Nga Agora te algoritmet: Demush Bajrami zbërthen arkitekturën e re të bindjes politike në epokën digjitale

Gjilan – Si ndryshoi komunikimi politik nga sheshi publik i Antikitetit te platformat sociale, si u shndërrua qytetari nga dëgjues në prodhues të diskursit dhe pse informacioni, algoritmet dhe “pas e vërteta” po riformësojnë marrëdhënien mes politikës, mediave dhe shoqërisë – këto janë disa nga pyetjet qendrore që trajton Prof. dr. Demush Bajrami në veprën e tij “Arkitektura e bindjes: Komunikimi politik nga Agora te demokracia digjitale”.

Në këtë vepër akademike, Demush Bajrami nuk e sheh komunikimin politik thjesht si një mekanizëm për përcjelljen e mesazheve politike. Ai e trajton atë si një hapësirë ku ndërtohet pushteti, formësohet opinioni publik, negociohen qëndrimet dhe prodhohen marrëdhënie të reja mes aktorëve politikë dhe qytetarëve. Në këtë kuptim, libri vendos përballë njëri-tjetrit dy realitete: Agorën si simbol të komunikimit të drejtpërdrejtë publik dhe ekosistemin digjital, ku komunikimi ndërmjetësohet nga platforma, të dhëna dhe algoritme.

Demush Bajrami është një prej atyre profesionistëve që nuk e kanë parë gazetarinë thjesht si një profesion të një periudhe të jetës, por si një mision intelektual që vazhdon edhe përtej redaksive. Edhe pasi rrugëtimi i tij u zgjerua drejt politikës dhe akademisë, gazetaria mbeti një pikë referimi e pandashme në veprimtarinë e tij.

Përmes kërkimit, shkrimit, analizës dhe angazhimit universitar, Bajrami ka investuar në formimin e gjeneratave të reja, duke e kthyer përvojën e fituar ndër vite në dije të strukturuar dhe literaturë që u shërben studentëve të komunikimit, gazetarisë dhe shkencave politike.

Kontributi i tij nuk qëndron vetëm në atë që ka shkruar për gazetarinë, por edhe në atë që ka bërë për ta përgatitur gazetarin e së nesërmes. Nga përvoja në redaksi te auditorët universitarë, nga praktika e komunikimit publik te autorësia akademike, Bajrami ka ndërtuar një urë mes profesionit dhe dijes – duke besuar se gazetaria e qëndrueshme nuk ndërtohet vetëm me talent, por mbi arsim, etikë profesionale, mendim kritik dhe literaturë cilësore.

Nga hapësira publike te hapësira e algoritmeve

Një nga boshtet më interesante të veprës është transformimi i sferës publike. Nëse Agora përfaqësonte një hapësirë fizike ku qytetarët takoheshin, diskutonin dhe përballeshin me argumentet e njëri-tjetrit, platformat digjitale kanë krijuar një hapësirë të re, shumë më të gjerë, por edhe shumë më komplekse.

Në këtë realitet, komunikimi politik nuk varet më vetëm nga folësi, gazetari apo institucioni. Ai kalon përmes një infrastrukture të re komunikimi, ku rrjetet sociale dhe algoritmet ndikojnë në atë se çfarë shohim, çfarë dëgjojmë, cilit informacion i kushtojmë vëmendje dhe cilat tema bëhen pjesë e debatit publik.

Pikërisht këtu qëndron edhe një nga sfidat kryesore që ngre autori: teknologjia nuk e ka zhdukur komunikimin politik tradicional, por e ka ndryshuar arkitekturën e tij.

Komunikimi si pushtet, por edhe si hapësirë lirie

Bajrami e trajton komunikimin politik nga një perspektivë që shkon përtej teknikave të fushatave dhe marketingut politik. Komunikimi paraqitet si një instrument pushteti, por njëkohësisht edhe si mundësi për qytetarin që të marrë pjesë në jetën publike.

