Rapsodi historike : Idriz Seferi – kreshniku i Karadakut

Nëpër oda, ndër shqiptarë – Këndohen trima e luftëtarë !…
Burra nderi, burra bese – Për Atdhe që kanë dhanë jetën !

Për Atdhe, jetën kanë falë –
Për ta këngët kurrë s’ janë ndalë !
Me këngë nderin lartë ua rrisim,
Me këngë f’ tyrat ua shndrisim,
Me këngë veprat ua qëndisim !…

Jam krenar që e kam nderin –
T’ a këndoj Idriz Seferin !
Patriotin tonë shqiptarë –
Trim mbi trima legjendarë !
Ishte i vogël si fëmijë –
Kur i vdiq babai i tij !
Në familje mbet jetim –
N’ vuajtje t’ mëdha u rritë ky trim …
U bë i njohur n’ Karadak –
Për mikpritje e për konak ,
Për bukëdhënës e urtësi ,
Për burrëri e drejtësi …
Mbante fjalë burrave t’ Malësisë –
T’ ngritën n’ këmbë kundër robërisë !
Mos t’ na mbesin brezi i ri –
Pa Atdhe e pa Liri !
Fliste trimi mendjehollë –
Si kanë mbet shqiptarët pa shkollë !
Si kanë mbet analfabet –
Nën këmbë t’ huaja 500 vjet!…
Me sy çelë kudo vëzhgonte ,
Gjithmonë rastin e shfrytëzonte ,
Nëpër oda gjithnjë shkonte –
Sa ma shumë që të mësonte !…
S’ mundej trimi me durua –
Këmba e huaj me na sundua !
Me na shkelë, me na tradhtua ,
Gjuhën shqipe me na e ndalua !
Plis të bardhë n’ kokë mos me vu ,
Me na shkelë e turqizu’ !
Prej dheut tonë me na largua –
N’ Anadoll me na internua !…
N’ shumë katunde n’ Karadak –
E kanë ulë tokën me gjak !
Mizorisht tu i torturua –
Me dhunë donë me i turqizua !
U ngritë vajë e u ngritë gjamë –
Në Kosovë e në çdo anë !
Do djem trima n’ këmbë janë çua ,
Kanë dhanë besë , janë besatua ,
Ma zullumet mos me i durua –
Me nisë luftën e me luftua !
I tanë trualli kosovarë –
Ka dhanë trima luftëtarë !
Burra pushke dhe besnikë ,
Që luftuan si kreshnikë !
Që lanë shembuj për trimëri ,
Që dhanë jetën për Liri ,
Që shkruan emra n’ histori ,
Që frymëzuan brezin e ri !…
S’i harrojmë, jo, kurrë këta trima –
Bajram Curri ; Hasan Prishtina ,
Isa Begu , Azem Galica ,
Idriz Seferi , Shote Galica …
Kur Lëvizja jonë Kombëtare ,
Në Prizren mbajti Kuvend –
Hodhi dritë përparimtare ,
Në Kosovë e në çdo vend !…
Gjithë ku rronin shqiptaria –
Doli kushtrimi :”Rroftë Liria!”
Idriz Seferi n’ këmbë ishte çua –
Kësaj Lidhje , iu ka bashkua !
Shpejt gjonturqit e hetuan –
Qitën rrethin e arrestuan ,
E në burg në Nish e quan ,
101 vjet burg e dënuan !…
Shemsi Pasha , një Pashë budallë –
I kish mbledhë 4000 ushtarë ,
Ia ka mësy për Karadak ,
Mbi shqiptarë donë me marrë hak !
Idriz Seferi, një sokol djalë –
Ushtrisë para iu ka dalë :
“A po doni me luftua ,
Apo t’ gjallë s’ mundëm me iu lëshu’ –
N’ Karadak këmbën me e vu ?!”
Shemsi Pasha, po i banë aman :
“Mos Idriz , qashtu mos banë !
S’e kam mendjen me luftua ,
Veç me besë n’ daç me na lëshua ,
N’ Ferizaj jem’ nisë me shkua –
Fjalën Sulltanit n’ vend me ia qua !”
Këqyre turqit çka kanë punua –
Donë shqiptarët me i turqizua !
Kush nuk donte me pranua –
N’ Anadoll i kanë mërgua !
Me zullum e sjellje t’ egër –
N’ shumë katunde der’ n’ Stubëll t’ Epër ,
Turqizuan shqiptarët e ngratë ,
Krejt katunde treqind e shtatë !…
N’ soba t’ ftohta i kanë ngujua –
Ujë t’ ftohtë n’ vesh duke iu lëshua !
