Zeqir Fazliu, zëri poetik që i dha kujtesës, lirisë dhe njeriut një gjuhë të vetën

Gjilan – Nga Karaçeva e Poshtme te Gjilani e Prishtina, rruga jetësore e poetit dhe profesorit Zeqir Fazliu është një dëshmi e lidhjes së pandashme mes arsimit, letërsisë dhe qëndresës intelektuale. Me më shumë se dy dekada krijimtari të botuar, ai i përket brezit të autorëve që letërsinë e kanë përjetuar jo vetëm si art të fjalës, por edhe si formë të kujtesës, reflektimit dhe përballjes me kohën.

Ka poetë që shkruajnë vargje dhe ka poetë që jetojnë brenda tyre. Zeqir Fazliu i përket kësaj të dytës. Poet e profesor nga Gjilani, ai prej vitesh e ka ndërtuar botën e tij letrare mbi përvojën, dhimbjen, dashurinë dhe shqetësimet e njeriut të kohës. Vargjet e tij kanë kaluar përtej faqes së librit, duke u përfshirë në disa antologji të letërsisë dhe duke lënë gjurmë në hapësirën poetike shqiptare.

Zeqir Fazliu (1943) është një zë i veçantë i poezisë së ditëve tona. I urtë në jetë, fjalëpak në komunikim, por i trazuar e i guximshëm në varg, ai vëzhgon kohën me syrin e poetit dhe reagon ndaj saj me forcën e fjalës. Poezia e tij ushqehet nga realiteti, por nuk mbetet peng i tij: ajo shndërron përditshmërinë në përjetim poetik, dhimbjen në varg dhe dashurinë në kujtesë.

Zeqir Fazliu (1943) u lind, në një mjedis nga i cili do të merrte jo vetëm kujtimet e hershme të jetës, por edhe një pjesë të atij universi emocional që më vonë do të shfaqej në poezinë e tij. Formimi i tij arsimor ishte i lidhur ngushtë me gjuhën dhe letërsinë shqipe. Shkollën tetëvjeçare e përfundoi në Roganë, ndërsa Shkollën Normale në Gjilan e mbaroi më 1965.

Më pas, në Prizren, përfundoi Shkollën e Lartë Pedagogjike, në degën Gjuhë dhe Letërsi Shqipe, më 1969, për ta kurorëzuar formimin universitar me përfundimin e Fakultetit Filozofik, në të njëjtën fushë, në Prishtinë, më 1973.

Profesioni i mësuesit dhe pesha e dijes

Për Fazliun, arsimi nuk ishte vetëm profesion, por një formë e shërbimit ndaj gjuhës dhe brezave. Rrugëtimin pedagogjik e nisi si mësues në Strezovc të Kamenicës, për të vazhduar më pas si edukator në Konviktin e Nxënësve dhe Studentëve “Ivo L. Ribar” në Prizren.

Karriera e tij profesionale do të vazhdonte në institucione të ndryshme arsimore. Ai punoi si profesor i gjuhës shqipe në Gjimnazin “9 Maji” në Kamenicë, në Shkollën Ekonomike në Gjilan dhe në Shkollën e Lartë Pedagogjike “Skënderbeu” në Gjilan. Përmes këtij angazhimi, ai u bë pjesë e një brezi pedagogësh që gjuhën shqipe e shihnin si themel të formimit intelektual dhe identitar të nxënësve.

Por rruga e tij profesionale nuk ishte gjithmonë e qetë. Sipas të dhënave biografike të publikuara për jetën e tij, Fazliu u përball me pasoja politike në periudhën e ish-Jugosllavisë, pasi kishte mbrojtur kolegun e tij, Bajram Qerimin. Si pasojë, u konsiderua politikisht i papërshtatshëm dhe u largua nga Lidhja e Komunistëve të Jugosllavisë. Në vitin 1976 u largua nga Gjilani dhe vazhdoi veprimtarinë e tij profesionale në Prishtinë, ku punoi si profesor i gjuhës shqipe në Universitetin e Punëtorëve.

Kjo periudhë, përtej dimensionit biografik, përbën një nga ato kthesa jetësore që në rastin e një krijuesi shpesh shndërrohen në material të heshtur letrar: kujtesë, dhimbje, përballje dhe kërkim i vazhdueshëm i kuptimit.

Një krijimtari që rrok kohën

Në letërsi, Zeqir Fazliu është shfaqur si poet dhe prozator, duke ndërtuar gjatë dekadave një opus të gjerë krijues. Është anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës dhe krijimtaria e tij është përfshirë edhe në antologji të letërsisë shqipe.

