Ndjesia poetike e shkruar në lëkurën e shpirtit

Nga Bilall Maliqi – Alda Merini “Lëkura e shpirtit” , Shtëpia Botuese “Beqir Musliu”, Gjilan, 2014, faqe, 134. Alda Merini ishte kandidate për çmimin Nobel për letërsi, dhe në gjuhën shqipe vjen për herë të parë , përmes një përkthimi brilant nga poeti dhe botuesi Aqif Hysa , i cili, pati mirëkuptim edhe për lexuesit në Kosovë, duke ia mundësuar SHB “Beqir Musliu” që ta botojë edhe këtu, këtë libër…

1.

Dashuria si koncept në rrafshin e saj, jep një sinjal të qartë se si motiv është i qëndrueshëm dhe rron sa të jetë bota njerëzore. Ky motiv i bukur, i kapshëm dhe i dashur për të gjithë njerëzimin manifestohet dhe troket fuqishëm tek porta e krijuesve, tek të cilët bënë një shtrirje bukur të mirë në frymëzime, të cilat janë nga më të ndryshmet, varësisht se s’i e ndjen poeti këtë motiv, si e realizon dhe si e vargëron, duke i dhënë jetë vargut me shprehje të gjetura të cilat shprishin tërë atë ndjenjë të fshehur të krijuesit diku thellë në palët e kujtesës së heshtur për ta shprishur atë dhe për ta shkrirë të tërën në ndjesën e fortë poetike.

Në këtë kontekst edhe poezia e poetes së njohur italiane Alda Merini e cila vjen në gjuhën shqipe falë përkthimit dhe të përzgjedhjes së kujdesshme të Aqif Hysës, i cili lexuesve shqiptar anekëndë ua ka mundësuar të njihen me poezinë italiane, me poezinë e kësaj poeteje të shkëlqyeshme dhe me vlera e cilësi të qëndrueshme, propozuar edhe për çmimin “Nobel” për letërsi.

Posa më ra në dorë kjo vepër, menjëherë hapa koren e librit për ta lexuar me aq kujdes poezinë e Aldas dhe me aq përkushtim u futa thellë në vargjet e saj të cilat janë të realizuara me një mjeshtri të rrallë dhe afinitet poetik.

2.

Libri “Lëkura e shpirtit” ngjeshet bukur mirë me poezi që shpupurishin ndjesitë, emocionet dhe gjithë atë vrull të mbledhur në shpirtin e saj krijues.

Poezia e Merinit është gjithëpërfshirëse i përket dashurisë, përditshmërive, spikatë edhe karakterin njerëzor me një rregullim të mirë të vargut, me gjetje të fjalëve e fjalformimeve të cilat japin i vlerë shumëdimensionale librit.

Poezia e saj shtrihet edhe në lëkurën e figurshmërisë poetike, është poezi dalur nga shpirti i saj poetik .

Fjalët dhe renditja e tyre fuqizohet bukur mirë nga mjeshtëria e poetes e cila shpërfaq shpresë, gëzim, optimizëm, bënë thirrje për dashuri të pastër, e këto i pasqyron bukur mirë me një seriozitet të theksuar në poezitë e saja të renditura në këtë libër, e cila nuk është e ndarë në cikle poetike, porse është një rrugëtim i dashurisë poezi më poezi dhe shpreh mallin e zjarrtë dhe shpresën në shuplakë të dorës, duke i pajisur vargjet me fjalë të zgjedhura e të ndërtuara me një efikasitet të theksuar .

Ligjërimi poetik i Merinit vazhdon në secilën poezi, është e pranishme në secilin varg, në secilën figurë dhe në secilin kuptim duke degëzuar mesazhe të qarta për lexuesit e këtij libri.

3.

Dashuria nuk njeh kufi, ajo është e zjarrtë, sidomos kur futet në kanalin e dashurisë së parë e cila është e fortë, e magjishme dhe aq ëndërrore:

“Jam dashuruar
Me flatrat e mia të engjëllit
Me hojzat e mia që thithin natën
Jam dashuruar me veten
Dhe marrit e mia “

Pra, bukur e poetizon poetja fillin e dashurisë e cila kanalizohet mirë në vetvete për t’u shprehur mandej edhe në dashuri zemrash, që do të ndodhte më pas.

Edhe në rrafshin psikologjik shpreh dashurinë e cila të mban peng deri në dorëzim para saj. Dashuria perceptohet nganjëherë si botë e pafund në të cilën zë vend çdo gjë, intimiteti, gëzimi, ëndrra etj., të cilat janë pjesë e botës së gjerë të dashurisë.

Gjuha që përdorë poetja në poezitë e saj është e kuptueshme, me shprehje të cilat janë të kapshme për lexuesit e vëmendshëm, me një gjysëmhermetizëm e disa sosh edhe të drejtpërdrejta saqë nuk ngrisin dilemë tek lexuesit sa i përket kuptueshmërisë së tyre.

Disa nga poezitë janë të shkurtra e disa më të gjata, por struktura e tyre është ndërtuar me mjete poetike, vargu është i qëndrueshëm, funksional dhe korrespondon lirshëm në mes vete.

4.

Merini i hap horizonte të reja poezisë së saj të çfarëdo motivi qofshin, i rregullon ato, u jep jetë, i forcon bindshëm me një seriozitet të theksuar dhe trajton bukur dashurinë dhe problematikat jetësore në përgjithësi.

“Zoti do të vijë në mëngjes
Nëse unë do të jem në krahët e tu”…

Sa të forta këto vargje që tregojnë besimin në diçka të bukur dhe hyjnore siç është dashuria, e cila të përshkon gjithë trupin, ta shprish gjakun nëpër dej dhe të futë thellë në kanalin e saj që quhet dashuri.

Shumë nga poezitë e librit janë të pikuara me rastere të theksuar të dashurisë, janë të ngjyrosura me ngjyra dhe kanë aromën e saj si, dhe tonin e tingullit poetik për dashurinë.
Pjesë e librit janë edhe disa aforizma shumë interesante mikste, të cilat kanë edhe semantikën e tyre, e njëra nga këto aforizma origjinale dhe të bukura është edhe : “Poezia është lëkura e poetit”, unë do të thoja e mveshur edhe me këmishën e shpirtit.

Në përgjithësi poezitë e këtij libri shoqërohen me vlerë të theksuar artistike duke u nisur nga gjetja e motivit, rregullimin e poezive konform kërkesave të një libri të realizuar bukur artistikisht, janë poezi që shprishin ndjesi dhe emocione tek lexuesit, sepse secili nga lexuesit në lexim të librit bëhet pjesë e çdo vargu, poezie e aforizmi që është prezent në këtë libër.

Brenda poezive të saj gjejmë vargje me shprehje filozofike e psikologjike të ndërtuara me kujdes të veçantë nga autorja.

Alda Merini me këto poezi tregoi qartë se kemi të bëjmë me një poete të njohur italiane, e tani edhe tek ne e njohur me këtë vëllim poetik dhe të tjera duke shtrirë kështu vlerën e saj në shkrime edhe në rrjetin ndërkombëtar të poezisë./rajonipress/