Akademiku i historiografisë shqiptare – Prof. Dr. Fehmi Rexhepi, një jetë në shërbim të shkencës, arsimit dhe kujtesës kombëtare

Gjilan – Historia nuk shkruhet vetëm me dokumente e arkiva, por edhe me përkushtimin e studiuesve që ia kushtojnë jetën kërkimit shkencor dhe ruajtjes së kujtesës kombëtare. Në mesin e personaliteteve që kanë lënë gjurmë të pashlyeshme në historiografinë shqiptare, një vend të veçantë zë Prof. Dr. Fehmi Rexhepi, historiani nga Pogragja e Gjilanit, i cili për më shumë se pesë dekada ka qenë një nga emrat më autoritativë të shkencës historike në Kosovë dhe në hapësirën mbarëshqiptare.

I lindur më 4 shkurt 1945, Prof. Rexhepi e nisi rrugëtimin e tij në bankat e shkollës së vendlindjes, për ta vazhduar në Shkollën Normale të Gjilanit dhe më pas në Fakultetin Filozofik të Universitetit të Prishtinës, ku diplomoi në Degën e Historisë. Me përkushtim të jashtëzakonshëm ndaj kërkimit shkencor, ai përfundoi studimet pasuniversitare dhe fitoi gradën e doktorit të shkencave historike me një studim të thelluar mbi rolin e Gjilanit dhe rrethinës në Lëvizjen Nacionalçlirimtare gjatë viteve 1941–1945, një temë që mbetet referencë për studiuesit e kësaj periudhe.

Karriera e tij profesionale përfaqëson një model të rrallë të ndërthurjes së mësimdhënies me kërkimin shkencor. Nga një mësues historie në shkollën e Pogragjës, ai u shndërrua në profesor të respektuar në Gjilan dhe Prishtinë, për të vazhduar më pas si bashkëpunëtor shkencor, studiues dhe drejtues i Institutit të Historisë në Prishtinë, institucion të cilin e udhëhoqi si drejtor në një periudhë vendimtare për zhvillimin e historiografisë kosovare.

Nën drejtimin e tij, Instituti i Historisë u afirmua si një qendër e rëndësishme e studimeve shkencore, duke nxitur botime, projekte kërkimore dhe bashkëpunime akademike me institucione në Kosovë, Shqipëri dhe më gjerë. Ai ishte gjithashtu kryetar i Këshillit Shkencor të Institutit, kryeredaktor i revistës prestigjioze “Kosova”, bashkëkryetar i Këshillit Kombëtar të Historisë dhe kryetar i Lidhjes së Historianëve të Kosovës “Ali Hadri”, duke dhënë një kontribut të pazëvendësueshëm në unifikimin e studimeve historike shqiptare.

Prof. Dr. Fehmi Rexhepi ka lënë një trashëgimi të pasur bibliografike. Ai është autor, bashkautor dhe redaktor i dhjetëra monografive, teksteve universitare dhe shkollore, si dhe i mbi njëqind artikujve shkencorë të botuar në Kosovë, Shqipëri dhe në revista ndërkombëtare. Kontributi i tij si redaktor i pjesës historike në veprat monumentale të Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës, si “Kosova – Vështrim Monografik” dhe “Fjalori Enciklopedik i Kosovës”, e ka bërë atë një nga arkitektët e dokumentimit shkencor të historisë së Kosovës.

Veprimtaria e tij nuk u kufizua vetëm në auditorë dhe institute shkencore. Në vitet më të vështira për Kosovën ai ishte aktiv në mbrojtjen e arsimit dhe të drejtave të punëtorëve të arsimit, si drejtues sindikal, ndërsa më vonë dha kontribut edhe në jetën institucionale si deputet i Parlamentit të Republikës së Kosovës, këshilltar për çështjet e arsimit dhe anëtar i mekanizmave shtetërorë për hartimin e politikave arsimore.

Në qarqet akademike shqiptare, Prof. Dr. Fehmi Rexhepi njihet si një studiues me integritet shkencor, metodologji rigoroze dhe qasje kritike ndaj burimeve historike. Ai i përket brezit të historianëve që e ngritën historiografinë shqiptare mbi standardet e kërkimit bashkëkohor, duke formuar njëkohësisht breza të tërë studiuesish, profesorësh dhe mësimdhënësish.

Sot, emri i Prof. Dr. Fehmi Rexhepit është pjesë e historisë së institucioneve shkencore të Kosovës. Veprat e tij vazhdojnë të jenë literaturë referuese për studiuesit dhe studentët, ndërsa kontributi i tij mbetet një testament intelektual që dëshmon se shkenca historike nuk është vetëm analizë e së kaluarës, por edhe themel mbi të cilin ndërtohet identiteti dhe vetëdija kombëtare e një populli.

Botimet dhe kontributi shkencor

Veprimtaria shkencore e Prof. Dr. Fehmi Rexhepit përbën një nga shtyllat më të rëndësishme të historiografisë bashkëkohore shqiptare. Si autor, bashkautor dhe redaktor shkencor, ai ka dhënë një kontribut të jashtëzakonshëm në pasurimin e literaturës historike dhe në dokumentimin e proceseve më të rëndësishme të historisë shqiptare. Bibliografia e tij përfshin monografi, studime shkencore, tekste universitare dhe shkollore, si dhe mbi 100 artikuj shkencorë të botuar në revista prestigjioze në Kosovë, Shqipëri, Kroaci, Zvicër dhe Austri.

Ndër veprat më të rëndësishme veçohen botimi në gjuhën frënge “Chronique des Albanais” (Lausanne, 2000), angazhimi si redaktor i pjesës historike në veprën monumentale të Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës, “Kosova – Vështrim Monografik” (2011), si dhe redaktimi i historisë së shekullit XX në “Fjalorin Enciklopedik të Kosovës” (2018). Një kontribut të veçantë ka dhënë edhe në arsimin parauniversitar, si autor dhe bashkautor i rreth 20 teksteve shkollore të historisë, të botuara në Prishtinë dhe Tiranë ndërmjet viteve 1994–2019.

Me këtë opus të pasur shkencor, Prof. Dr. Rexhepi ka ndikuar jo vetëm në zhvillimin e kërkimit historik, por edhe në formimin akademik të brezave të tërë të nxënësve, studentëve dhe studiuesve shqiptarë, duke u afirmuar si një nga autoritetet më të respektuara të historiografisë kombëtare./rajonipress/