Në vend të homazhit: Ikja e heshtur e Daut Dautit, kronistit të Londrës që mbeti ambasadori i pashpallur i Kosovës

Shkup – Emin Azemi me një rrëfim emocional për mikun dhe studiuesin Daut Dauti: “Prishtinës zyrtare nuk do t’i falet kurrë që nuk e emëroi Dautin ambasador fuqiplotë në Londër”. Gazetari, publicisti dhe studiuesi Emin Azemi i ka kushtuar një shkrim të ndjerë ndarjes nga jeta të Daut Dautit, gazetarit, historianit, studiuesit dhe kronistit të njohur shqiptar që jetoi e veproi për dekada në Londër. Në postimin e tij, Azemi sjell kujtime personale, profesionale dhe intelektuale nga miqësia me Dautin, duke e cilësuar atë si një “ambasador të pashpallur” të Kosovës në Mbretërinë e Bashkuar.

Në tekstin e publikuar si homazh për mikun e tij, Azemi rrëfen edhe komunikimin e fundit me Dautin, vetëm pak ditë para ndarjes së tij nga jeta.

“Para pak ditësh, saktësisht më 22 gusht, ekrani i telefonit tim u ndez nga një mesazh që mbante peshën e asaj që po vinte. ‘Tung Emin, sipas mjekëve nuk jam mirë’, më shkruante ai me atë qetësinë e tij karakteristike. ‘Sipas tyre më kanë mbetur disa javë ose disa muaj. Unë po vazhdoj me të vjetrën dhe nuk po vërej ndonjë ndryshim. Ta shohim. Të fala.’”

Azemi e përshkruan këtë mesazh si një moment në të cilin dinjiteti njerëzor përballej me parashikimin e zymtë mjekësor, ndërsa lajmi i sotëm, sipas tij, e bëri të kuptojë se fati nuk pati durim as për “disa javë” dhe as për “disa muaj”.

“Ishte një mesazh ku dinjiteti njerëzor sfidonte parashikimin e zymtë mjekësor. Por sot, kur mora lajmin e trishtë për shuarjen e tij, kuptova se fati nuk pati durim as për ato ‘disa javë’ e as për ato ‘disa muaj’ që na premtoi shpresa. Betejën me sëmundjen e rëndë e paska humbur miku im i dashur, Daut Dauti”, shkruan Azemi.

Ai e përshkruan lajmin për vdekjen e mikut të tij si një prej atyre lajmeve që njeriu instinktivisht do të dëshironte të mos ishte i vërtetë.

“Është prej atyre lajmeve që njeriu, me një refuzim instinktiv, do të donte me gjithë shpirt të ishte i rremë… Por jo… Kësaj radhe doli ndryshe, mizorisht ndryshe”, shkruan ai.

Përtej lidhjes së tyre miqësore, Azemi e sheh Daut Dautin si një figurë me peshë të veçantë në hapësirën shqiptare në Londër, duke e cilësuar si një studiues të rrallë, jashtëzakonisht serioz dhe një përfaqësues të fuqishëm, ndonëse jozyrtar, të çështjes së Kosovës në Mbretërinë e Bashkuar.

“Përtej miqësisë së shtrenjtë, Dauti përfaqësonte një institucion më vete në Londrën ku punonte dhe banonte prej dekadash. Një studiues i rrallë, jashtëzakonisht serioz dhe një ambasador i vërtetë, ndonëse jozyrtar, i çështjes së Kosovës në Mbretërinë e Bashkuar”, thekson Azemi.

Ai kujton miqësinë e tyre si një raport të ndërtuar mbi afërsinë njerëzore dhe bashkëbisedimet intelektuale, duke shprehur tronditjen e thellë nga humbja e mikut.

“Me Dautin na lidhi një miqësi e pastër, e kalitur nëpër momente të paharrueshme intelektuale e njerëzore. Humbja e tij e papritur më ka tronditur thellë, duke më përballur me vdekshmërinë tonë dhe me vetëdijen e zymtë se bota sapo u bë më e varfër për një mendje të papërsëritshme”, shkruan gazetari.

Në mungesë të një lamtumire të fundit të zhvilluar ballë për ballë, Azemi thotë se tashmë ka në duart e tij një trashëgimi të veçantë të mikut të ndjerë: dy librat e tij të fundit, “Nëpër gjethe kujtimesh” dhe “Dilema të pambyllura”, të cilat ai thotë se pati mundësinë t’ia botojë dhe që tashmë janë në duart e lexuesve.

“Në vend të një lamtumire të fundit që nuk arritëm ta shkëmbejmë dot fizikisht, mua më mbetet një trashëgimi e shenjtë: dy librat e tij të fundit (‘Nëpër gjethe kujtimesh’ dhe ‘Dilema të pambyllura’), të cilat arrita t’ia botoj dhe të cilat tash më janë edhe në duart e lexuesve”, shkruan Azemi.

