Nuhi Bytyçi – Zëri i gazetarisë shqiptare në dekada, dëshmitar i historisë dhe reporter i luftës në Kosovë
Gjilan – Me një karrierë afro pesëdhjetëvjeçare në gazetari, Nuhi Bytyçi i përket brezit të gazetarëve që përmes punës profesionale, guximit dhe dokumentimit të ngjarjeve historike kanë lënë gjurmë në gazetarinë shqiptare. Nga Televizioni i Prishtinës, në vitet e censurës dhe presionit politik, deri te raportimet nga frontet e luftës në Kosovë dhe angazhimi i tij shumëvjeçar në Radio Televizionin e Kosovës, rrugëtimi i tij profesional përfaqëson një kapitull të rëndësishëm të historisë së gazetarisë në Kosovë.
Nuhi Bytyçi i përket atij brezi të gazetarëve që profesionin nuk e panë thjesht si një mundësi karriere, por si mision dhe përgjegjësi ndaj atdheut, së vërtetës dhe publikut. Guximi i tij profesional u dëshmua në periudhat më të vështira për Kosovën, kur raportimi i lirë kërkonte jo vetëm përgatitje profesionale, por edhe vendosmëri, sakrificë dhe gatishmëri për t’u përballur me rrezikun.
Ai ishte gazetar që nuk zgjodhi komoditetin e redaksisë, por terrenin, aty ku zhvillohej historia, pranë njerëzve, luftëtarëve të UÇK-së dhe popullatës civile. Në shumë raste, interesin personal e la në plan të dytë, duke vënë në radhë të parë misionin informues dhe dokumentimin e së vërtetës. Nuhi Bytyçi ishte ndër ata gazetarë që nuk punuan për ta ndërtuar madhështinë e vet, por për të lënë dëshmi për historinë e popullit të tyre.
Nuhi Bytyçi u lind më 17 gusht 1955 në fshatin Shkozë të Komunës së Malishevës. Studimet universitare i përfundoi në vitin 1978, në Degën e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe në Fakultetin Filologjik, ndërsa më vonë përfundoi edhe studimet Master në Gazetari dhe Komunikim me Publikun.
Rrugëtimin profesional e nisi në Televizionin e Prishtinës (RTP), ku u angazhua si gazetar dhe redaktor. Në fund të viteve të tetëdhjeta, në një periudhë të karakterizuar nga censura dhe kufizimet e rënda ndaj mediave shqipe, ai u dallua me raportimet për zhvillimet politike dhe shoqërore në Kosovë. Ndër ngjarjet që pasqyroi ishte edhe greva e minatorëve të Trepçës, e cila shënoi një moment të rëndësishëm të rezistencës së kohës.
Në vijën e parë të raportimit gjatë luftës në Kosovë
Nuhi Bytyçi është ndër gazetarët që e përjetoi dhe e dokumentoi historinë e Kosovës jo vetëm nga redaksitë televizive, por edhe nga vijat e frontit, aty ku zhvilloheshin ngjarjet më vendimtare të luftës. Gazetar terreni, reporter lufte dhe dëshmitar i drejtpërdrejtë i shumë zhvillimeve historike, ai ishte krah për krah me luftëtarët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në shumë zona të luftimeve, duke sjellë përmes kamerës dhe raportimit pamje e dëshmi që sot përbëjnë një pjesë të rëndësishme të kujtesës sonë kolektive.
Me përkushtim të palëkundur ndaj profesionit, ndjenjë të thellë atdhedashurie dhe ndërgjegje të pastër profesionale, Bytyçi zgjodhi të mos qëndronte larg realitetit të kohës, por ta përjetonte, ta dokumentonte dhe t’ia përcillte publikut atë që po ndodhte në Kosovë. Rrugëtimi i tij gazetaresk është dëshmi e një brezi profesionistësh që informimin e shndërruan në mision, ndërsa kamerën në dëshmitare të historisë.
Periudha e viteve 1998–1999 përbën një nga kapitujt më të rëndësishëm të veprimtarisë së tij gazetareske. Gjatë luftës në Kosovë, Nuhi Bytyçi ishte në mesin e gazetarëve që raportuan drejtpërdrejt nga zonat e luftimeve, duke dokumentuar zhvillimet në terren, rezistencën e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe vuajtjet e popullatës civile.
Pamjet dhe raportimet e realizuara nga ekipi i tij televiziv depërtuan përtej kufijve të Kosovës, duke u transmetuar edhe nga media ndërkombëtare, përfshirë BBC, CNN, Associated Press dhe Euronews, si dhe Televizioni Shqiptar.
Përmes kamerës dhe raportimit nga terreni, ai kontribuoi në dokumentimin e ngjarjeve të luftës dhe në përcjelljen e informacionit për zhvillimet në Kosovë te publiku ndërkombëtar. Këto materiale sot kanë edhe vlerë arkivore, si dëshmi audiovizuale të një periudhe vendimtare të historisë së Kosovës.
