kosovë dhe vetëm 3.9% në Serbi.

Për Shqipërinë, pesha e restoranteve dhe akomodimit është ulur lehtë nga 14.9% në 2025 në 14.5% në 2026. Ndërkohë, pesha e transportit është rritur nga 8% në 8.3%, ajo e mobilimit dhe mirëmbajtjes së banesës nga 5.3% në 5.6%, ndërsa rekreacioni, sporti dhe kultura nga 6.2% në 6.4%.

Pesha e ushqimeve ka mbetur pothuajse e pandryshuar, duke zbritur vetëm nga 34.6% në 34.5%.

Në BE, ushqimet, banesa dhe transporti marrin 46% të konsumit

Në Bashkimin Europian struktura e shpenzimeve është dukshëm më e shpërndarë.

Sipas Eurostat, në janar 2026, pothuajse 46% e totalit të shpenzimeve të konsumit të familjeve në BE përqendrohej në tri kategori: ushqime dhe pije joalkoolike; banesa, ujë dhe energji; dhe transport.

Secila prej këtyre kategorive është karakterizuar të paktën në një nga vitet e fundit nga rritje të ndjeshme të çmimeve, çka shpjegon edhe rëndësinë e tyre në zhvillimet e përgjithshme të inflacionit.

Ushqimet dhe pijet joalkoolike zënë 16.3% të shportës europiane, banesa, uji, energjia elektrike, gazi dhe lëndët e tjera djegëse 14.9%, ndërsa transporti 14.7%.

Në krahasim me janarin 2025, në BE u rrit pesha e rekreacionit, sportit dhe kulturës, e restoranteve dhe akomodimit, si dhe e arsimit. Në të kundërt, rëniet më të mëdha u shënuan te pesha e transportit dhe te informacioni e komunikimi.