Kënga e Bejtë Shaqirit – Përlepnicës

Nga Demir Krasniqi – Bejtë Shaqiri – Përlepnica , është një figurë e njohur emblematike si njeri atdhetarë dhe humanitarë i rrallë , që e njeh historia dhe regjioni i Anamoravës.

Në 100 – vjetorin e Luftës së Parë Botërore

Diku në vitin 1914, gjatë Luftës së Parë Botërore, ai e kishte humbur të vëllain – Kadriun , të cilin forcat bullgaro – maqedone ia kishin rrëmbyer , robëruar dhe internuar nëpër burgjet sllavo – maqedone , bashkë me shumë shqiptarë të tjerë kosovarë, të cilët detyrimisht i kishin çua për të punua hangari në ndërtimin e hekurudhës Gostivar – Kërçovë.

Gjatë ndërtimit të hekurudhës Gostivar – Kërçovë, nuk dihet numri i saktë i kosovarëve , të cilët kanë vdekur dhunshëm , duke punuar në atë hekurudhë , nga torturat e egra barbare , të ushtruara mbi ta , nga sëmundjet e ndryshme dhe nga uria !…

Të gjithë shqiptarët që kanë vdekur në atë hekurudhë , i kanë mbuluar me dheun e hekurudhës aty ku kanë vdekur dhe ua kanë humbur gjurmët , ku nuk iu dihen as varret sot e asaj dite !

Diku në rrethin e Kërçovës edhe sot përmendet një toponim që quhet :”Varret e kosovarëve”, por që historianët tanë nuk e thanë kurrë fjalën e vet historike, shkencore dhe hulumtuese !

Për këtë ngjarje të dhimbshme gjenocidale , kontribut të pa mohuar ka dhënë historiani kërçovarë – Prof. Dr. Ilmi Veliu , i cili aktualisht është Drejtor i Muzeut të Kërçovës .
Këtë ngjarje rrëqethëse , për herë të parë ma ka tregua i ndjeri Asllan Zenel Shemsiu – BELLÇI , nga fshati Përlepnicë , ku më datën 15 Mars 1972, unë e kam thurë dhe jetësuar në këngë, të cilën e kam këndua me shumë respekt nëpër dasma e ahengje të ndryshme popullore gjithandej trojeve shqiptare , por të njëjtën e kam botua edhe nëpër librat e mia autoriale.

Në vazhdim, në shenj respekti dhe nderimi ndaj këtyre viktimave , po ua sjellim tekstin integral të kësaj kënge rapsodike , e cila është thurë e këndua në dialektin e të folmes sonë autoktone burimore :

Ngoni shokë, ngoni vëllazni ,
Po ja u knoj ni histori ,
Çka kanë ba bugarët e zi ,
Zi e terr mbi shqiptari !
Në qatë vjet , këtu qi janë hi ,
Ma t’ mirët burra e djem të ri ,
I kanë nxjerrë prej t’ zezës shpi ,
I kanë çue diku n’ robi ,
Me punue në hangari !…

N’ hangari për me punue ,
Hekurudhën me e ndërtue !
N’ hekurudhë Gostivar – Kërçovë ,
Kanë marrë burra nëpër Kosovë !
Shumë na i zhdukën kosovarët –
Sot e atë ditë s’ iu dihen varret !

N’ Përlepnicë , bugarët kanë hi –
I kanë hy Bejtës në shpi ,
Ia kanë marrë ni vëlla të ri ,
Që e kish pasë emnin Kadri ,
Ia kanë çue diku n’ robi ,
Kurrë i gjallë s’u kthye në shpi !

Shumë e mallin, Bejta e ka shkri –
Veç me e nxjerrë vëllaun n’ liri !
Harxhoi mall e shumë dukat ,
Kërkoi burgjet ditë e natë ,
Nuk la burg kund për pa dvetë –
Kërkun vëllaun s’ mujti me e gjetë !

N’ Burg t’ Kërçovës , mbërrin baca Bejtë ,
Tue kërkue vëllaun e vet !
Çka me pa n’ atë Burg të shkretë –
Veç shqiptarë ishin kanë tetëdhetë ,
Asht e lëkurë ishin zatetë ,
Ishin lodhë pa bukë me vdekë !…
Po banë Bejta :”Haj medet!
A thue vëllau këtu m’ paska vdekë ,
Kërkund t’ gjallë s’ mujta me e gjetë ?!”

Ish ndalë Bejta , ish kujtue –
Çka me ba, si me veprue ,
Këta vëllazën qysh me i pshtue ,
Prej këtij Burgu me i lirue ?!
N’ Drejtori t’ Burgut ka shkue –
N’ Komandantin koka takue !
Komandantit çka i ka thanë :
“Ka sa lypë , ty , dukat me t’ dhanë ,
Këta vëllazni me mi lëshue të tanë ?
Këta vëllazni krejt me mi lëshue –
Krejt n’ dukat kam me t’ peshue ?!”

Komandanti i ka kallxue –
Ka ‘i dukat për njeri e due ,
Krejt prej burgut kam me t’i lirue ,
Krejt në shpi kam me t’i lëshue !

Burrë bujarë , Bejta ish kanë ,
Tetëdhjetë lira n’ atë vend ia ka dhanë !
Tetëdhjetë vëllazën me ‘ i herë ia ka lëshue –
N’ shpija t’ veta , ata , krejt kanë shkue !
Por, asnjani nuk ia kanë harrue –
Bacës Bejtë , te shpija i kanë shkue ,
Tana lirat , ata , ia kanë çue ,
Tanë me zemër e kanë urue :
“Gjithmonë Zoti , të pastë nderue –
Për këta shpirta që na i ke pshtue !”

Bejta ish kanë bamirës i madh ,
Kërkujt lirat nuk ia ka marrë !
“Jeta e juej s’ blihet me mall ,
Tanëve rend po ja u bajë hallall !”

Edhe ‘i fjalë , Bejta po e flet :
“M’ asht vra vëllau, s’di ku m’ ka mbetë ,
N’ asnji burg nuk mujta me e gjetë ,
Me vëlla , Zoti na pjektë n’ xhenet !
Tash po e di se nuk kam mbetë vet ,
Kam shumë vëllazën – rrafsh tetëdhetë !
Tetëdhetë vëllazën – mbasi ju kam pshtue –
Sikur vëllau me mu pas ngjallë mue !”

Prishtinë , më 15 Mars 1972 dhe
Gjilan, më 14 Shkurt 2014 .