Gazetari Nuhi Bytyqi sjell një dëshmi rrëqethëse nga një prej ngjarjeve më të rënda në historinë e gazetarisë në Kosovë: mbyllja e dhunshme e Radio Televizionit të Prishtinës më 5 korrik 1990 nga forcat policore serbe.
Si dëshmitar i drejtpërdrejtë i kësaj ndërhyrjeje, Bytyqi rrëfen përballjen me policinë serbe, kërcënimet dhe presionin për t’i marrë materialet gazetareske, në një kohë kur gazetarët dhe redaktorët shqiptarë përpiqeshin të vazhdonin punën dhe të informonin publikun për zhvillimet në Kosovë.
Ai kujton se, ndonëse policët hynë të armatosur në zyrat e televizionit dhe tentuan të impononin një drejtim të ri editorial sipas urdhrave të Beogradit, gazetarët shqiptarë refuzuan t’i nënshtroheshin këtij diktati. Bytyqi thekson se nuk pranuan të punonin nën dirigjimin e strukturave të dhunshme dhe të shndërroheshin në instrumente të propagandës serbe.
Mbyllja e RTP-së nuk ishte vetëm largim i gazetarëve shqiptarë nga vendet e tyre të punës, por një goditje e drejtpërdrejtë ndaj lirisë së medias, fjalës së lirë dhe të drejtës së shqiptarëve për t’u informuar. Dëshmia e Nuhi Bytyçit rikthen në kujtesë guximin dhe qëndresën profesionale të gazetarëve që, edhe përballë tytave të armëve, nuk pranuan të hiqnin dorë nga misioni i tyre informues.
Nga raportimi televiziv te dokumentimi i historisë
Pas përfundimit të luftës, Bytyçi vazhdoi angazhimin e tij profesional në Radio Televizionin e Kosovës (RTK). Në këtë institucion realizoi një numër të konsiderueshëm dokumentarësh, përmes të cilëve trajtoi ngjarje, personalitete dhe zhvillime të rëndësishme të historisë së re të Kosovës.
Një pjesë e këtij krijimtari dokumentar është ruajtur dhe publikuar edhe në kanalin e tij zyrtar në YouTube, duke u bërë e qasshme për studiuesit, gazetarët dhe brezat e rinj që dëshirojnë të njihen me dëshmitë audiovizuale të së kaluarës.
Përvojën e tij nga raportimi në frontet e luftës e ka përmbledhur edhe në librin “Libri i Luftës”, ku sjell kujtime dhe dëshmi nga puna e tij gazetareske gjatë viteve 1998–1999.
Në qershor të vitit 2024, Nuhi Bytyçi u ftua të dëshmojë në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë, në procesin gjyqësor ndaj ish-krerëve të UÇK-së. Dëshmia e tij u ndërlidh me veprimtarinë gazetareske, raportimet dhe materialet dokumentuese të periudhës së luftës.
Një tjetër burim për njohjen e jetës dhe veprimtarisë së tij është arkivi i organizatës Oral History Kosovo, ku ruhet një intervistë e gjatë mbi rrugëtimin e tij jetësor dhe profesional.
Një karrierë mes gazetarisë, dëshmisë dhe kujtesës kolektive
Rrugëtimi profesional i Nuhi Bytyçit përfshin disa periudha kyçe të historisë së Kosovës: vitet e censurës në Televizionin e Prishtinës, raportimin gjatë luftës dhe ndërtimin e gazetarisë publike në periudhën e pasluftës.
Përvoja e tij shumëvjeçare në gazetari, dokumentarët e realizuar dhe materialet arkivore përbëjnë një pjesë të trashëgimisë mediatike të Kosovës. Në këtë kuptim, puna e tij nuk kufizohet vetëm në informimin e publikut për ngjarjet e kohës, por shërben edhe si burim dokumentimi për brezat që vijnë.
Gazetaria e tij, e shtrirë në disa dekada, mbetet e lidhur me një periudhë të rëndësishme të historisë së Kosovës, të cilën ai e ka përcjellë përmes raportimit, kamerës, dokumentarit dhe dëshmisë së shkruar.
Një vlerësim për krijimtarinë e tij
Në aspektin gazetaresk dhe dokumentar, Nuhi Bytyçi është një prej autorëve që e ka shndërruar përvojën e raportimit në një fond të rëndësishëm kujtese historike. Vlera e krijimtarisë së tij qëndron në faktin se ai nuk është marrë vetëm me rrëfimin e historisë, por ka qenë vetë në terren, pranë ngjarjeve dhe protagonistëve të saj, duke i dokumentuar ato përmes kamerës dhe dëshmisë profesionale.
