Ky zëvendësues i zakonshëm i sheqerit lidhet me rrezik më të lartë për infarkt dhe goditje në tru

Gjendet në shumë produkte që konsumohen çdo ditë, ndërsa studiuesit po hetojnë se çfarë mund të ndodhë kur nivelet e tij në gjak rriten.

Ksilitoli zgjidhet shpesh si zëvendësues i sheqerit, sepse ka më pak kalori dhe nuk ndikon në krijimin e kariesit në të njëjtën mënyrë si sheqeri i zakonshëm. Megjithatë, të dhënat e reja ngrenë pikëpyetje për sigurinë e tij afatgjatë për zemrën dhe enët e gjakut.

Gjetjet e prezantuara në Kongresin e Shoqatës Evropiane të Kardiologjisë 2026 tregojnë se përqendrimet më të larta të ksilitolit në gjak lidhen me rrezik më të madh për infarkt të miokardit, goditje në tru dhe vdekje nga shkaqe kardiovaskulare.

Megjithatë, duhet theksuar një kufizim i rëndësishëm: rezultatet nuk dëshmojnë se konsumimi i ksilitolit i shkakton drejtpërdrejt këto ngjarje.

Çfarë është ksilitoli dhe ku gjendet më shpesh

Ksilitoli bën pjesë në grupin e alkooleve të sheqerit, të njohura edhe si poliole. Në sasi shumë të vogla gjendet natyrshëm në disa fruta dhe perime, ndërsa prodhohet edhe nga vetë organizmi gjatë metabolizmit të glukozës.

Si ëmbëltues shtohet në shumë produkte pa sheqer, si:

çamçakëzët dhe karamelet;
disa produkte furre dhe ëmbëlsira;
shufrat proteinike dhe pijet;
produkte të destinuara për personat me diabet;
pasta të dhëmbëve dhe produkte të tjera të higjienës orale.
Në etiketë mund të shënohet si ksilitol ose E967. Ka ëmbëlsi afërsisht të njëjtë me sheqerin, por më pak kalori dhe nuk e favorizon kariesin në të njëjtën mënyrë.

Nivelet më të larta u lidhën me rrezik 57 për qind më të madh

Studiuesit analizuan të dhënat e 17.710 personave të përfshirë në dy studime të mëdha: Canadian Longitudinal Study on Aging dhe studimin britanik EPIC-Norfolk.

Në grupin kanadez, personat me përqendrimet më të larta të ksilitolit në gjak kishin, gjatë gjashtë vjetëve të ndjekjes, 57 për qind rrezik më të lartë për infarkt, goditje në tru ose vdekje të lidhur me sëmundjet kardiovaskulare, krahasuar me ata me nivelet më të ulëta.

Në grupin britanik, gjatë rreth 30 vjetëve të ndjekjes, nivelet më të larta të ksilitolit u shoqëruan me 18 për qind rrezik më të lartë për ngjarje të mëdha kardiovaskulare.

Lidhja mbeti e pranishme edhe pasi studiuesit morën parasysh moshën, gjininë, indeksin e masës trupore, tensionin e lartë të gjakut, diabetin dhe nivelet e yndyrave në gjak.

Në të dy grupet u vu re gjithashtu se rreziku rritej paralelisht me rritjen e përqendrimit të ksilitolit, transmeton Telegrafi.

Si mund të ndikojë ksilitoli në formimin e mpiksjeve

Një shpjegim i mundshëm është ofruar nga një studim i mëparshëm, i publikuar më 2024 në revistën European Heart Journal.

Eksperimentet laboratorike treguan se ksilitoli mund të rrisë reaktivitetin e trombociteve, qelizat e gjakut që marrin pjesë në formimin e mpiksjeve.

Në një eksperiment të vogël me vullnetarë të shëndetshëm, një pije e ëmbëlsuar me ksilitol shkaktoi rritje të shpejtë të përqendrimit të tij në gjak, së bashku me tregues të aktivitetit të trombociteve.

Ky është një mekanizëm i mundshëm përmes të cilit sasitë e larta mund të favorizojnë trombozën, por as ky rezultat nuk dëshmon se konsumimi i ksilitolit do të shkaktojë infarkt apo goditje në tru te një person i caktuar.

Nuk është dëshmuar se shkaktar është ksilitoli nga ushqimi

Përqendrimi i ksilitolit në gjak nuk varet vetëm nga sasia që merret përmes ushqimit. Organizmi mund ta prodhojë vetë ksilitolin, ndërsa niveli i tij mund të ndikohet edhe nga metabolizmi dhe gjendja shëndetësore.

Prandaj, nuk mund të thuhet me siguri se personat me nivelet më të larta në gjak kanë konsumuar domosdoshmërisht edhe sasitë më të mëdha të këtij ëmbëltuesi.

Studimi është vëzhgues, që do të thotë se tregon një lidhje, por jo marrëdhënie të provuar shkak-pasojë. Nevojiten studime të tjera që të matin me saktësi sa ksilitol konsumojnë njerëzit dhe si ndikon ai në shëndet gjatë viteve.

A duhet të shmangen tani të gjitha produktet me ksilitol?

Për momentin nuk ka arsye për panik dhe as për të menduar se një çamçakëz pa sheqer, i konsumuar herë pas here, paraqet rrezik të menjëhershëm.

Përdorimi i rastësishëm nuk duhet barazuar me konsumimin e rregullt të sasive të mëdha të ëmbëltuesit përmes shumë produkteve të përpunuara. Edhe pasta e dhëmbëve nuk gëlltitet dhe, kur përdoret siç duhet, sasia e ksilitolit që futet në organizëm është e papërfillshme.

Megjithatë, këto të dhëna kujtojnë se etiketa “pa sheqer” nuk do të thotë automatikisht “pa rrezik”.

Është e arsyeshme të kontrollohen etiketat, të kufizohen ushqimet shumë të ëmbla dhe të përpunuara industrialisht dhe të mos konsumohen sasi të mëdha të asnjë ëmbëltuesi.

Personat me sëmundje kardiovaskulare, diabet, obezitet ose rrezik të shtuar për trombozë mund ta diskutojnë përdorimin e rregullt të produkteve me ksilitol me mjekun ose nutricionistin.

Synimi më i mirë nuk është gjetja e një ëmbëltuesi që mund të përdoret pa kufizim, por zvogëlimi gradual i nevojës për shije shumë të ëmbël. /Telegrafi/