Arian Mavriqi – njeriu që e ktheu dashurinë për natyrën në mision për ta dokumentuar dhe mbrojtur atë

Gjilan – Ka njerëz që natyrën e shohin si një hapësirë përtej së cilës fillon e panjohura, dhe ka të tjerë që mësojnë ta lexojnë atë si një libër të gjallë. Arian Mavriqi i përket kësaj të dytës. Për të, mali nuk është thjesht peizazh, pylli nuk është vetëm gjelbërim dhe një shpend që kalon mbi kokë nuk është thjesht një pamje kalimtare. Është një histori, një gjurmë, një ekuilibër i brishtë i jetës që duhet parë, kuptuar dhe mbi të gjitha, mbrojtur.

Fotografi, dokumentarist dhe pasionant i botës së egër nga Kamenica, Mavriqi prej vitesh e ka ndërtuar identitetin e tij profesional rreth një marrëdhënieje të jashtëzakonshme me natyrën. Kur ai futet në terren, aparati fotografik nuk është vetëm mjet pune; është dëshmitar i një bote që shpesh jeton larg syrit të njeriut. Në heshtjen e maleve ai kërkon shpendët, gjitarët, gjurmët dhe tingujt që tregojnë se aty vazhdon të marrë frymë jeta e egër.

Një pasion i lindur herët, një profesion i ndërtuar me vite

Lidhja e Mavriqit me natyrën nuk ka nisur me fotografinë. Ajo është ushqyer që në fëmijëri, kur kureshtja për kafshët dhe shpendët e rrethinës së Kamenicës e shtynte të vëzhgonte, të kërkonte dhe të pyeste për botën që e rrethonte. Në vitet ’80 dhe ’90, ai ishte një vëzhgues i apasionuar i faunës, ndërsa dokumentarët televizivë për botën e egër i zgjeronin imagjinatën dhe interesimin për këtë univers.

Por ajo që dikur ishte pasion, nga viti 2012 nisi të marrë formën e një profesioni dhe misioni jetësor. Që atëherë, Mavriqi ka kaluar qindra e mijëra orë në terren, duke fotografuar dhe filmuar specie të ndryshme, duke ndjekur lëvizjet e tyre dhe duke dokumentuar dukuri që kanë rëndësi për biodiversitetin e Kosovës dhe më gjerë.

“Sot, nga viti 2012, ky pasion le të themi m’u shndërrua në profesion. Jetoj sot nga kjo punë”, shprehet Mavriqi, duke treguar se ditët e tij shpesh nisin dhe përfundojnë në terren.

Puna e ka çuar në shumë vende të Ballkanit, por edhe më gjerë, përfshirë Afrikën, Rumaninë, Hungarinë dhe Greqinë. Në fokusin e tij kanë qenë kafshë e shpendë, por edhe ekosistemet në të cilat ato mbijetojnë

Fotografia që kërkon të kapë të rrallën

Puna e fotografit të botës së egër kërkon durim të jashtëzakonshëm. Ka ditë kur një pritje prej pesë apo më shumë orësh nuk sjell asnjë pamje të veçantë. Kafsha mund të mos shfaqet, shpendi mund të largohet në çastin e gabuar, ndërsa natyra nuk funksionon sipas orarit të fotografit.

Por pikërisht kjo pasiguri e bën profesionin e tij të veçantë.

Mavriqi ka dokumentuar specie dhe momente të rralla, ndërsa ndër përvojat që i ka mbetur veçanërisht në kujtesë është dokumentimi i kastorit euroaziatik, një gjitar gjysmëujor që, sipas tij, nuk ishte dokumentuar në Ballkan për rreth dy shekuj. Po ashtu, një prej momenteve më të veçanta për të ka qenë edhe takimi me rrëqebullin ballkanik, një nga speciet më të rrezikuara të faunës sonë.