Krijimtaria e gazetarit Nuhi Bytyçi është e gjerë dhe përfaqëson një kontribut të rëndësishëm në dokumentimin audiovizual të historisë më të re të Kosovës. Përmes punës së tij shumëvjeçare në gazetari, raportimeve nga terreni, filmave dokumentarë, intervistave dhe botimeve, ai ka arritur të ndërtojë një fond të rëndësishëm dëshmish për ngjarjet dhe zhvillimet që kanë shënuar historinë e vendit, veçanërisht periudhën para luftës, luftën e viteve 1998–1999 dhe proceset e pasluftës.
Një nga dimensionet më të rëndësishme të krijimtarisë së tij është veprimtaria dokumentare dhe televizive, përmes së cilës ka realizuar rreth 120 filma dokumentarë dhe televizivë, në kuadër të Radio Televizionit të Kosovës dhe jashtë tij, përmes produksionit të vet „Ideja”. Këto realizime trajtojnë tema të ndryshme historike, politike dhe shoqërore, me një vëmendje të veçantë ndaj luftës në Kosovë, veprimtarisë së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, rezistencës së popullit shqiptar dhe rrugëtimit drejt çlirimit dhe pavarësisë. Krijimtaria e tij nuk kufizohet vetëm në dokumentimin e ngjarjeve, por përfshin edhe ruajtjen e dëshmive të njerëzve që ishin protagonistë të drejtpërdrejtë të këtyre zhvillimeve, duke i dhënë punës së tij një vlerë të veçantë historike dhe arkivore.
Një kapitull tejet domethënës i veprimtarisë së Bytyçit përbëjnë raportimet nga frontet e luftës, ku ai, si gazetar terreni dhe reporter lufte, ishte i pranishëm në shumë zona të luftimeve, duke dokumentuar zhvillimet përkrah luftëtarëve të UÇK-së dhe popullatës civile. Gjatë kësaj periudhe, ai udhëhoqi ekipin televiziv në terren dhe realizoi pamje e raportime që depërtuan përtej kufijve të Kosovës, duke u transmetuar edhe në Televizionin Shqiptar dhe në media ndërkombëtare si BBC, CNN, Associated Press dhe Euronews. Këto materiale përbëjnë dëshmi të rëndësishme audiovizuale për luftën, rezistencën dhe vuajtjet e popullatës civile, ndërsa vlera e tyre qëndron edhe në faktin se janë realizuar në kohën kur ngjarjet po zhvilloheshin, duke ruajtur autenticitetin e dëshmisë gazetareske.
Përvojën e tij profesionale dhe dëshmitë nga periudha e luftës, Nuhi Bytyçi i ka përmbledhur edhe në librin „Libri i Luftës”, të botuar në mars të vitit 2019 nga Shtëpia Botuese „Armagedoni”. Kjo vepër përbën një dëshmi personale dhe profesionale për rrugëtimin e tij gazetaresk, duke përfshirë ngjarje dhe përjetime nga periudha para luftës, gjatë saj dhe deri në çlirimin e Kosovës. Përmes këtij libri, autori synon të ruajë kujtesën për ngjarjet historike dhe të evidentojë kontributin e gazetarëve, luftëtarëve të lirisë, intelektualëve, humanistëve dhe faktorëve ndërkombëtarë në një nga periudhat më të rëndësishme të historisë së Kosovës.
Një dimension tjetër me rëndësi i krijimtarisë së tij është dokumentimi i kujtesës historike përmes intervistave dhe dëshmive të protagonistëve të kohës. Në këtë drejtim, intervista e realizuar me të nga platforma Oral History Kosovo, më 14 dhe 15 dhjetor 2021, përbën një material të veçantë arkivor. Me një kohëzgjatje prej rreth 372 minutash, kjo intervistë përmban rrëfime të hollësishme për jetën, formimin profesional, përvojën në Televizionin e Prishtinës, raportimet gjatë luftës dhe zhvillimet historike që ai ka përjetuar e dokumentuar. Kjo dëshmi gojore ka vlerë jo vetëm për njohjen e karrierës së tij, por edhe për studiuesit, historianët, gazetarët dhe brezat e rinj që synojnë të kuptojnë më mirë rrjedhën e ngjarjeve në Kosovë.
Në tërësinë e saj, krijimtaria e Nuhi Bytyçit shkon përtej veprimtarisë së zakonshme gazetareske. Ajo përfaqëson një përpjekje shumëvjeçare për të ruajtur kujtesën kolektive përmes kamerës, dokumentarit, intervistës dhe librit.
Ai nuk ka qenë vetëm raportues i ngjarjeve, por edhe dëshmitar dhe dokumentues i drejtpërdrejtë i një periudhe vendimtare për Kosovën. Për këtë arsye, materialet e tij kanë rëndësi të veçantë për trashëgiminë mediatike dhe dokumentare të vendit, duke krijuar një burim të vlefshëm historik për brezat e sotëm dhe ata që do të vijnë./rajonipress/


