Paragjykimi mbi preshevarët e pasur dhe të privilegjuar është një përceptim i gabuar ndër shqiptarët në Kosovë

Nga Fehmi Ramadani – Dikur në Kosovë, shqiptarët e Preshevës, Bujanocit, apo edhe të Medvegjës shikoheshin me paragjykimin, si të pasur, njerëz që shumica e tyre punojnë jashtë dhe kanë para, si të privilegjuarit e pushtetit, si njerëz jo shumë të kontrolluar dhe nën “syrin” shtetëror të atëhershëm e kështu me radhë.

Tani, edhe përkundër katrahurës së njëjtë që kishin përjetuar si kosovarët, duke filluar nga lufta e UÇK-së nga vitit 1998-1999 në Kosovë, pastaj luftës së UÇPMB-së të vitit 2000-2001, luftës së UÇK-se në Maqedoni gjatë vitit 2001 dhe krejt këto trauma të pasluftës në perceptimin e shqiptarëve të Kosovës shumë pak kanë ndryshuar. Qytetarët e Luginës, në përgjithësi ende perceptohen si në rastin e pare dhe jo ndryshe.

Sot, Lugina dhe njerëzit e saj janë pjesa më e diskriminuar e Ballkanit, nga një shtet i cili synon integrimet evropiane, ndërsa në anën tjetër shtyp të drejtat e tyre. Prej vitit 1999 Luginën e Preshevës e kanë braktisur rreth 30 mijë banorë, (kështu thuhet në raportet e ndryshme) shumica nëpër vendet e Evropës, por dhe një numër i madh i tyre jetojnë në Kosovë. Vetëm në Komunën e Fushë Kosovës jetojnë prej 8-10 mijë shqiptarë me prejardhje nga Lugina e Preshevës, gjysma e tyre nga Medvegja.

Këta qytetarë nuk e kanë më statusin e qytetarëve të “privilegjuar” si në kohët e mëparshme, por dhuna dhe terrori i Serbisë i kishin detyruar të lëshonin vatrat e tyre të lashta dhe një pjesë e tyre kishin gjetur strehim pikërisht në Komunën e Fushë Kosovës. Ata tashmë janë qytetarë të njëjtë në këtë Komunë, janë Fushë Kosovarë të rinj, por me një status të rënduar shoqëror.

Përballja e tyre me probleme të ndryshme, si mungesa e dokumenteve identifikuese, moskujdesi social, moskujdesi institucional dhe shtetëror, mospërfshirja e duhur në struktura të ndryshme institucionale, papunësia dhe ndihmesat e pakta me grante dhe donacione në përfshirje e tyre në ndonjë biznes, mospërfshirja në projektet sociale, dhe probleme tjera kanë vështirësuar në masë gjendjen e tyre ekonomike. Tani, këta qytetarë nga të “privilegjuarit e dikurshëm” janë shndërruar në hallexhinj dhe me një status të rënduar shoqëror.

Qasja se njerëzit e Luginës janë të pasur, përfundimisht duhet të mbarojë, sepse kjo nuk është e saktë dhe me këto paragjykime këtyre njerëzve po u krijohet një imazh i rrejshëm për statusin e tyre, ndërsa perceptimi se ata janë qytetarë me halle dhe probleme të njëjta si të tjerët është i vërtet dhe i qëndrueshëm./rajonipress/

(Autori është sociolog dhe kryetar i Lëvizjes “Vatra” në Fushë Kosovë)