Një kryeministër normal

Nga Imer Mushkolaj – Kosovarët tek Edi Rama duhet të shohin një kryeministër të Shqipërisë, i cili duhet dhe po përpiqet të krijojë marrëdhënie korrekte me Kosovën, pa përdorur karta të shpifura nacionalizmi për të ngrohur zemra, për të ngrehur gjakra e për të nxehur koka.

Ai nuk bërtet si Sali Berisha. As nuk shet pseudopatriotizëm e folklorizëm. Duket të jetë realist në raport me Kosovën dhe kosovarët. Të paktën kështu u shfaq edhe para pak ditësh në Pejë, teksa në takim me biznesmenë kosovarë foli për bashkëpunim praktik e konkret ndërmjet Kosovës e Shqipërisë. Ndërmjet dy shteteve të pavarura.

Edi Rama dërgoi mesazhe gatishmërie për të qenë ndryshe nga parardhësi i tij. Ai nuk shfaqi kurrfarë qëndrimesh paternaliste çfarë shpeshherë me arrogancë e patetizëm nuk ngurronte t’i deklaronte Sali Berisha.

Rama kërkoi të bëhet gjëja më e thjeshtë që do të duhej të kishte ndodhur shumë më herët – së pari të vendoset komunikimi i mirëfilltë në fushën e biznesit dhe fusha të tjera dhe pastaj të zhvillohet edhe bashkëpunimi ndërmjet dy vendeve. Sa e lehtë, sa praktike.

Sot biznesmenë kosovarë bashkëpunojnë madje edhe me kolegë japonezë (është paralajmëruar hapja e një zyre ndërlidhëse me Tokion në Mitrovicë, që ka për qëllim thithjen e investimeve nga atje), por për çudi nuk ekziston asnjë forum biznesi i përbashkët Kosovë-Shqipëri, asnjë odë ekonomike, asnjë bashkëpunim i formalizuar. Madje gjatë qeverisjes së kaluar, sikur ishte ngritur një “mur kinez” për bizneset kosovare në Shqipëri.

Rama në Pejë foli për kthimin e besimit të ndërsjellë në bashkëpunim, kthimin e besimit për të investuar në dy të dy shtetet. Ai pati edhe një ofertë konkrete – për çdo investim prodhues dhënia e hapësirës në dispozicion për vetëm një euro në vit. Pati edhe premtim konkret – heqjen e tatimit të dyfishtë.

Por, në gjithë këtë muhabet dhe duke harruar për një moment ato që ai tha, më e rëndësishmja është se Edi Rama u shfaq një kryeministër normal. Një njeri normal.

Andaj, mbase shumë kosovarëve nuk ua ka përmbushur apetitet nacional-folklorike, ashtu si dikur Sali Berisha, frazat e thata të të cilit i ka marrë era, ashtu si dhe premtimet boshe për kosovarët.

Kosovarët tek Rama nuk e shohin dhe nuk duhet ta shohin një “baba”, udhëheqës të shtetit shqiptar, i cili në një ditë të bukur do t’i marrë të gjithë në gjirin e vet. Jo, jo. Ata tek Rama duhet të shohin një kryeministër të Shqipërisë, i cili duhet dhe po përpiqet të krijojë marrëdhënie korrekte me Kosovën, pa e përdorur kartën e shpifur të nacionalizmit për të ngrohur zemra, për të ngrehur gjakra e për të nxehur koka.

* * *

Nuk ka qenë vetëm Sali Berisha i tillë. Imitim i tij ishte edhe ambasadori i deridjeshëm i Shqipërisë në Kosovë, Islam Lauka.

A ju kujtohetsi sillej ai? Duke e huqur plotësisht misionin prej diplomati, ai shfaqej kudo dhe nuk përtonte të jepte leksione historie, me primesa paternalizmi e hegjemonia madje. Kur Berisha mungonte me deklaratat e tij, ishte Lauka ai që e polotësonte. Nuk përtonte të jepte verdikte se kush duhet t’i takojë kombit shqiptar, nuk përtonte t’i kritikonte të gjithë ata që nuk mendonin sipas kutit të tij. Harronte se ishte përfaqësues i një shteti, në një tjetër shtet të pavarur dhe detyra e tij nuk ishte të jepte leksione koti kudo që i jepej rasti, por të merrej pikërisht me çështjet që i takonin një diplomati – edhe me forcimin e bashkëpunimit ndërmjet të dyja vendeve.

Njësoj si Berisha, edhe Lauka kishte zgjedhur që kosovarët t’i dehte me fjalë, e jo të shohë mundësitë konkrete të bashkëpunimit ndërmjet dy vendeve. Nuk mbahet mend të ketë ndërmarrë ndonjë niniciativë të dobishme për këtë qëllim, por mbahet mend të ketë qenë gjithqysh pjesë akademish e promovimesh gjithëfare, në të cilat iu jepte zjarr fjalimeve të menduara nga ai si nacionaliste. Fjalime që mund të ngrenë gjakra e nxehin koka në çast, por që harrohen shpejt. Aq shpejt, si premtimet e Berishës për kosovarët.

* * *

Sali Berisha nuk mund të jetë aspak model i mirë për Edi Ramën, në qasjen dhe politikën e shtetit shqiptar ndaj Kosovës. As Islam Lauka nuk mund të jetë model për ambasadorin e ri, Qemal Minxhozi.

Është koha e fundit që të vendosen jo raporte varësie e as paternalizimi, por raporte partneriteti e bashkëpunimi. Është e rëndësishme të fillojë një epokë e re në marrëdhëniet ndërmjet dy vendeve. Është e rëndësishme që bashkëpunimi të kalojë suazat e kurtuazisë e rrahjes së supeve të njëri-tjetrit. Është koha të krijohen raporte normale. Nga njerëz normalë.