Sipas tij, këto vepra përmbledhin një punë disa vjeçare publicistike e letrare dhe përbëjnë një kronikë të veçantë të përvojës së jetuar dhe të rrëfyer me përgjegjësi intelektuale dhe kreativitet.

Azemi e përshkruan Dautin si një kronist të shkathtë dhe të mprehtë të jetës politike, kulturore dhe diplomatike britanike, i cili përmes shkrimeve të tij në mediat e Kosovës dhe veprave autoriale ndërtoi një urë të fuqishme ndërmjet Prishtinës dhe Londrës.

“Dauti ishte një kronist i shkathtë dhe i mprehtë i jetës politike, kulturore e diplomatike britanike. Për disa dekada, përmes shkrimeve të tij në mediat e Kosovës dhe librave të tij autorialë, ai u bë ura më e fuqishme lidhëse mes Prishtinës dhe Londrës”, thekson Azemi.

Në homazhin e tij, ai ngre edhe një çështje që e konsideron si një peng institucional: faktin që Daut Dauti nuk u emërua asnjëherë ambasador fuqiplotë i Kosovës në Londër.

“E megjithatë, mbetet një peng institucional: Prishtinës zyrtare nuk do t’i falet kurrë që nuk e emëroi Dautin ambasador fuqiplotë në Londër. Sepse më mirë se ai, më me dinjitet dhe më me mençuri se ai, askush tjetër nuk ka ditur ta përfaqësojë Kosovën në analet politike e diplomatike britanike”, shkruan ai.

Azemi sjell edhe kujtime nga takimet me Dautin gjatë vizitave të tij në Kosovë. Ai tregon se Dauti kishte dëshirë ta takonte sa herë vinte në Kosovë dhe se në bisedat e tyre një vend të veçantë zinte edhe vendlindja e tij, Kokaj, në Karadakun e Gjilanit.

“Sa herë vinte në Kosovë, kishte dëshirë të më takojë. Shkupin e deshte shumë dhe sa herë takoheshim më fliste edhe për fshatin e tij të Lindjes, Kokaj, në Karadak të Gjilanit”, kujton Azemi.

Sipas tij, disa prej kujtimeve të Dautit për vendlindjen u shndërruan në tregime me karakter letrar në librin “Nëpër gjethe kujtimesh”, ku autori rikthehet te peizazhi i fëmijërisë dhe rinisë dhe portretizon njerëzit e vendlindjes përmes një gjuhe krijuese.

“Disa nga kujtimet e tij për këtë fshat i derdhi në formë fabulash letrare në librin e posa botuar ‘Nëpër gjethe kujtimesh’, ku Dauti pikturoi me ngjyrat e fëmijërisë dhe rinisë peizazhin e fshatit të tij dhe portretizoi bashkëfshatarët e tij me vija shumë kreative çehoviane”, shkruan Azemi.

Ai kujton gjithashtu udhëtimet e shumta të Dautit në vende të ndryshme të botës, prej nga kishte sjellë reportazhe dhe kronika që, sipas tij, do të mbeten dëshmi të rëndësishme të dimensionit të tij intelektual dhe krijues.

“Dauti ka vizituar shumë vende të botës, dhe prej andej ka sjellë reportazhe e kronika që do të mbeten si gurë kilometrash që do të vazhdojnë të matin intelektualitetin e tij”, shkruan Azemi.

Në rrëfimin e tij, ai veçon edhe një episod që lidhet me një roman të Dautit për Japoninë. Azemi tregon se ishte mahnitur nga mënyra se si autori e kishte përshkruar Japoninë, edhe pse nuk i kujtohej që Dauti të kishte qenë ndonjëherë atje.

“Dauti shkroi edhe një roman për Japoninë dhe kur e lexova u mahnita, ndonëse nuk më kujtohej se Dauti kishte qenë ndonjëherë në Japoni. Doli e vërtetë, ai nuk kishte shkelur kurrë në Japoni, por romanin e kishte shkruar me një vërtetësi të përkryer sa nuk të linte fije dyshimi se ai nuk e kishte vizituar Japoninë”, rrëfen Azemi.

Pikërisht këtë aftësi krijuese, përtej përvojës së drejtpërdrejtë, ai e sheh si një prej veçorive të personalitetit intelektual të Dautit.

“Ky ishte Daut Dauti, kronisti i historisë, diplomacisë dhe kulturës, që do të na mungojë shumë”, përfundon ai.

Në fund të shkrimit, Emin Azemi i drejtohet mikut të tij me një lamtumirë të ndjerë, duke e lidhur kujtimin e tij me librat dhe bisedat që kanë mbetur pas.

“Lamtumirë, miku im i shtrenjtë, udhëto i qetë drejt amshimit ku shpirtrat e ndritur gjejnë paqen e merituar. Librat që lamë pas dhe kujtimi i bisedave tona do të mbeten dëshmitarët e fundit të një miqësie që nuk do ta tresë as harresa e as koha.”./rajonipress/