Në epokën e mediave sociale, qytetari nuk është më vetëm konsumues i informacionit. Ai mund të jetë komentues, shpërndarës, krijues i përmbajtjes dhe, në shumë raste, vetë burim informacioni.

Kjo e ndryshon edhe raportin tradicional mes politikës, medias dhe publikut. Kufijtë mes prodhuesit dhe konsumuesit të informacionit bëhen gjithnjë e më të paqartë, ndërsa debati publik zhvillohet në një hapësirë ku secili mund të ndërhyjë, por ku jo çdo informacion ka të njëjtën vlerë apo besueshmëri.

“Pas e vërteta”, dezinformimi dhe kriza e besimit

Një pjesë e rëndësishme e librit i kushtohet realitetit të “pas së vërtetës”, dezinformimit dhe lajmeve të rreme.

Në një mjedis ku informacioni qarkullon me shpejtësi të jashtëzakonshme, sfida nuk është vetëm mungesa e informacionit, por edhe teprica e tij dhe vështirësia për të dalluar informacionin e verifikuar nga manipulimi, propaganda apo përmbajtja e krijuar për të prodhuar reagim emocional.

Për Bajramin, kjo situatë kërkon një qytetar më kritik dhe më të përgatitur mediatikisht. Demokracia digjitale nuk mund të mbështetet vetëm te teknologjia; ajo kërkon edhe aftësi për të analizuar, verifikuar dhe gjykuar informacionin.

Në këtë pikë, libri merr një dimension të rëndësishëm shoqëror: nuk mjafton të jesh i lidhur me rrjetin – duhet të dish edhe si të orientohesh brenda tij.

Qytetari në qendër të demokracisë digjitale

Një prej ideve që përshkon veprën është roli aktiv i qytetarit. Në vend që teknologjia të trajtohet vetëm si kërcënim për demokracinë, Bajrami e sheh hapësirën digjitale edhe si mundësi për pjesëmarrje, ndërveprim dhe krijim të një diskursi të ri publik.

Kjo e zhvendos vëmendjen nga teknologjia te përgjegjësia e përdoruesit të saj. Qytetari mund të jetë pjesë e problemit përmes shpërndarjes së dezinformatave, por mund të jetë edhe pjesë e zgjidhjes përmes informimit të përgjegjshëm, verifikimit të fakteve dhe pjesëmarrjes konstruktive në debat.

Një libër i ndërtuar mbi përvojën akademike të autorit

“Arkitektura e bindjes” mbështetet në përvojën akademike dhe kërkimore të Demush Bajramit. Siç shpjegon vetë autori, vepra ka bazën në tezën e tij të magjistraturës dhe në një pjesë të disertacionit të doktoratës, ndërsa përmbajtja është zgjeruar dhe përditësuar me literaturën dhe studimet bashkëkohore, veçanërisht ato të dekadës së fundit që lidhen me platformat digjitale dhe inteligjencën artificiale.

Kjo e bën librin jo vetëm një reflektim teorik mbi komunikimin politik, por edhe një përpjekje për ta lexuar transformimin e komunikimit përmes zhvillimeve më të reja teknologjike.

Recensuesit Prof. dr. Zamir Dika dhe Prof. dr. Bujar Hoxha e vlerësojnë veprën si kontribut për studentët dhe profesionistët e fushës, ndërsa redaktimi nga Dr. sc. Admir Qose i ka dhënë veprës një strukturë të qartë dhe të qasshme.

Përtej një libri universitar

“Arkitektura e bindjes” mund të lexohet si një vepër për studentët e komunikimit, gazetarisë dhe shkencave politike, por temat që trajton e tejkalojnë auditorin universitar.

Në një kohë kur një postim mund të ndikojë në opinionin publik, një video mund të ndryshojë perceptimin për një ngjarje dhe një algoritëm mund të përcaktojë se cilin informacion e shohim më shpesh, kuptimi i komunikimit politik është bërë pjesë e kulturës së përditshme demokratike.