Tu i qitë n’ borë e tu i mërdhi –
Der’ sa trupin ua kanë ngri !…
Mizorisht tu i torturua –
Shumë shqiptarët jetë kanë ndërrua !
Augustinin – birin tonë ,
Përherë Stublla e kujton !…
Augustini me shumë shokë tjerë –
Kanë dhanë jetë në zi e n’ terr !
Kanë dhanë jetë me misibet –
Pse s’ mohuan kombin e vet ?!
Pse me qejf s’e ndërruan fenë ,
Pse s’ pranuan ta shesin dheun ?!…
Por , këta trima të vërtetë –
S’i harrojmë , na , kurrë për jetë ,
N’ histori – dëshmorë kanë mbetë !
Mori vesh Idriz Seferi –
Se u farua gjithë ky njeri !
Me shokë t’ vet e kanë vendosë –
Deri n’ dhëmbë janë armatosë !
Deri n’ vdekje me luftua –
Turqit prej këtu me i largua !
Me u hupë emrin , me i qitë fare –
Mos me i lanë n’ tokat shqiptare !
Në Bilaç , te Guri i Zi –
Vjen Çaushi me zapti !
Vjen Çaushi – Hysen Fera –
Ia kish mësy , ai , kah Presheva !
Kur po i del Idrizi para –
Ndal Çaush , se t’ hupi fara !
Tash do t’ digjen bark e gushë –
Shumë martinat për ty janë mbushë !
Krahët me i pasë , s’ të lëshoj të gjallë –
Ndër këmbë toka ka me tu kallë !
Nikoliqi , n’ këmbë na u çua –
N’ Beograd paska lajmërua :
“Ushtri t’ madhe me m’ dhanë mua ,
T’ armatosur me i shtrëngua ,
Se shumë çeta janë shtrëngua ,
Oficerët duke i drejtua ,
Se në luftë po dua me shkua –
Krejt Kosovën me e zaptua !”…
Çeta e tretë ia paska mësy –
Për me hy n’ Maqedoni !
Sipas urdhrit të borgjezisë
Dhe krentarëve të Serbisë !
Nikoliqin e kishin shti –
Krejt komitëve me iu pri !
S’ kish pas shumë – tridhjetë e dy ,
N’ kishë t’ Pasjanit ishin hy ,
Kishin ndejë tri ditë n’ fshehtësi !…
Duke pirë venë e raki –
Krejt komitët iu kishin pi !
Poterë t’ madhe kishin çua –
Ia kanë nisë t’ madhe me këndua !
Shpejt shqiptarët i kanë hetua –
I madh e i vogël n’ këmbë janë çua !
Mirë me armë janë shtrëngua –
Drejt te kisha paskan shkua ,
Kanë kallë luftën me luftua !
Katër Korrik , Nëntëqind e Shtatë –
U kall Pasjani tym e flakë !
Luftojnë trimat e Karadakut –
Krejt Pasjani u skuq prej gjakut !
Idriz Seferi , iu paska pri –
Bini trima – ju vëllazëri !
Sot për ne , paska ardhë dita-
T’i farojmë këta komita !
Keq komitët qenkan mashtrua –
Dheun e huaj me e zaptua !
Deri n’ Çebicë paskan hy –
Duke qitë zjarr martina e tij !
Po shkon gjaku vadë si ujë –
“Po i lakmoni , Ju, tokës huaj !”…
Flakë për grykë martina i qiti –
Kapedanit sa keq ia ngjiti !
E mbuloi gjaku e shkuma –
Iu mbush gjoksi plotë me plumba !
“Nikoliq, more kapedan ,
Baba e nëna , a t’ kanë thanë –
Me shqiptarë lufta nuk t’ banë ?!”
Nikoliqi mbeti shtritë –
Krejt komitët thyen me ikë !
Tanë tu ikë malit e verririt –
S’ mund po e gjejnë birën e minit !
S’ gjejnë birë t’ miut vet me shpëtua –
Kapedanin e kanë harrua !
Këqyr komitët çka kanë punua –
Plan tradhtarë kishin mbarua !
Serbomëdhenjtë qysh i kanë mësua :
“Ju , si n’ dashi me fitua ,
Krejt Kosovën , hiq pa luftua ,
Krejt n’ dyqane keni me shkua –
Nga ‘i plis t’ bardhë , ju, me e pagua !
Me i qitë n’ krye plisat e bardhë –
Atje është populli shqiptarë !
Kur t’ iu shohin në plisa t’ bardhë –
Do t’ kujtojnë se jeni shqiptarë ,
Ata kanë besim të madh !
