Ndërmjet martesës sipas ligjit apo dëshirës

Nga Ismajl Sherifi e Endrit Ajeti – Është e vërtetë se martesa me seks të njëjtë në shumë vende të botës po ligjërohet dhe ka një tendencë për të zgjeruar konceptin e martesës. Në këtë këndvështrim, por aktualisht kjo martesë në bazë te dispozitave ligjore të Republikës së Kosovës nuk njihet.

Martesa ёshtё marrëveshje e plotfuqishme mes burrit dhe gruas, e bazuar në qëllimin dhe zellin e tyre për të jetuar bashkërisht sipas normave juridike. Martesa si bashkim i lirё i jetesёs i një burri dhe njё gruaje, qё lidhet para një zyrtari komunal për kurorëzim, me pёlqimin e lirё tё paraparё sipas dispozitave ligjore.

Pёrpos kёsaj kёta/këto vendosin qё nё tё ardhmen pos tjerash, tё ndёrtojnë njё familje me njё akt tё mbёshtetur mbi baza morale dhe juridike.
Pёr vlefshmёrinë e njё martese nё Republikёn e Kosovёs, pёrkatёsisht, nё Ligjin pёr Familje janё pёrcaktuar kushte, tё cilat duhet të plotёsohen.

Kёto janё:
1. Vullneti i lirё i bashkёshortёve
2. Sekse tё kundёrta
3 .Lidhja e martesёs para organit kompetent.

Si parim themelor i Kushtetutës, i cili është barazia para Ligjit (shih nenin 24 KRK), në çështjen e tillë askush nuk mund të diskriminohet mbi bazën e orientimit seksual. Nga kjo rrjedhë se martesa mes personave me gjini tё njëjtë nuk është e sanksionuar me Kushtetutë, por kjo ёshtё pёrcaktuar ekskluzivisht me Ligjin pёr Familje (Ligji.Nr.2004/32).

Mё saktёsisht nё nenin 28 të Ligjit për Familje, rrjedhimisht parashihet qartё se “Për të lidhur martesë është e nevojshme që dy persona të gjinisë së kundërt, në prani të të tjerëve, të shprehin në mënyrë të lirë vullnetin dhe pajtimin e tyre për martesë përpara organit kompetent.” Dhe mungesa e sekseve tё kundёrta paraqet mungesë absolute pёr lidhjen e martesёs.

Njё gjё të tillë po ashtu ngjashёm e parasheh edhe Kodi i Familjes sё Republikёs sё Shqipёrisë, neni 7, i cili parasheh se ”Martesa mund tё lidhet ndёrmjet njё burri dhe njё gruaje qё kanё mbushur moshën 18 vjeç.”

Ndёrsa, nёse marrim Ligjin pёr Familje tё Kroacisë kёtё e parasheh neni 5, ku thuhet ”Martesa ёshtё bashkёsi jetёsore, e rregulluar me ligj ndёrmjet njё gruaje dhe njё burri.”

Martesa me seks tё njëjtё, përveçse nuk ёshtё e lejuar me ligj, si e tillë kjo çёshtje ёshtё edhe e sanksionuar me dispozitat tё Kodit Penal tё Republikёs sё Kosovёs (KPRK-ёs).

Rrjedhimisht, nё nenin 245, ku thotë ” Personi i autorizuar zyrtar para të cilit lidhet martesa, i cili në keqpërdorim të pozitës apo autorizimeve të tij lejon lidhjen e martesës, ndonëse është në dijeni për pengesat ligjore të cilat e ndalojnë martesën, dënohet me burgim prej tre (3) muaj deri në tre (3) vjet .”

Konkludimi
Qёllimi i kёtij vështrimi ёshtё përkufizimi dhe pёrcaktimi mё i saktё i pengesave ligjore pёr lidhjen e njё martese mes gjinive tё njëjta. Martesa e tillë ёshtё e ndaluar dhe konsiderohet si pengesë e cila sanksionohet me Kodin Penal tё Republikёs sё Kosovёs (KPRK-ёs.)

Vështrim nga studentët e Fakulteti Juridik të Universitetit “Kadri Zeka”Gjilan
Ismajl Sherifi e Endrit Ajeti.