Lugina e Preshevës: Kur “uniteti” mbetet vetëm në podium

Nga Nexhmedin Saqipi – Në Luginën e Preshevës, fjala “unifikim” është bërë një nga shprehjet më të përdorura të diskursit politik. Para kamerave, në konferenca, në deklarata publike dhe në fushata zgjedhore, dëgjojmë vazhdimisht thirrje për bashkim, listë të përbashkët, interes kombëtar dhe përfaqësim të unifikuar shqiptar.

Por politika nuk matet vetëm me atë që thuhet para kamerave. Ajo matet edhe me veprimet që bëhen kur kamerat fiken.

Dhe pikërisht këtu fillojnë pyetjet.

Më 26 shtator, në kulmin e përgatitjeve për zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit në Serbi, në Preshevë u mbajt Forumi Ekonomik i Preshevës, ku mori pjesë edhe Usame Zukorliqi, ministër pa portofol dhe kryetar i Partisë së Drejtësisë dhe Pajtimit (SPP). Në këtë forum ai foli për investime, bashkëpunim dhe lidhjen mes komuniteteve.

Në vetvete, pjesëmarrja e një zyrtari në një forum ekonomik nuk përbën problem. Përkundrazi, zhvillimi ekonomik i Luginës dhe tërheqja e investimeve janë interesa të rëndësishme për qytetarët.

Por çështja merr një dimension tjetër politik kur kujtojmë se lista “Usame Zukorlić – Pokret za ujedinjenje” është shpallur zyrtarisht si listë e pakicës kombëtare për zgjedhjet e 25 tetorit. Në këtë listë janë përfshirë edhe katër kandidatë nga Presheva dhe Bujanoci – dy nga secila komunë.

Pra, kemi një situatë që kërkon të paktën një debat të hapur politik.

Nga njëra anë: “Duhet të bashkohemi!”

Nga njëra anë, qytetarëve shqiptarë u thuhet se vota duhet të bashkohet, se interesat duhet të unifikohen dhe se vetëm përmes një qëndrimi të përbashkët mund të sigurohet përfaqësim më i fuqishëm. Nga ana tjetër, në skenën politike shfaqen iniciativa, lista dhe bashkëpunime që e bëjnë gjithnjë e më të ndërlikuar pyetjen themelore:

A ekziston vërtet një strategji e përbashkët politike shqiptare në Luginë, apo kemi vetëm deklarata të përbashkëta?

Sepse nëse flasim për unifikim, atëherë qytetari ka të drejtë të kërkojë transparencë. Cili është qëndrimi i përbashkët i përfaqësuesve shqiptarë ndaj listave që kërkojnë votën e shqiptarëve?

Cilat janë kushtet politike të çdo bashkëpunimi? Çfarë kërkohet në këmbim të votës? Cilat janë interesat konkrete të Luginës që duhet të mbrohen? Dhe, mbi të gjitha: a ekziston një platformë e përbashkët shqiptare që i përcakton qartë këto çështje?

Vota shqiptare nuk mund të jetë vetëm numër

Një nga problemet më të mëdha të politikës së Luginës është rreziku që vota shqiptare të trajtohet vetëm si një numër elektoral.

Në prag të zgjedhjeve, çdo votë bëhet e vlefshme. Çdo komunitet bëhet i rëndësishëm. Çdo kandidat kërkon mbështetje. Por interesi i Luginës nuk mund të reduktohet në matematikën e ditës së zgjedhjeve. Nëse vota shqiptare është vërtet një faktor politik, atëherë ajo duhet të përdoret për të kërkuar garanci, përgjegjësi dhe rezultate, jo vetëm premtime.

Qytetari duhet të dijë: çfarë fitojmë si komunitet, çfarë kërkojmë dhe kush do të mbajë përgjegjësi nëse këto kërkesa nuk realizohen?