Besim t’ madh kanë me vëllazëri ,
Krejt në shpija kanë me iu shti –
Keni me i pre me gra me fëmijë !”
Kështu armiqtë planifikojnë –
Me shqiptarë që të luftojnë !
Por shqiptarët kurrë s’ harrojnë –
Shkjaut kurrë nuk i besojnë !
Historia na mëson :
“Ujku kimën shpesh e ndërron ,
Por zanatin s’e harron !”…
Me këso planesh, kjo Serbi ,
Kishte mendua me ba kërdi –
Mbi shqiptarët shpi për shpi ,
Me pre gra e me pre fëmijë ,
Me pre burra , pleq e t’ rinj !…
Por një gjë harroi Serbia ,
Se kur t’ bëhet plan tradhtia –
S’ pihet vena , as rakia !…
Nuk është dasmë me çallgia –
Me qitë pushkë , me qitë alltia !
Kur të nisesh n’ luftë me shkua –
Toka t’ huaja me zaptua ,
Gra e fëmijë për me i shkurtua ,
Burra e djem me i pushkatua ,
Duhet mirë me u shtrëngua !
Planin n’ vend si n’ daç me e çua –
Me raki mos me u trimërua !
Flet me zë Idriz Kreshniku :
“Nuk durohet ma armiku !
Ka ardhë koha me i dalë në pritë –
Që të shohë ky popull dritë !”
“A po vini, o vëllazëri ,
Do t’ luftojmë pleq e të ri !
Vendin tonë do ta çlirojmë –
Drejtat tona t’i fitojmë !”
T’ gjithë shqiptarët në këmbë janë çua –
I madh e i vogël janë besatua !
I madh e i vogël janë ba razi –
Me luftua për Liri !
“Çohu Idriz , ti me na pri ,
Se na vdesim krejt me ty !”
Ky Sulltani, n’ këmbë na u çua ,
Dërgut Pashën e ka urdhërua :
“Ushtrinë turke me e fillua –
N’ Fushë t’ Kosovës për me i çua !”
Dy kolona janë shtrëngua –
Për Kosovë janë nisë me shkua ,
Me shqiptarë donë me luftua :
“Ose kemi me i farua –
Ose kemi me i turqizua !”
Ndal ngadalë , more Dërgut Pasha –
Ti , hala s’ ke hy n’ telasha !
Mos ia mësyjë për Karadak –
Se ta lajnë trupin me gjak !
Se këtu i kem’ do djem asllana –
Me barut i ka rritë nana !
Ata s’ dinë se çka është tuta –
Janë kalitë nëpër shumë lufta !…
Në muajin Prill, Nëntëqind e Dhjetë –
Na u nis lufta e vërtetë ,
Me shumë trima vullnetarë ,
Me Idrizin – komandar !
-Bini vëllezër , gojë bilbila –
T’i farojmë këta katila !
Kaçanikut ia kanë mësy –
Kanë zënë pritat vërri me vërri !
Kur po vjen një tren i zi ,
I ngarkuar plot me ushtri ,
Me gjonturqë që ia kanë mësy –
N’ shqiptari me bë kërdi !
Shqiptarët para i kanë dalë –
N’ atë vend trenin e kanë ndalë !
Krejt ushtria janë shkarkua –
N’ atë vend lufta ka fillua ,
Shkonte gjaku sikur përrua !
Nisi lufta n’ zjarr tu u sosë –
Krejt ushtrinë i kanë çarmatosë !
T’ gjitha lidhjet ua kanë shkurtua ,
Krejt atë Grykë e kanë zaptua ,
Krejt ushtrinë e kanë farua !
Kaçaniku u shtrua me gjak –
U mbulua n’ tym e u ndez n’ flakë !
N’ krejt Kosovën u dha haberi –
Luftë po banë Idriz Seferi !
Dërgut Pashë, more Dërgut derri –
T’u farua krejt asqeri !
Luftojnë trimat e sprovuar –
Bash te Guri i Biruar !
Pusi t’ mirë kishin zaptua –
Asnjë t’ gjallë nuk donë me e lëshua !
Shumë gjonturq kanë rënë viktima –
Prej Stambollit po kërkojnë ndihma !
Tel Sulltanit i kanë dërgua –
Fuqi t’ madhe me na çua !
N’ e paç mendjen me na shpëtua –
Se shqiptarët na kanë rrethua ,
Edhe trenin na e kanë bllokua ,
T’ gjitha lidhjet na i kanë shkurtua !
T’ gjitha armët na i kanë marrë –
Jemi nxënë krejt rob të gjallë !
Krahë me pas me fluturua –
Prej shqiptarëve s’ mundemi me shpëtua !
