Mbikëqyrja, kontrolli dhe baraspesha

Nga Vjosa (Osmani) Sadriu – Edhe pse kushtetuta e vendit nuk e definon Kosovën si Republikë Parlamentare, por vetëm si Republikë demokratike ku institucionet funksionojnë sipas parimit të ndarjes së pushteteve si dhe kontrollit e baraspeshës, në esencë është pikërisht sistemi parlamentar që është ndërtuar duke pasur parasysh rolin e Kuvendit si dhe kontrollin që duhet ta ushtrojë mbi institucionet e tjera.

Përveç rolit të rëndësishëm që Kuvendi luan në mbikëqyrjen e punës së Qeverisë, një pjesë kyçe e kohës së legjislativit është e përqendruar në ndërtimin dhe kontrollin e funksionimit të një sërë institucionesh të tjera të cilat i ka themeluar e të cilat mbulojnë fusha të ndryshme që janë esenciale për funksionimin e shtetit. Këto institucione, që në numër arrijnë në tridhjetë, janë zyra, institute, këshilla, komisione, borde e agjenci, të cilat i raportojnë Kuvendit dhe puna e të cilave mbikëqyret po nga Kuvendi.

Prandaj, edhe mosfunksionimi i Kuvendit, që rrezikon të zgjatet edhe më tej, ka për pasojë edhe bllokimin e punës së shumë prej këtyre institucioneve. Disa shembuj përfshijnë Zyrën e Auditorit të Përgjithshëm, Zyrën e Rregullatorit të Energjisë, Agjencinë e Privatizimit dhe shumë të tjera, të cilat shumë funksione të tyre tani po i kryejnë në mënyrë të kundërligjshme, pa i dhënë llogari Kuvendit ashtu siç e parasheh legjislacioni në fuqi.

Shumë nga këto agjenci funksionojnë pa numrin e nevojshëm të anëtarëve, sepse anëtarët e tyre emërohen nga Kuvendi. Disa të tjera, në mungesë të llogaridhënies para institucionit më të lartë legjislativ, po e keqpërdorin këtë vakuum institucional, siç është rasti me Zyrën e Rregullatorit të Energjisë të cilët po rrisin tarifat energjetike. Ka raste kur Qeveria qëllimisht kishte lënë disa nga këto institucione jofunksionale për një kohë të gjatë, siç ishte rasti i Organit Shqyrtues të Prokurimit, meqë nuk i sillte propozimet në Kuvend për muaj të tërë. Natyrisht Qeverisë i përshtatej që ky organ, i njohur si Gjykata e Tenderëve, mos të funksiononte për të shqyrtuar shumë nga parregullsitë në tenderët e kontrolluar nga PDK.

Natyrisht që përveç këtyre 30 institucioneve që mbikëqyren nga Kuvendi, puna parësore e deputetëve është mbikëqyrja dhe kontrolli i punës së Qeverisë. Partia Demokratike e Kosovës ka keqpërdorë maksimalisht kohën që nga shpërbërja e Kuvendit për të rehatuar edhe ata pak militantë partiakë që i kanë mbetur të papunësuar, për të vazhduar me tenderomaninë e tyre, dhe për të ndërtuar edhe më tej klientelizmin në bazë të të cilit i marrin votat. Nuk është se këtë ‘aktivitet’ e patën lënë keq edhe gjatë kohës kur funksiononte Kuvendit, sepse kërkesat e deputetëve që të ndërpriteshin keqpërdorime të tilla asnjëherë nuk merreshin parasysh. Megjithatë, mosfunksionimi i Kuvendit vetëm sa e ka bërë edhe më të lehtë që dikasteret e ndryshëm të kësaj Qeverie të vazhdojnë me vendime të jashtëligjshme. Prandaj është jo vetëm esenciale por edhe urgjente që Kuvendi të përfundojë konstituimin dhe qeveria e ardhshme, pa PDK-në, të rishqyrtojë të gjitha këto vendime të jashtëligjshme dhe të rifunksionalizojë procesin e llogaridhënies dhe të mbikqyrjes jo vetëm mbi Qeverinë por edhe për shumë institucione të tjera që janë themeluar nga Kuvendi.

(Autorja është Anëtare e Kryesisë së LDK-së dhe Deputete në Kuvendin e Kosovës dhe koluminste e rregullt e gazetës Tribuna)