Veprat e tij poetike dëshmojnë një udhëtim të gjatë nëpër temat e lirisë, dashurisë, kujtesës, natyrës, dhimbjes dhe ekzistencës njerëzore. Ndër titujt e botuar janë “Këngë për liri” (1992), “Zëri i bilbilit” (1993), “Lirika e Trojës” (1994), “Rilindja e dashurisë” (1996), “Krismat e lirisë” (1999), “Labirinti sibilik i Dijes” (2001), “Këngë të ndezura pas shiut” (2002), “Dielli lindi, por nuk zbardhi” (2003), “Diçka nuk po më lë të ec” (2005), “Bardhë dhe blu” (2008), “Lot dhe lule” (2009), “Mbolla lule në fushë” (2010), “Gjithçka hyjnore mbaroi” (2011), “Kur këndoi këngën e diellit” (2012), “Bukurçilet e shiut” (2013), “Vargjet hyjnore” (2014), “Frymëzime” (2015), “Ëndrra dhe kujtime” (2016), “Këngë mallëngjimi” (2017) dhe “Bulëzat e thanës” (2018).

Vetë titujt e këtyre veprave krijojnë një hartë poetike ku bashkëjetojnë drita dhe hija, liria dhe dhimbja, kujtesa dhe shpresa. Në këtë kuptim, poezia e Fazliut nuk qëndron vetëm në dimensionin estetik të vargut, por përpiqet të dialogojë me kohën dhe me njeriun.

Mes lirisë, dashurisë dhe kujtesës

Në krijimtarinë e Fazliut, liria shfaqet si një nga boshtet e rëndësishme tematike. Ajo nuk është vetëm nocion historik apo politik, por edhe gjendje shpirtërore, dëshirë për dinjitet dhe nevojë për të qenë i lirë në mendim e në fjalë.

Krahas saj, poeti i kushton hapësirë të veçantë dashurisë, natyrës dhe kujtesës. Shiu, dielli, lulet, kënga, malli dhe kujtimi bëhen pjesë e një leksiku poetik që synon ta afrojë përvojën individuale me atë universale.

Poezia e tij mund të lexohet si një udhëtim nëpër përjetime të ndryshme njerëzore: herë e drejtpërdrejtë dhe e ndjeshme, herë refleksive, e herë e ngarkuar me simbolikë. Në qendër mbetet njeriu, me dilemat, plagët, dashuritë dhe shpresat e tij.

Çmimet si dëshmi e një krijimtarie të vazhdueshme

Puna letrare e Zeqir Fazliut është shoqëruar edhe me vlerësime në konkurse dhe manifestime poetike. Në “Flakën e Janarit” ka marrë katër çmime gjatë viteve 2003 dhe 2008. Në “Sofrën Poetike – Ymer Elshani” në Drenas, në vitin 2006, është nderuar me tri çmime, ndërsa në manifestimin “Lulkuqet e Prillit” në Dardanë ka marrë dy çmime në vitin 2012. Po ashtu, në “Vjeshtën Letrare – Rifat Kukaj” në Drenas është vlerësuar me një çmim.

Këto vlerësime, të shpërndara përgjatë viteve, dëshmojnë për një krijimtari të vazhdueshme dhe për praninë e tij në jetën letrare të Kosovës.

Një jetë mes klasës dhe librit

Figura e Zeqir Fazliut ndërtohet në dy hapësira që në rastin e tij nuk janë ndarë asnjëherë: klasa dhe libri. Në njërën ai përcolli dijen e gjuhës shqipe te brezat e rinj, ndërsa në tjetrën e ktheu përvojën e jetës në varg dhe në prozë.

Sot, duke jetuar në Gjilan, Fazliu mbetet pjesë e asaj tradite krijuese që e ka ushqyer jetën kulturore të këtij qyteti për dekada. Rrugëtimi i tij nga Karaçeva e Poshtme, përmes institucioneve arsimore të Kamenicës, Prizrenit, Gjilanit e Prishtinës, e deri te biblioteka e gjerë e veprave të tij, është një histori ku profesioni i mësuesit dhe pasioni i shkrimtarit janë shkrirë në një identitet të vetëm.

Zeqir Fazliu i përket atij brezi krijuesish për të cilët fjala nuk ka qenë vetëm mjet komunikimi, por edhe mënyrë për të ruajtur kujtesën, për të artikuluar dhimbjen, për të kërkuar lirinë dhe për t’i dhënë kuptim udhëtimit të njeriut nëpër kohë./rajonipress/