Pikërisht për këtë arsye, libri i Demush Bajramit nuk ndalet vetëm te pyetja se si komunikojnë politikanët, por shkon te një pyetje më e gjerë: si po ndryshon vetë mënyra se si shoqëria mendon, informohet dhe merr pjesë në jetën publike?

Në këtë udhëtim nga Agora te algoritmet, autori e vendos komunikimin politik në qendër të një prej transformimeve më të mëdha të kohës sonë: kalimit nga një publik që kryesisht dëgjonte dhe lexonte, te një publik që njëkohësisht prodhon, shpërndan, komenton, kundërshton dhe formëson informacionin.

Dhe pikërisht këtu merr kuptim titulli i veprës: “Arkitektura e bindjes” nuk është vetëm një analizë e mënyrës se si ndërtohen mesazhet politike, por një përpjekje për të kuptuar strukturën e re të hapësirës ku sot ndërtohet bindja, formohet opinioni dhe zhvillohet demokracia.

Demush Bajrami: Libri im analizon transformimin e komunikimit politik në epokën digjitale

Duke shpjeguar qasjen, përmbajtjen dhe synimin e veprës së tij “Arkitektura e bindjes: Komunikimi politik nga Agora te demokracia digjitale”, Prof. Dr. Demush Bajrami thekson se libri trajton transformimin e komunikimit politik në epokën digjitale dhe ndikimin që mediat e reja kanë në marrëdhëniet ndërmjet politikës, mediave dhe shoqërisë.

Bajrami shkruan se vepra, e mbështetur në literaturën bashkëkohore të studimeve të komunikimit dhe shkencave politike, trajton mënyrën se si zhvillimet teknologjike kanë ndryshuar strukturën e komunikimit publik dhe strategjitë e komunikimit politik.

“Në këtë kuadër, libri nxjerr në pah evolucionin historik të komunikimit politik, transformimin e sferës publike në epokën digjitale, rolin e mediave sociale në proceset politike, si dhe sfidat që lidhen me dezinformimin, ‘lajmet e rreme’, manipulimin e informacionit dhe polarizimin e debatit publik. Përmes një qasjeje teorike dhe analitike, libri synon të kontribuojë në të kuptuarit e marrëdhënies gjithnjë e më komplekse midis mediave digjitale, komunikimit politik dhe funksionimit të demokracisë në shoqëritë bashkëkohore”, shkruan autori.

Sipas Bajramit, epoka digjitale kërkon një transformim që shkon përtej vetë teknologjive të komunikimit, pasi ajo ka ndryshuar edhe pozitën e individit në hapësirën publike.

“Në këtë kuptim, epoka digjitale kërkon një transformim jo vetëm të teknologjive të komunikimit, por edhe të vetë rolit të Homo sapiensit në hapësirën publike. Qytetari bashkëkohor nuk është më vetëm një konsumues pasiv i informacionit politik, por edhe një aktor aktiv në prodhimin, shpërndarjen dhe interpretimin e narrativave politike që qarkullojnë në sferën publike digjitale”, thekson Bajrami.

Ai shpjegon se libri fokusohet pikërisht në këtë transformim të thellë të marrëdhënies ndërmjet mediave, politikës dhe shoqërisë në epokën digjitale, duke analizuar ndërveprimin mes mediave të reja, strategjive të komunikimit politik dhe rolit të qytetarëve në sferën publike.

“Ky libër synon të analizojë pikërisht këtë transformim të thellë të marrëdhënies midis mediave, politikës dhe shoqërisë në epokën digjitale. Duke u fokusuar në ndërveprimin midis mediave të reja, strategjive të komunikimit politik dhe rolit të qytetarëve në sferën publike, ai përpiqet të kuptojë se si evolucioni teknologjik po riformëson mënyrën se si Homo sapiens komunikon, debaton dhe merr pjesë në jetën demokratike”, shkruan ai.

Në reflektimin e tij, autori ndalet edhe te një prej sfidave më të mëdha të komunikimit bashkëkohor – shpejtësia me të cilën qarkullon informacioni dhe vështirësia për të dalluar të vërtetën nga simulimi apo manipulimi.