Në fotografitë dhe dokumentarët e tij shfaqen edhe shpendë të rrallë, ndër ta pupëza, shqiponja dhe shumë specie të tjera që e bëjnë Kosovën pjesë të një mozaiku të rëndësishëm të biodiversitetit ballkanik.

Kur kamera bëhet dëshmi, ndërsa dokumentari bëhet kujtesë

Nga puna në terren, Mavriqi ka ndërtuar edhe një veprimtari të gjerë dokumentuese. Ai është autor dhe producent i serisë “Wildlife me Arian Mavriqin”, përmes së cilës publikut i sjell pamje dhe histori nga një botë që zakonisht mbetet larg vëmendjes së përditshme.

Në këtë mënyrë, kamera e tij nuk shërben vetëm për të krijuar fotografi të bukura. Ajo dokumenton praninë e specieve, ndryshimet në habitatet e tyre dhe rreziqet me të cilat përballen.

Pjesë e rëndësishme e kësaj pune janë edhe kamerat kurth, të vendosura në pika strategjike për të monitoruar kafshët për periudha të gjata. Përmes tyre është bërë e mundur dokumentimi i specieve që është pothuajse e pamundur të vërehen drejtpërdrejt, përfshirë edhe rrëqebullin.

Nga fotografi i natyrës në mbrojtës të saj

Arian Mavriqi nuk e sheh veten vetëm si fotograf. Në shumë raste, ai është shndërruar edhe në zë të natyrës.

Përmes fotografive dhe videove të publikuara në rrjetet sociale, ai ka ngritur vazhdimisht shqetësimin për ndotjen e pyjeve, dëmtimin e habitateve dhe sjelljet e papërgjegjshme ndaj mjedisit. Në raste të shumta, nuk është mjaftuar vetëm me denoncimin e problemit, por ka marrë vetë iniciativën për mbledhjen e mbeturinave të hedhura në natyrë.

Edhe zjarret në hapësirat malore nuk kanë kaluar pa reagimin e tij. Në rastet kur ka vërejtur rrezik për përhapjen e zjarrit, ka njoftuar shërbimet përkatëse.

Kjo qasje e ka shndërruar Mavriqin në një figurë të njohur për njerëzit që e duan natyrën. Ai thotë se çdo ditë pranon dhjetëra mesazhe nga qytetarë që e informojnë për kafshë të rralla, shpendë apo dukuri të veçanta që kanë hasur në terren.

Një fotografi për të ndryshuar një mendësi

Përtej ekspozitave, dokumentarëve dhe mijëra fotografive, qëllimi më i madh i punës së tij duket të jetë edukimi.

Mavriqi ka zhvilluar ligjërata pa pagesë në shkolla dhe universitete në Kosovë, Shqipëri dhe Maqedoni të Veriut, duke folur për botën e egër, shpendët, kafshët dhe rëndësinë e ruajtjes së biodiversitetit.

Në këtë kuptim, fotografia për të nuk është fundi i një procesi, por fillimi i një bisede me publikun.

Një fotografi e mirë mund të tregojë bukurinë e një specieje; një fotografi e fuqishme mund të bëjë njeriun të kuptojë se ajo specie mund të mos ekzistojë përgjithmonë. Dhe pikërisht aty qëndron vlera më e madhe e punës së Arian Mavriqit: ai nuk fotografon vetëm atë që sheh. Ai përpiqet të dokumentojë atë që nesër mund të mos jetë më aty.

Në malet e Kamenicës dhe në shumë terrene të Kosovës e Ballkanit, ai vazhdon të presë me orë të tëra, shpesh në heshtje të plotë, për një shfaqje që mund të zgjasë vetëm disa sekonda. Për dikë tjetër mund të jetë pritje e gjatë; për Mavriqin është një mënyrë jetese.

Sepse, siç dëshmon puna e tij ndër vite, para se të jetë profesion, kjo është dashuri për natyrën; ndërsa pas fotografisë qëndron një mision – ta bëjë njeriun ta njohë më mirë botën e egër, në mënyrë që të mësojë ta mbrojë atë./rajonipress/