Kritikohen ndryshimet në Ligjin e Punës

Gjatë një debati të sotëm për Ligjin e punës, përkatësisht pushimin e lehonisë, të organizuar nga Qendra për Drejtat e Njeriut në Universitetin e Prishtinës, janë diskutuar plotësimet dhe ndryshimet e ligjit të punës, ndryshime të cilat, sipas disa panelistëve, janë të disfavorshme për femrat.

Në draft analizën për Ligjin e punës, specifikisht për pushimin e lehonisë thuhet se çdo përpjekje për shkurtimin e pushimit të lehonisë do të ndikojë drejtpërdrejtë në mirëqenien e fëmijëve, pasi që shumica e çerdheve publike nuk pranojnë foshnje më të vogla se nëntë muaj.

Vebi Mujku, njërit prej hartuesve të kësaj analize ka thënë se punëdhënësit shpesh priren të shmangin punësimin e femrave, investimin në zhvillimin profesional dhe ngritjen në karrierë të tyre.

“Tendencat e shfaqura për shkurtimin e pushimit të lehonisë dhe zvogëlimin e kohëzgjatjes së pagesës në draftin fillestar të projektligjit për plotësimin dhe ndryshimin e Ligjit të Punës, nuk janë në përputhje me përpjekjet për krijimin e një tregu të punës në të cilin do të balancoheshin interesat e punëtorëve dhe punëdhënësve”, ka vlerësuar Mujku.

Ndërsa Leonora Zylfiaj, zyrtare e Lartë Ligjore për harmonizimin e Legjislacionit kombëtar me Legjislacionin e BE-së në Ministrinë e Punës dhe Mirëqenies Sociale, ka thënë se edhe pas harmonizimit, propozimi me nëntë muaj për pushim të lehonave ka qenë i papranueshëm për Bankën Botërore.

Ajo ka thënë se në diskutim me Bankën Botërore kanë vendosur që fillimisht të propozohet që pushimi i lehonisë, të paguhet dy muaj nga punëdhënësit me 70 për qind të pagës bazë dhe katër muaj të tjerë të paguhen nga Qeveria e Kosovës me 50 për qind të pagës mesatare vjetore, dhe tre muaj të tjerë të jenë pa pagesë.

“Brenga jonë, si ministri, është e kundërta se për arsye të mbi ngarkesës financiare të punëdhënësve gratë e punësuara nuk e shfrytëzojnë në tërësi pushimin e lehonisë, në këtë mënyrë duke mos rrezikuar sigurinë e marrëdhënies së tyre të punës”, ka thënë Zylfiaj.

Ajo ka thënë se zvogëlimi i pushimit të lehonisë nga 12 muaj në nëntë muaj, ka të bëjë me përmirësimin e kushteve të bizneseve aktuale dhe nxitjes së bizneseve të reja me qëllim që të rritet numri i të punësuarve në përgjithësi, e në veçanti punësimi i grave të reja.

Përfaqësuesja e Bashkimit të Sindikatave të Pavarura të Kosovës, Shukrije Rexhepi, ka kërkuar formimin e një fondi për sigurime shëndetësore, në mënyrë që barra të mos bie as tek bizneset dhe as tek qeveria e Kosovës. Ajo ka kritikuar edhe zbatueshmërinë e pushimit mjekësorë, duke vlerësuar se ka mungesë të informacionit të mjaftueshëm për të drejtat e punëtorëve. Përveç kësaj, Rexhepi ka kërkuar që pushimi i lehonave të mos jetë vetëm nëntë muaj, por të zgjatet në 12 muaj.
Kryetarja e Komisionit Parlamentar për Shëndetësi, Flora Brovina, ka thënë se përmes këtij ligji iniciohet zvogëlimi i punësimit të grave.

“Ky ligj nëse flasim për lehoninë ka paraparë disa mekanizma për të mundur me qenë funksional, dhe i pari është pikërisht ajo që përmendi udhëheqësja sindikaliste, formimi i fondit të sigurimeve shëndetësore, i cili do të kishte arkën e veçantë për pushimet e lehonisë dhe pushimet mjekësore. Kjo nuk ka ndodhë. Kemi premtimin se ligji për sigurimet shëndetësore do të vie në shtator. Pse kjo nguti e ministrisë së çështjeve sociale që ligji të ndryshohet. Unë nuk e besoj që kjo mund të ndryshohet nëse ligji sigurimeve shëndetësore vjen në kohën që është premtu”, ka thënë Brovina.

Ajo ka përmendur edhe ligjin për ushqimin e fëmijës me gji për një periudhë prej gjashtë deri nëntë mujore, e që, sipas Brovinës, infrastruktura për ta kontrolluar se sa zbatohet ky ligj nuk ekziston.

Avokati i popullit, Sami Kurteshi, ka thënë se në këtë ligj janë bërë më tepër ndryshime negative sesa pozitive. Kurteshi ka vlerësuar se në formën aktuale është i papranueshëm dhe çfarëdo qofshin ndryshimet, sipas tij, duhet të ngriten mekanizma për monitorimin e zbatimit të Ligjit të Punës në përgjithësi.

Propozimi i Odës Ekonomike për pagesat e pushimit të lehonave, Lumnie Hashani, ka thënë se është të propozohet të bëhet 4.5 muaj nga bizneset dhe 4.5 muaj nga Qeveria e Kosovës, duke e vlerësuar si propozim të pranueshëm për bizneset.

Në draft analizën në Ligjin e Punës për pushimin e lehonisë rekomandohet që të ndahet periudha e pagesës nga 4.5 muaj për punëdhënësin dhe qeverinë në mënyrë që ta kenë më të lehtë ta përballojnë punëdhënësi me theks ai privat, të ngritën mekanizma për monitorimin e zbatimit të legjislacionit për pushimin e lehonisë./Indeksonline/