“Prandaj, në një botë që po lëviz me shpejtësinë e një algoritmi dhe ku kufiri mes të vërtetës dhe simulimit po bëhet gjithnjë e më i tejdukshëm, të kuptuarit e komunikimit politik nuk është më thjesht një disiplinë akademike, por është një nevojë ekzistenciale për çdo qytetar të lirë”, vlerëson Bajrami.

Në përmbyllje, ai e paraqet librin si një përpjekje për të shkuar përtej analizës së sipërfaqshme të teknologjisë dhe për të zbërthyer mekanizmat që ndikojnë në mënyrën se si ndërtohet opinioni dhe pjesëmarrja qytetare në demokracinë bashkëkohore.

“Ky libër lind si një përpjekje për të zbërthyer mekanizmat e fshehtë dhe të dukshëm që formësojnë mënyrën e si ne mendojmë, votojmë dhe bashkëjetojmë në sferën publike të shekullit XXI”, shkruan Prof. Dr. Demush Bajrami në veprën e tij.

Demush Bajrami nga gazetaria në politikë e nga politika në akademi, një intelektual i komunikimit publik

Prof. Dr. Demush Bajrami është një nga ato profile publike që e kanë ndërtuar autoritetin në disa fusha njëherësh: gazetari, politikë, akademi dhe krijimtari letrare. Rrugëtimi i tij profesional është një ndërthurje mes përvojës në terren, angazhimit institucional dhe kërkimit shkencor, me komunikimin si bosht që i lidh këto etapa.

Bajrami e nisi karrierën në gazetari, përpara se të kalonte në politikë dhe më pas të konsolidohej në botën akademike. Pikërisht kjo përvojë e shumëfishtë i ka dhënë profilit të tij një dimension të veçantë: ai e njeh komunikimin jo vetëm si teori universitare, por edhe si profesion, praktikë politike dhe instrument të jetës publike.

Nga redaksia në politikë

Përpara angazhimit akademik dhe politik, Demush Bajrami ndërtoi një përvojë të rëndësishme në gazetari. Ka punuar si gazetar dhe redaktor në të përditshmen “Flaka” në Shkup, ndërsa ka qenë edhe korrespondent nga Maqedonia e Veriut për gazetën shqiptaro-amerikane “Illyria”, me seli në Nju Jork.

Për disa vite ka qenë gjithashtu kolumnist i rregullt i “Kohës” në Shkup, duke trajtuar çështje politike, shoqërore dhe të komunikimit publik.

Kjo periudhë i ka dhënë një përvojë të drejtpërdrejtë me mekanizmat e informacionit, opinionit publik dhe debatit shoqëror – fusha që më vonë do të bëheshin edhe pjesë qendrore e punës së tij akademike.

Përvoja politike dhe dimensioni parlamentar

Bajrami ka shërbyer si deputet në Kuvendin e Republikës së Maqedonisë së Veriut, ku ka qenë i angazhuar në disa komisione parlamentare.

Në këtë kuadër, ka ushtruar funksionin e nënkryetarit të Komisionit për Arsim dhe Shkencë, ndërsa ka qenë anëtar edhe i komisioneve për Kulturë dhe për Shënimin e Ngjarjeve dhe Personaliteteve të Rëndësishme.

Ka qenë gjithashtu pjesë e Këshillit për ndarjen e çmimit shtetëror “11 Tetori”, duke marrë pjesë në një proces institucional që lidhet me vlerësimin e kontributeve të rëndësishme në vend.

Dimensioni i tij institucional është shtrirë edhe përtej politikës së brendshme. Bajrami ka qenë pjesë e Delegacionit të përhershëm parlamentar në Asamblenë Parlamentare të Këshillit të Evropës në Strasburg, ku ka marrë pjesë në punën e komiteteve që lidhen me çështjet politike, kulturën, shkencën, arsimin dhe median.

Akademia si etapa e konsolidimit

Pas gazetarisë dhe angazhimit politik, akademia u bë një prej shtyllave kryesore të profilit të tij profesional.