Idriz Seferi është komandar ,
Ka mbas vetit shumë shqiptarë ,
T’ gjithë janë trima vullnetarë ,
T’ gjithë janë trima luftëtarë –
Do t’ na djegin t’ gjallë në zjarr !
Fort Sulltani koka hidhërua –
Fuqi t’ mëdha paska shtrëngua !
Prej Stambollit e n’ Selanik –
Ia kanë mësy për Kaçanik !
Shumë njësi e batalione ,
Oficerë e divizione !…
Plan të mirë kishin gatua –
Kosovarët me i rekrutua ,
N’ Anadoll , ushtarë me i çua ,
Por ky plan huq iu ka shkua !
Një ushtri është çua n’ këmbë –
T’ armatosur deri n’ dhëmbë !
Një ushtri, shumë divizione ,
Plotë me tridhjetë batalione !
Një grusht trima vullnetarë ,
Djem petritë – djem shqiptarë ,
Një ushtrie i kanë bërë ballë –
Pa frikë luftën e kanë kallë !
Plotë tri ditë duke luftua –
Si shkëmbinj t’ fortë kanë qëndrua !
Nga çdo anë mbërrini ushtria –
Duke vra njerëz e djegë shtëpia !
Duke vra pleq , gra e fëmijë ,
Duke punua zi e ma zi ,
Duke veprua me tinëzi ,
Shpejtë iu dolën n’ befasi ,
Kanë sulmua përmbas shpine –
Kur shqiptarët nuk patën ndihmën !
Fill pas Luftës Ballkanike –
Kanë çua krye bandat çetnike !
Hala toka s’ ish terë prej gjakut –
Mësynë Malësinë e Karadakut !
Kjo ushtria e fëlliqtë bullgare –
Ua kish mësy tokave shqiptare !
Shqiptarët donin me i mashtrua
Dhe Kosovën me e nënshtrua !
Ma t’ mirët burra i kanë tubua –
Kryetarë i kanë emërua !
Ma t’ mirët burra nëpër katunde –
I kanë bë Kryetar Komune !
Duke u dhënë armë e dukat –
Me i tradhtua shqiptarët e ngratë ,
Për me i shti tjerët nën dajak !
Ma lehtë armët me i tubua ,
Krejt shqiptarët me i rekrutua !
Nën bullgarë , n’ atë regjim t’ egër ,
Kryetar Komune n’ Zhegër ,
Ishte vet Idriz Seferi –
I paepur me forcë nderi !
Kryetar i atij Rrethi –
Kurrë armikut s’i shkoi për qejfi!
Veç për hatër të pushtetit –
Me i shitë vëllezërit – me i ndreqë vend vetit !
Këqyrë bullgarët se çka po thonë :
“Kryetari n’ Komunë tonë ,
N’ vend se neve t’ na ndihmon ,
Krejt shqiptarët t’i rekruton –
Ai këtë punë po na e pengon ?!”
Kur bullgarët e kanë hetua –
Kanë bërë plan me e pushkatua !
Dymbëdhjetë ushtarë ia kanë çua –
Me e nxënë n’ zyre duke punua !
“Çohu Idriz, ti, me u shtrëngua –

N’ Ferizaj duhet me shkua ,
Punë zyrtare me punua !”
Këqyre Idrizi çka po flet :
“I kam mbushë 69 vjet ,
Me ecë këmbë ma nuk kam mbet,
Veç një kali, ju, me ma gjet !”
Hyxhym bënte një ushtar –
Pushkën varur me ia marrë !
Luftë e rreptë aty fillon –
Fshat e rreth po i trishton !
Ky Idrizi , trim skifter –
Një kobure shpejt po e nxjerr !
Krejt prej zyrës po i qet fishekë –
Nuk po i dhimbet jeta me vdekë !
E n’ oborr dalë kur janë kanë –
T’ shtëna t’ mëdha zyrës i kanë dhanë ,
Por , kurrgjë hiq s’ mund i banë !
Atëherë zjarr , zyrës ia kanë dhanë –
Tym e flakë zyrën e banë !
Ky Idrizi , si sokol djalë –
Nëpër duar iu paska dalë !

Del Idrizi shpejtë e shpejtë –
Koka mësy malit përpjetë !
Shkoi n’ Sefer, te shpija e vet –
Me i shpëtua t’ gjallë këta robët e vet !
Për n’ Sefer , e mësy vendlindjen –
Me i shpëtua të gjallë familjen !

***** Demir Krasniqi :”ZEMRA E NJË KËNGËTARI” – Prishtinë, 1974, faqe 110-121.