Heshtja politike është po ashtu një qëndrim

Ajo që bie në sy nuk është vetëm prania e Zukorliqit në Preshevë, por edhe mungesa e një debati të qartë politik rreth kësaj vizite dhe rreth pjesëmarrjes së kandidatëve nga Lugina në listën e tij. Nëse një pjesë e politikës shqiptare kërkon unifikim elektoral, është e natyrshme të pyetet:

Ku është qëndrimi i përbashkët ndaj këtyre zhvillimeve? A ka pasur konsultime? A ka pasur ndonjë marrëveshje politike? A ka kushte të përcaktuara? Apo secili aktor politik po ndjek rrugën e vet dhe vetëm në fushatë zgjedhore rikthehet te fjalori i “unitetit kombëtar”? Sepse heshtja përballë një zhvillimi politik nuk e zhduk zhvillimin. Përkundrazi, e bën edhe më të nevojshëm sqarimin.

Ekonomia nuk duhet të përdoret si perde për politikën

Lugina ka nevojë për investime. Ka nevojë për vende pune. Ka nevojë për infrastrukturë, zhvillim ekonomik, arsim cilësor dhe perspektivë për të rinjtë.

Këtë nuk e konteston askush. Por zhvillimi ekonomik dhe politika nuk duhet të përzihen në mënyrë të tillë që qytetari të mos arrijë të kuptojë se ku përfundon projekti ekonomik dhe ku fillon interesi politik.

Në Forumin Ekonomik të Preshevës, Zukorliqi theksoi nevojën për investime më të mëdha në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë, si dhe për më shumë vende pune dhe infrastrukturë. Këto janë tema që meritojnë vëmendje. Por pikërisht për këtë arsye nevojitet transparencë: cilat janë projektet konkrete, kush i financon, kush i zbaton dhe çfarë përfitimi real do të kenë qytetarët?

Lugina nuk mund të jetojë vetëm me fotografi nga forume, deklarata dhe vizita. Ajo ka nevojë për rezultate të matshme.

Pas tri dekadash, problemi është edhe politik

Pas më shumë se tri dekadash pluralizëm politik, nuk është më e mjaftueshme të thuhet se “Lugina ka nevojë për bashkim”.

Pyetja më serioze është: Çfarë lloj bashkimi? Për çfarë qëllimi? Me çfarë platforme? Dhe me çfarë përgjegjësie? Sepse një bashkim pa program mund të mbetet vetëm slogan.

Një listë e përbashkët pa marrëveshje për çështjet themelore mund të jetë vetëm matematikë zgjedhore. Dhe një unitet që ekziston vetëm në konferenca për shtyp, ndërsa në praktikë secili aktor ndjek rrugën e vet, rrezikon ta thellojë mosbesimin e qytetarëve.

Lugina ka nevojë për rehabilitim politik

Lugina nuk ka nevojë vetëm për projekte ekonomike. Ka nevojë edhe për një rehabilitim serioz të kulturës politike. Nevojitet një politikë që nuk e sheh qytetarin vetëm si votues. Nevojitet transparencë në marrëveshje. Nevojitet përgjegjësi për deklaratat. Nevojitet debat publik për çdo bashkëpunim që prek votën dhe përfaqësimin shqiptar. Dhe mbi të gjitha, nevojitet një standard i ri: ajo që thuhet para qytetarëve duhet të përputhet me atë që bëhet pas dyerve të mbyllura.

Një pyetje që nuk mund të shmanget

Nëse nesër na kërkohet të dalim me një listë të përbashkët shqiptare, atëherë pse sot nuk mund të kemi një qëndrim të përbashkët për një çështje kaq themelore: Kujt po ia japim votën shqiptare, për çfarë qëllimi dhe çfarë kërkojmë në këmbim të saj? Kjo nuk është pyetje kundër askujt. Është pyetje për politikën. Është pyetje për transparencën. Është pyetje për përgjegjësinë. Dhe është, mbi të gjitha, pyetje që i takon qytetarit. Sepse unifikimi vetëm në fjalime është i lehtë. Vështirësia fillon atëherë kur duhet të dëshmohet me veprime. Dhe pikërisht aty, më shumë se te fjalët, matet serioziteti i çdo politike që pretendon se mbron interesin e Luginës.