Bajrami është doktor i shkencave sociale dhe profesor në Fakultetin e Gjuhëve, Kulturave dhe Komunikimit në Universitetin e Evropës Juglindore në Tetovë, ku ka ushtruar edhe detyrën e dekanit.

Formimi i tij akademik është i lidhur ngushtë me komunikimin dhe shkencat politike. Studimet i ka zhvilluar në Universitetin e Prishtinës dhe në Universitetin e Evropës Juglindore, ku ka përfunduar edhe magjistraturën në shkenca politike me temën “Komunikimi politik në funksion të integrimit të Maqedonisë në Bashkimin Evropian”.

Doktoratën e ka përfunduar në Universitetin e Tiranës, në Fakultetin e Shkencave Sociale, me temën “Roli i mediave sociale në politikë”. Ndërkohë, profili i tij akademik është zgjeruar edhe përmes angazhimeve të tjera kërkimore dhe universitare.

Në UEJL ka ligjëruar lëndë si Metodat e kërkimit në komunikim, Globalizimi dhe Marrëdhëniet me publikun, ndërsa ka kontribuar edhe në arsimin e lartë në Kosovë.

Komunikimi si fushë studimi dhe si përvojë jetësore

Ajo që e veçon profilin e Bajramit është pikërisht lidhja mes përvojës dhe kërkimit.

Ai ka qenë gazetar që ka raportuar dhe analizuar realitetin politik, politikan që ka marrë pjesë në proceset institucionale dhe akademik që e ka studiuar komunikimin si fenomen shoqëror e politik.

Në punën e tij shkencore, vëmendje të veçantë i ka kushtuar komunikimit politik, mediave sociale, marrëdhënieve me publikun, kulturës politike dhe transformimit të hapësirës publike në epokën digjitale.

Kjo vijë e pandërprerë mes profesionit dhe kërkimit shpjegon edhe interesimin e tij për një prej çështjeve më të rëndësishme të kohës sonë: si komunikojmë, kush e kontrollon informacionin dhe si formësohet opinioni publik në epokën e rrjeteve sociale dhe inteligjencës artificiale.

Akademik, publicist dhe autor

Përtej karrierës universitare, Demush Bajrami ka ndërtuar edhe një profil të qëndrueshëm si autor dhe publicist.

Ai është autor i librit me poezi “Roja gratis”, botuar në Prishtinë në vitin 2004, ndërsa ka publikuar studime shkencore në revista vendore dhe ndërkombëtare dhe ka vazhduar të jetë aktiv me analiza e shkrime autoriale.

Kësaj veprimtarie i shtohet edhe libri “Arkitektura e bindjes: Komunikimi politik nga Agora te demokracia digjitale”, vepër që përmbledh në një masë të madhe vetë boshtin e karrierës së tij: komunikimin politik, median, transformimin digjital dhe qytetarin në hapësirën publike bashkëkohore.

Një profil që lidh tri botë

Gazetaria i dha terrenin, politika përvojën institucionale, ndërsa akademia i dha instrumentet për ta analizuar dhe shpjeguar këtë realitet. Në këtë trekëndësh është ndërtuar profili i Demush Bajramit.

Ai përfaqëson një model intelektuali publik që nuk është formuar vetëm brenda auditorit, por në ndërveprim me median, institucionet, politikën, shoqërinë dhe kërkimin shkencor.

Nga redaksitë e gazetave në Shkup, te parlamenti, nga Strasburgu te auditorët universitarë dhe nga gazetaria te librat akademikë, rrugëtimi i tij ka një vijë të përbashkët: komunikimin si mënyrë për të kuptuar shoqërinë, por edhe si forcë që ndikon në mënyrën se si ajo ndryshon.

Pikërisht ky kombinim i përvojës publike, formimit akademik dhe krijimtarisë e vendos Demush Bajramin në një profil të veçantë të jetës intelektuale shqiptare në Maqedoninë e Veriut dhe më gjerë në hapësirën shqipfolëse./rajonipress/